Reportage Moordzaak

Op het kleine Malta dagen ineens duizenden burgers de macht uit: ‘Mafia, mafia!’

In Valletta eisten vele Maltezers zondag het aftreden van premier Muscat. Beeld REUTERS

Woedend trokken ze zondag de hoofdstad Valletta in, inwoners van Malta. Ze hadden gehoopt dat premier Muscat per direct zou opstappen, maar hij blijft nog zeker zes weken zitten.

Met fluitjes, rood-witte Maltese vlaggen en spandoeken komen de demonstranten zondag in de namiddag van alle kanten naar het plein voor het kolossale witte parlementsgebouw gestroomd. Even daarvoor is duidelijk geworden dat premier Joseph Muscat voorlopig niet vertrekt. Later op de avond maakt hij bekend pas op 12 januari plaats te maken, als zijn Arbeiderspartij een nieuwe leider kiest. Dan zal hij opstappen als partijleider, de dagen daarna belooft hij ook het premierschap neer te leggen. Manuel Delia moet het nog zien gebeuren. “Muscat geeft altijd gemengde signalen af.”

De Maltese auteur en blogger heeft het protest samen met de organisaties Republikka en Occupy Justice georganiseerd. “De premier kan het onderzoek naar de moord op Dahne Caruana Galizia blijven manipuleren”, briest hij. De journaliste, die grootschalige corruptie op Malta blootlegde, kwam in 2017 door een autobom om het leven. Alles wijst erop dat de moord in kringen rondom Muscat is voorbereid. Verdenkingen gaan vooral uit naar Muscats stafchef, rechterhand en vriend Keith Schembri, die betrokkenheid ontkent. Muscat heeft hem altijd in bescherming genomen en zou het onderzoek naar de moord bewust hebben gedwarsboomd. Schembri is inmiddels ondervraagd in het moordonderzoek, maar mocht daarna weer naar huis. De invloedrijke zakenman Yorgen Fenech werd zaterdag wel achter de tralies gezet nadat hij officieel was aangeklaagd in verband met de moordzaak. De premier kan wel zeggen dat hij alles in het werk heeft gesteld om het onderzoek op te lossen, de demonstranten nemen er geen genoegen mee. 

‘Oprotten, oprotten’

“Mafia, mafia”, scandeert de menigte, terwijl die zich langzaam in beweging zet. Voorop lopen familieleden van de vermoorde journalist achter een groot spandoek met ‘Gerechtigheid’ erop. Ze dragen foto’s van Caruana Galizia met zich mee. Haar zus, Mandy Mallia, kijkt strak voor zich uit. “Ik ben razend! Joseph Muscat moet per direct weg!”, zegt ze. Vindt ze steun in de hoge opkomst? “Ik heb nog niet achterom gekeken, maar zo te horen zijn er heel veel mensen.”

“Oprotten, oprotten”, zingen de duizenden demonstranten ondertussen steeds feller, terwijl zij zich door de hoofdstraat wurmen. Langs de kant wordt voor hen geapplaudisseerd. “De sfeer is anders dan bij het protest van vrijdag”, zegt Delia. “Toen hing er veel meer hoop in de lucht.” Die dag gonsde het nieuws door Valletta dat Muscat op het punt stond per direct af te treden. 

Manuel Delia

Voorlopig zullen de demonstranten nog wel woedend blijven, denkt politicoloog George Vital Zammit van de universiteit van Malta. “Hoe meer feiten er rondom de moordzaak naar boven komen, hoe groter de protesten zullen worden.”

Hij merkt dat de demonstranten vooral boos zijn omdat ze hebben vernomen dat instituties als de politie en veiligheidsdiensten bij het oplossen van de moord hebben gefaald. Het lijkt tot ze door te dringen dat de staat verzwakt is, en dat heeft volgens de politicoloog alles met de grote macht van de premier te maken. “Hij mag bijvoorbeeld belangrijke posten als het hoofd van de politie en rechters zelf benoemen.” Die privileges horen bij het ambt van de premier van Malta en met het vertrek van Muscat zal die situatie dus niet zomaar veranderen, verwacht Vital Zammit.

Tegenbeweging

Maar de mensen op straat dagen de macht nu uit. Volgens Delia is in een paar weken tijd een massale tegenbeweging op gang gekomen; een opkomst van duizenden mensen is veel voor het kleine eiland, legt hij uit. “Tot nu toe kwamen op maandelijkse protesten maar een paar honderd mensen af.”

Niet alleen ouderen, ook twintigers en dertigers – sommigen met hun kinderen – zijn erbij. Mensen van verschillende partijen hebben zich aangesloten. “Het kwartje lijkt nu eindelijk gevallen dat het niet over partijpolitiek gaat, maar over machtsmisbruik. De waarheid komt steeds meer naar buiten, nu hebben we nog gerechtigheid nodig.”

Om die boodschap kracht bij te zetten eindigen de demonstranten hun tocht bij het gerechtsgebouw. Delia klimt het geïmproviseerde podium op en kijkt naar de sliert mensen die zich zo ver het oog reikt door de hoofdstraat beweegt. “Welkom allemaal”, buldert hij de menigte in het Maltees toe. Om daarna in het Engels zijn speech te vervolgen. “Als gebaar naar de journalisten uit de hele wereld die hiernaar toe zijn gekomen. Zij moeten weten dat Joseph Muscat niet Malta is.” Delia gebaart naar de menigte voor hem. “Dit hier is Malta.”

Lees ook:

‘Premier Muscat van Malta staat op het punt om af te treden’

De druk op de Maltese premier Joseph Muscat neemt toe, waardoor zijn opstappen steeds waarschijnlijker wordt. Na de onthullingen in het onderzoek naar de moord op journalist Daphne Caruana Galizia is zijn regering in een crisis beland.

Piepend en krakend komt het moordonderzoek op Malta in beweging

Regeringscrisis en een gearresteerde zakenman. Na twee jaar lijkt er eindelijk schot te zitten in het onderzoek naar de moord op de Maltese journalist Daphne Caruana Galizia. Wellicht heeft een boek over de zaak voor extra druk gezorgd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden