Verkiezingsuitslag

Op de valreep moet Pence kiezen tussen Trump en de democratie

Vicepresident Mike Pence Beeld EPA
Vicepresident Mike PenceBeeld EPA

De laatste hoop van Donald Trump om president te blijven zal woensdag de bodem in worden geslagen. En hetzelfde geldt mogelijk voor de hoop van vicepresident Mike Pence om over vier jaar president te worden.

Pence zal de verenigde vergadering van de twee huizen van het Congres voorzitten, die de resultaten van de presidentsverkiezing in november officieel vaststelt. Van elke staat, beginnend met Alabama en eindigend met Wyoming, zal de envelop worden geopend en het resultaat worden voorgelezen.

Maar: “De vicepresident heeft de macht om frauduleus gekozen kiesmannen te verwerpen”, twitterde Trump dinsdag.

Het is een van de vele staatsrechtelijk dubieuze manieren waarmee hij de hoop levend houdt dat de overwinning van Joe Biden nog ongeldig verklaard kan worden. Experts in het Amerikaanse staatsrecht, van links tot rechts, zien dat anders. De vicepresident mag alleen maar de vergadering voorzitten en de orde bewaren. De staten zijn de baas over hun eigen verkiezingen; als de gouverneur van een staat een uitslag stuurt, heeft het Congres die maar te accepteren.

Dan zal het aan Pence zijn om officieel vast te stellen dat Joe Biden de volgende president is

Maar niet alle congresleden leggen zich daar bij neer. En volgens de wet kunnen een lid van het Huis van Afgevaardigden en lid van de Senaat samen schriftelijk betwijfelen of de uitslag van een staat wel de officiële uitslag is. Daarop moet een debat volgen en als het bezwaar wordt geaccepteerd door beide huizen, worden die kiesmannen niet meegeteld.

Dat laatste gaat niet gebeuren, daar staat alleen al de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden garant voor. En dan zal het aan Pence zijn om officieel vast te stellen dat Joe Biden de volgende president is. Net als vóór hem verliezende vicepresidenten als Richard Nixon, Al Gore en Joe Biden dat deden.

Maar die werden daarna niet weggezet als verrader van hun president, en dat risico loopt Pence wel. “Als hij ons niet uit de brand helpt, zal ik hem niet meer zo aardig vinden”, zei Trump maandagavond dreigend.

In de ogen van Trump worden woensdag de schapen van de bokken gescheiden

Een banvloek van Trump kan funest zijn voor de kansen van Pence op de Republikeinse nominatie voor het presidentschap in 2024. Trump en zijn aanhang weten zeker dat de verkiezing werd verloren door vals spel in een aantal sleutelstaten. Dat kon logischerwijs alleen gebeuren doordat Trump-vijandige Republikeinse functionarissen het toelieten.

In de zitting van het Congres woensdag worden in de ogen van Trump en zijn kiezers daarom de schapen van de bokken gescheiden. Welke Republikein vecht dapper door voor Trump en wie verschuilt zich achter wetten en regeltjes en doet niets?

Vooralsnog zijn er elf Republikeinse senatoren, en minstens zoveel Republikeinse afgevaardigden die gaan aandringen op een spoedonderzoek naar de verkiezingen in een aantal staten, in de komende tien dagen. Dat zou dus nog net kunnen voor 20 januari, wanneer volgens de Grondwet een president moet worden beëdigd.

De vicepresident heeft zijn baas vaak de hemel in geprezen

Het lijkt uitgesloten dat ze voldoende Congresleden mee krijgen. Het lijkt al even onwaarschijnlijk dat Mike Pence zo’n onderzoek zal afdwingen.

Dat laatste heeft iets tragisch. De afgelopen vier jaar heeft de vicepresident zijn baas vaak de hemel in geprezen – maar hij hield zich altijd muisstil wanneer die de randen van de wet opzocht of overschreed. Daarmee sorteerde Pence voor op een kandidatuur voor het presidentschap, hopend op de stemmen van zowel Trump-aanhangers als traditionele Republikeinen.

Tot nu toe misgunde Trump hem dat niet. Maar woensdag verwacht hij ook van Pence dat hij trouw zweert aan het Trumpisme.

Trump blijft oproepen tot verzet tegen verkiezingsuitslag

President Trump heeft woensdag via Twitter zijn plaatsvervanger Mike Pence opnieuw opgeroepen een stokje te steken voor de officiële vaststelling dat de Democraat Joe Biden de verkiezingen in november zou hebben gewonnen. Hij vroeg Pence “buitengewone moed” te tonen en kiesmannen terug te sturen uit staten waar volgens Trump tijdens de stembusgang de regels in strijd met het recht zijn veranderd om de Democraten frauduleus aan een overwinning te helpen. De zitting van beide Kamers van het Amerikaanse parlement is later op woensdag en doorgaans een formaliteit.

“Alles wat Mike hoeft te doen is ze terugsturen en dan winnen we”, aldus Trump. Hij gaat ervan uit dat vicepresident Pence niet alleen een ceremoniële rol heeft bij de plechtige vaststelling in het gebouw van het Congres, het Capitool, van wat de kiesmannen hebben gestemd. In het Amerikaanse stelsel krijgt de winnende partij in een staat alle aan die staat toebedeelde kiesmannen die de uiteindelijke uitslag bepalen. Voor Biden moeten zoals de wet voorziet 306 kiesmannen stemmen, en voor Trump 232.

ANP

Lees ook:

Vandaag is het zover: het Amerikaanse kiescollege kiest de nieuwe president, en daar zal Trump niet blij mee zijn

De 538 leden van het Amerikaanse kiescollege brengen maandag hun stem uit op de presidentskandidaat van hun keuze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden