Vluchtelingenkamp Pournara op Cyprus is overbevolkt, waardoor opstootjes en brandjes ontstaan. Beeld ANP / EPA
Vluchtelingenkamp Pournara op Cyprus is overbevolkt, waardoor opstootjes en brandjes ontstaan.Beeld ANP / EPA

Migratie

Op Cyprus ontstaat een nieuwe vluchtelingencrisis à la Moria

Terwijl Europa druk is met de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, ontvouwt zich aan de buitengrens een nieuw migrantendrama.

Thijs Kettenis

Cyprus heeft te maken met een explosie van asielaanvragen, vooral van kansarme Afrikanen. Zij komen het land binnen via Noord-Cyprus, dat Turkije sinds een inval in 1974 bezet. Ook na afwijzing van hun asielaanvraag blijven zij meestal op het eiland, omdat het vrijwel onmogelijk is ze uit te zetten.

Het opvangkamp even buiten de hoofdstad Nicosia is zo vol dat sprake is van mensonterende omstandigheden. De Cypriotische regering is begonnen met de bouw van een hek om te voorkomen dat asielzoekers vanuit Noord-Cyprus binnenkomen, en wil meer hulp van de Europese Unie.

De eerste vier maanden van dit jaar vroegen bijna 7100 mensen asiel aan in Cyprus, tegenover ruim 2800 vorig jaar. In absolute zin niet veel, maar gezien het inwonertal van ongeveer 800.000 heeft de eilandstaat verreweg het hoogste aantal asielaanvragen per hoofd van de bevolking in de hele EU.

Naar de oorzaak van de sterke toename is het gissen. Mogelijk speelt een rol dat de route via Turkije naar Griekenland minder populair is, al dan niet als gevolg van hardhandig optreden van de Griekse kustwacht en grenspolitie. Nicosia wijst echter naar Turkije.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Via Istanbul naar Nicosia

“De Turkse autoriteiten weigeren deze mensen te checken als ze aankomen in Istanbul en willen doorvliegen naar de bezette delen van Cyprus”, zegt minister Nikos Nouris van binnenlandse zaken. “Wie gelooft dat pakweg een Somaliër die enorme reis is begonnen voor een vakantie? En hoe komen alleenreizende minderjarigen aan boord?” Tussen Griekenland en Turkije en op Cyprus zelf zijn al minstens een halve eeuw spanningen.

Vorig jaar vormden Syriërs nog de grootste groep asielzoekers op Cyprus, nu zijn dat Congolezen, gevolgd door Nigerianen. Smokkelaars maken hun wijs dat ze, eenmaal op Cyprus, vrij binnen de EU kunnen reizen. Maar ze belanden, via een tussenstop in Istanbul, in Noord-Cyprus, dat alleen door Turkije erkend wordt. Vervolgens betalen ze nog eens om over de zogeheten Groene Lijn te worden gesmokkeld, naar de Republiek Cyprus. Ook daar komen ze van een koude kermis thuis: vrij doorreizen naar de EU zit er niet in, zelfs niet als hun asielaanvraag wordt goedgekeurd.

Cyprus heeft intussen de grootste moeite om afgewezen asielzoekers, ongeveer negen op de tien, het land uit te zetten. Landen als Nigeria en Congo werken volgens Nouris niet mee om hun onderdanen terug te nemen. Slechts een enkeling vertrekt vrijwillig. De rest verkiest een leven in de illegaliteit op Cyprus. Overdag zwerven ze op straat, sommigen doen zwart werk.

De eerste vier maanden van dit jaar vroegen bijna 7100 mensen asiel aan in Cyprus. Bij gebrek aan onderdak keren velen ’s avonds terug naar opvangkamp Pournara, even buiten Nicosia. De capaciteit is daar onlangs uitgebreid van 500 tot 1200 plekken; er verblijven nu tegen de 3000 mensen. In het informele deel van het kamp ontbreekt het aan hygiënisch sanitair en door overbevolking ontstaan opstootjes en brandjes. Bewoners gebruiken de omliggende velden om hun behoefte te doen.

SITE asielaanvragen in Cyprus Beeld Ted du Bois
SITE asielaanvragen in CyprusBeeld Ted du Bois

De situatie is kritiek

De situatie doet denken aan kamp Moria op het Griekse eiland Lesbos, enkele jaren terug. Dat ging uiteindelijk in vlammen op. Nouris erkent dat de situatie ‘kritiek’ is, maar zegt dat er voortdurend maatregelen worden genomen om die te ontlasten.

In november wees de Europese Commissie een voorstel van Nicosia af om de behandeling van asielaanvragen tijdelijk op te schorten. Cyprus bouwt nu een controversieel hek langs de Groene Lijn. Er komt een speciale politiemacht van 300 agenten, die de barrière gaat bewaken.

“We gaan hetzelfde beleid voeren als aan de EU-buitengrenzen. We schaffen ook een Israëlisch bewakingssysteem aan, om naderende migranten op tijd op te merken, zodat we ze kunnen tegenhouden”, aldus Nouris. Hij heeft de EU verzocht om financiële en logistieke steun om de Groene Lijn te bewaken, en om meer afgewezen asielzoekers te kunnen uitzetten.

VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR vindt dat Cyprus ook zelf meer moet doen om de situatie te verbeteren, zegt woordvoerder Emilia Strovolidou. Onder andere in het opvangkamp. “Daarover maken we ons zorgen. We hebben voorstellen gedaan voor verbetering van de infrastructuur, versnelling van de procedures en het opstellen van een calamiteitenplan. Pournara moet worden ontlast, en de opvang elders verbeterd.”

Lees verder in De Verdieping:

Op Cyprus doen vluchtelingen hun behoefte in de buitenlucht. ‘Ik word gek’

Het vluchtelingenkamp op Cyprus krijgt trekjes van het Griekse Moria. Er is plek voor 1200 vluchtelingen, maar het kamp huisvest er 3000. Mensen poepen en plassen op een open veld net buiten het kamp.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden