Luke Astis (20) en zijn vriendin Elizabeth Jenkins (19) in haar ouderlijk huis in de bossen van Clarke County.

ReportageTrumpaanhangers

Op bezoek bij de buren van Capitoolbestormer Thomas Caldwell. ‘Hij heeft stilletjes gepland’

Luke Astis (20) en zijn vriendin Elizabeth Jenkins (19) in haar ouderlijk huis in de bossen van Clarke County.Beeld Eline van Nes

Thomas Caldwell wordt gezien als één van de organisatoren van de bestorming van het Capitool. Het kan hem op twintig jaar celstraf komen te staan. Wie is deze man?

Privéterrein. Niet jagen. Dat staat op de bordjes aan het hek van Thomas Caldwell, dat met een hangslot is vastgezet. Vanaf de weg zie je zijn huis niet, alleen wat dor gras en winterse kale bomen. Caldwell leefde hier voornamelijk teruggetrokken, zoals de meeste mensen in dit rurale gebied van Virginia op een kleine twee uur rijden van Washington DC. Hij knikte de buren vriendelijk toe vanuit zijn pick-up bij het voorbijrijden, bood hulp aan wie het nodig had, en verder zag niemand hem.

Maar ook al proberen de inwoners van Berryville de neus zo min mogelijk in elkaars zaken te steken, ze keken wel toen een aantal zwarte FBI-auto’s voor het huis van Caldwell stopte. Later zagen ze op het lokale nieuws dat de buurman niet alleen een van de Trumpaanhangers bleek die het Capitool op 6 januari bestormden, maar dat hij als organisator wordt gezien. De FBI heeft hem als eerste van de verdachten aangeklaagd voor samenzwering tegen de Verenigde Staten en samenzwering tot het verwonden van een politieagent. Het kan hem op twintig jaar celstraf komen te staan.

“Binnen”, plaatste de 66-jarige Caldwell op Facebook, volgens de officiële aanklacht van de FBI. Iemand stuurde hem vervolgens een bericht: “Alle leden zijn in de tunnels onder het Capitool. Sluit het af. Zet het gas aan.”

Het bericht lijkt te verwijzen naar senatoren, afgevaardigden en vicepresident Mike Pence, die door de beveiliging naar de tunnels waren gebracht omdat een meute demonstranten via ingeslagen ramen het gebouw waren binnengedrongen. Of het plan daadwerkelijk was politici te vergassen, moet blijken uit de rechtszaak die komende weken zal worden gevoerd. Wel is zeker dat bij de bestorming vijf doden vielen, onder wie een politieagent die met de staf van een Amerikaanse vlag werd doodgeslagen op de trappen van het regeringsgebouw. Die avond – buiten het Capitool – stuurde Caldwell via Facebook: “We moeten dit ook op lokaal niveau doen”.

Het heuvelachtige en uitgestrekte gebied van Clarke County in Virginia waar Thomas Caldwell met zijn vrouw Sharon woonde. Beeld Eline van Nes
Het heuvelachtige en uitgestrekte gebied van Clarke County in Virginia waar Thomas Caldwell met zijn vrouw Sharon woonde.Beeld Eline van Nes

Republikeinse bijeenkomst

“Tom was veteraan. Hij liep mank door granaatscherven in zijn rug. Soms bleef hij dagenlang in bed”, vertelt de 71-jarige Greg Hart. Hij woont verderop op Wadesville Road en had een overeenkomst met Caldwell dat zijn koeien op diens land mochten grazen. “Tom was geen echte boer, maar hij had goed land. Het gras stond er altijd lekker hoog.”

Harts huis is vrijstaand, net als alle woningen in deze heuvelachtige vallei van de Appalachen. De ruimte en rust waren redenen om hiernaartoe te verhuizen met zijn vrouw – een vriendelijke, maar verlegen grijze dame, die hem soms aan de arm trekt om te zeggen dat hij een bepaald verhaal moet vertellen. Twintig jaar geleden woonden ze in Washington DC, aan de andere kant van de Blue Ridge Mountains. “Naar die stad wil ik nooit meer terug”, zegt Hart. “Niet eens voor een bezoekje. Het zit vol bendes en criminaliteit. En allemaal Trump­haters.”

Veel wil Hart niet over Caldwell kwijt, zegt hij, waarna hij toch een anekdote vertelt. Er was een Republikeinse bijeenkomst waar Trump zou spreken. Caldwell kocht kaartjes en ging voor het eerst in lange tijd naar de kapper. Hij liet zijn oude marine-uniform door een kleermaker herstellen.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Het kostte hem allemaal meer dan het hotel voor de bijeenkomst, maar hij wilde er goed uitzien voor Trump: als een trotse veteraan. Uiteindelijk bleek Trump die avond toch niet te komen. “In de weken daarna liet Tom zijn haar weer groeien, tot het warrige halflang dat hij altijd had.”

Terwijl hij zijn geiten en koeien laat zien, praat Hart even kort over de bestorming van het Capitool. Hij keurt het af. “Maar”, zegt hij nadenkend, “die mensen stonden tenminste wel ergens voor.” Het deed Hart pijn om te zien hoe sommige Republikeinen zich tegen Trump keerden, zoals Mitt Romney die zich voor impeachment uitsprak. ‘Nep-Republikeinen’, waren het in Harts ogen. Het liefste ziet hij de partij uit elkaar vallen, waardoor de mensen die Trump trouw blijven een eigen patriottistische partij vormen.

De directe buurman van Caldwell, de 82-jarige Ralph Buddenhagen, viel van zijn stoel van verbazing toen hij het nieuws hoorde. Hij woont hier sinds 1972, toen was Caldwell nog een tiener die aan de andere kant van de weg bij zijn ouders woonde. Buddenhagen – een gepensioneerd prediker die voor zijn leven als kerkvader een aantal jaar bij de luchtmacht werkte en in Frankrijk gestationeerd was – vertelt dat hij ooit ruzie had met de vader van Caldwell, die tegenover Buddenhagen woonde tot hij iets meer dan een jaar geleden op 94-jarige leeftijd overleed. Het was een geschil over een boom aan de grens van hun land. Daarna spraken ze elkaar weinig.

Stilletjes gepland

“De vader was zeer politiek betrokken. Hij had ook van die grote Trumpborden in zijn tuin”, vertelt Buddenhagen aan de koffie­tafel in zijn huis. “De zoon was vriendelijk, maar praatte nooit over politiek. We hadden geen idee. Die bestorming moet hij stilletjes hebben gepland.”

Ralph Buddenhagen (82), buurman van Caldwell, met zijn twee achterkleinkinderen en kleindochter Jessie (27). Beeld Eline van Nes
Ralph Buddenhagen (82), buurman van Caldwell, met zijn twee achterkleinkinderen en kleindochter Jessie (27).Beeld Eline van Nes

De verhouding tussen de buren bestond uit een voorbijgaande groet, soms een praatje in de tuin. Buddenhagen weet dat Caldwell en zijn vrouw Sharon kinderloos waren. Bovendien hadden ze zelden vrienden op bezoek. De relatie van het stel was volgens de buurman één waarin de vrouw stil en verlegen was, terwijl de man het woord voerde. “Je wist wie de dominante van de twee was.”

De Capitoolbestorming heeft een dreiging zichtbaar gemaakt waarvoor de FBI al jarenlang waarschuwde: binnenlands terrorisme vanuit rechts anti-overheidssentiment. De regering-Biden is een onderzoek begonnen en zevenduizend reservisten die voor de inauguratie waren ingezet blijven nu tot maart in DC. Het impeachmentproces van Trump geeft nieuwe zorgen voor gewelddadige acties vanuit zijn aanhang.

De dreiging komt voort uit het geloof dat Biden onrechtmatig president werd, ontstaan door Trumps ongefundeerde beweringen over stemfraude. Wanneer je met inwoners van Berryville spreekt in lokale bars of bij het pompstation, hoor je een echo van de woorden van Trump. Volgens hen heeft Biden de verkiezingen gestolen. Daarnaast hoor je televisiezender Fox News en de rechtse radiopresentator Rush Limbaugh: de Democraten zullen Amerika tot een communistische staat maken, met torenhoge belastingen en een volledige inperking van persoonlijke vrijheid.

Uit publieke informatie blijkt dat Caldwell deel uitmaakte van een militiegroep, de Oath Keepers, die zich het recht toe-eigenen om zich gewapend te organiseren zoals staat ­beschreven in het Tweede Amendement. Veel Amerikanen in rurale gebieden leggen dat grondswetsartikel graag uit aan buitenstaanders: het volk mag milities vormen om zo nodig een tirannieke overheid omver te werpen. De Oath Keepers rekruteert specifiek veteranen en mensen die als politieagent werken of werkten, die daardoor getraind zijn in wapengebruik en oorlogstactieken. Het is de vraag wie van hen net als Caldwell bereid is daadwerkelijk geweld te gebruiken.

“De bestorming ging te ver”, stelt de 20-jarige Luke Astis. Deze fabriekswerker – zijn overhemd in zijn broek gestoken – woont een heuvel van Caldwell vandaan. In zijn voortuin staan meerdere Trumpborden. “De grens ligt bij geweld. Maar vergeet niet dat we net maandenlang linkse rellen zagen in Portland en Seattle, waarbij bedrijven in brand werden gestoken.” Astis’ vriendin, de 19-jarige Elizabeth Jenkins, knikt en zegt: “Als Trump was herkozen, dan had je pas veel geweld in de straten gezien.”

Kleiduiven schieten

Maar zien de twee dan niet het verschil tussen het vandaliseren van een fastfoodketen en een poging tot het vermoorden van politieke afgevaardigden? “Oh zeker wel”, zegt Astis. “Zoals ik al zei, dat keur ik af. Ik ga in discussie als ik dat soort taal hoor van vrienden of collega’s. Sommigen zeggen dat ze de president (Biden, red.) willen vermoorden.”

Toch wil Astis benadrukken dat de bereidheid tot geweld van beide kanten komt. Bij het stoplicht wordt hij vanwege zijn Trump-bumperstickers geregeld uitgescholden, Trumpborden zijn uit zijn voortuin gestolen of gesloopt. Vrienden waarschuwden dat hij die borden beter kan weghalen, maar hij wil de wereld tonen dat er “ook normale Trumpaanhangers zijn, zoals ik”.

Een van de dingen waarmee inwoners zich in Berryville vermaken, is kleiduivenschieten. Op enkele minuten rijden van het huis van Caldwell ligt een open grasveld. Twee mannen, gekleed in pofjassen vanwege de winterkou, schieten om beurten op een kleiduif. De knallen galmen. De conciërge, Kip Moses, komt slaperig uit zijn trailer gestapt. “Het is geweldig hier in de vallei”, stelt hij. “Hoewel er steeds meer rijkelui uit DC deze kant uitkomen.” Volgens Moses vrezen ze op de schietbaan het beleid van Biden, omdat die bijvoorbeeld een extra belasting op munitie zou kunnen instellen. “Dat wordt de nekslag voor ons bedrijf.” De bestorming zelf vindt hij maar door de media overdreven. “Er was niets aan de hand. Gewoon een protest. En de mensen die echt het gebouw binnengingen, waren trouwens Democraten, die dat deden om Trumpsupporters er slecht op te zetten.” Onder de relschoppers was mogelijk één linkse activist, verder is er geen bewijs voor deze bewering.

Terug in de straat van Caldwell staat de 37-jarige Jason Kline op zijn oprit. Hij woont hier pas enkele maanden en werkt als hoefsmid voor de vele paardenmaneges in het gebied. Kline heeft Caldwell zelf nooit ontmoet, maar zag wel dat de FBI hem uit zijn huis trok. “Ik stemde Trump in 2016, maar ben erop teruggekomen. Trump heeft de partij gesloopt. Dat is moeilijk te erkennen, maar je moet op een gegeven moment toegeven dat het te ver is gegaan. Ik vrees dat we de komende 20 jaar geen Republikein meer in het Witte Huis zien. Dat is onze eigen schuld.”

Lees ook:

De aanval op het Capitool was misschien nog maar het begin, vrezen wetenschappers

Het blijft niet bij die ene aanval op het Capitool, vrezen wetenschappers. Daarvoor is het aantal extremisten in de VS, én in de rest van de wereld, te lang ongeremd gegroeid en is de verwevenheid met de politie en het leger te groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden