Premierschap

Oostenrijks wonderkind Kurz treedt af, maar is hij ook echt weg?

 De Oostenrijkse regeringsleider Sebastian Kurz. Beeld Reuters
De Oostenrijkse regeringsleider Sebastian Kurz.Beeld Reuters

Oostenrijk krijgt een nieuwe premier, nu Sebastian Kurz aftreedt vanwege de verdenking van corruptie. Maar het lijkt erop dat hij veel invloed blijft houden.

De Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz is dan toch gestruikeld over een schandaal. Zijn minister van buitenlandse zaken Alexander Schallenberg volgt hem nu op als regeringsleider, maar het ziet er niet naar uit dat het politieke wonderkind Kurz nu echt van het toneel is verdwenen.

Kurz maakte zondag zijn aftreden bekend, nadat coalitiepartij de Groenen had gedreigd het vertrouwen in hem als regeringsleider op te zeggen. De kanselier lag al enige tijd onder vuur, vanwege een justitieel onderzoek naar corruptie. Aanklagers van het openbaar ministerie maakten hem vorige week officieel tot verdachte. Daarop volgden huiszoekingen bij leden van zijn politieke team.

Uitgelekte sms’jes

Het onderzoek draait om de verdenking dat Kurz en negen partijgenoten in de periode 2016 tot 2018 een krant betaald hebben, met belastinggeld, om gemanipuleerde opiniepeilingen te publiceren. Ook zou de krant geld hebben gekregen voor positieve artikelen over de partij van Kurz. De teruggetreden premier blijft ontkennen, maar uitgelekte sms-berichten wijzen op zijn betrokkenheid.

Nadat Kurz verdachte was geworden, eisten de Groenen een persoon van ‘onberispelijk’ gedrag om de coalitie te redden. Ze zochten al toenadering tot oppositiepartijen om een nieuwe regering te vormen. Kurz verwees zondag naar deze ‘patstelling’ en zei met zijn aftreden ‘chaos’ te willen voorkomen en ruimte te willen maken voor een stabiele regering.

Kurz, leider van de christendemocratische ÖVP, heeft zich steeds opgeworpen als een vernieuwer van de Oostenrijkse democratie. Die werd volgens hem veel te lang gedomineerd door besluiteloze coalities van middenpartijen. In 2017 trad hij aan als premier van een coalitie met de rechts-populistische partij FPÖ.

Kurz, destijds 31, was toen een van de jongste leiders ooit van een democratische regering. Maar het rechtse experiment kwam in 2019 ten val, toen een video uitlekte waarin FPÖ-leider Heinz-Christian Strache corrupte zaken wilde doen met een vrouw die zich voordeed als de nicht van een Russische oligarch.

Vertrouweling van Kurz

Bij de verkiezingen kwam Kurz sterk terug en hij kon verder regeren, nu in een coalitie met de Groenen. Die partij sprak zondag haar vertrouwen uit in het voortzetten van de huidige regering onder leiding van Schallenberg. “We willen het einde van dit parlement halen”, zei Groenen-leider Sigi Maurer met een verwijzing naar de volgende verkiezingen, in 2024.

De carrièrediplomaat Schallenberg, nog maar kort in de politiek actief, is een vertrouweling van Kurz. De teruggetreden premier blijft bovendien aan in het parlement, als leider van de ÖVP-fractie. In die rol kan hij nog altijd grote invloed uitoefenen op het regeringsbeleid en velen verwachten dat hij in feite de touwtjes in handen houdt.

“Sebastian Kurz is de kanselier achter de schermen”, zei de sociaaldemocratische fractievoorzitter Pamela Rendi-Wagner zondag. De invloedrijke tabloid Kronen Zeitung vergeleek Kurz met de Russische president Vladimir Poetin, die in 2008 een stapje terug leek te doen en premier werd. In feite bleef Poetin aan de touwtjes trekken en vier jaar later was hij weer president.

Ambitie niet uitgedoofd

Of Kurz ook op het hoogste niveau terug wil komen, is nog niet duidelijk. Coalitiepartner de Groenen sloot zondag uit dat hij dat deze regeringsperiode nog zal doen. Maar weinigen verwachten dat Kurz’ ambitie nu uitgedoofd is.

De Oostenrijkse president Alexander Van der Bellen, zelf van de Groenen, aanvaardde zondag het terugtreden van de kanselier. Hij riep alle politici op het vertrouwen van de kiezers terug te winnen. “Woorden alleen zijn niet genoeg. Dit kan alleen slagen met serieus en geconcentreerd werk, werk en meer werk.”

Lees ook:

Conservatieve oud-kanselier Kurz gaat regeren met Groenen

De Oostenrijkse conservatieve leider Sebastian Kurz bereikte in januari 2020 met de Groenen overeenstemming over een regeringscoalitie. Eerder leidde Kurz een kabinet met de rechtse FPÖ. Deze coalitie struikelde in mei nadat FPÖ-vicekanselier Heinz-Christian Strache in opspraak was gekomen vanwege een schandaal dat bekend is geworden als Ibizagate.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden