De Albanese hoofdstad Tirana maakt zich op voor de topontmoeting dinsdag tussen regeringsleiders van de Europese Unie en de Westelijke Balkan.

AnalyseTop in Tirana

Oorlog in Europa brengt EU en westelijke Balkan dichter bij elkaar

De Albanese hoofdstad Tirana maakt zich op voor de topontmoeting dinsdag tussen regeringsleiders van de Europese Unie en de Westelijke Balkan.Beeld AP

Een EU-top dinsdag in Tirana moet een ‘sterke evolutie’ laten zien in de toenadering tot de westelijke Balkan.

Christoph Schmidt

Het is een begrip waarmee de zes landen op de westelijke Balkan al jarenlang opstaan en aan het einde van de dag weer naar bed gaan: ‘Europees perspectief’. Dinsdag krijgen de regeringsleiders uit de regio die woorden weer te horen tijdens hun topontmoeting met hun EU-ambtgenoten, in de Albanese hoofdstad Tirana. Als we de Brusselse insiders mogen geloven, zijn de toezeggingen over het toekomstige EU-lidmaatschap van de westelijke Balkanlanden meer gemeend en serieuzer dan bij vorige gelegenheden. De Russische invasie in Oekraïne speelt daarbij een grote rol.

De mogelijke, stapsgewijze toetreding van de zes landen (Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kosovo, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië) leek jarenlang een gebed zonder end. Het ‘Europees perspectief’ werd geboden op tal van EU-toppen over de westelijke Balkan, zoals in Sofia (2018), Zagreb (2020), het Sloveense Brdo (2021) en in juni van dit jaar nog in Brussel.

Kandidatuur van Kosovo geen taboe meer

Nu is sprake van een ‘sterke evolutie in termen van sfeer en betrokkenheid’, aldus voorzitter Charles Michel van de Europese Raad maandag in Slovenië, waar hij een tussenstop maakte op weg naar Tirana. Het is voor het eerst dat een dergelijke top in de westelijke Balkan zelf wordt gehouden. Dat dient als geopolitiek signaal naar onder meer China, Rusland en Turkije, landen die een voet tussen de deur proberen te krijgen in de regio, zolang de EU weifelend blijft optreden.

Na jaren van interne EU-strubbelingen ging in juli het licht op groen voor toetredingsonderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië, een proces dat eveneens vele jaren zal duren. In oktober adviseerde de Europese Commissie om Bosnië-Herzegovina de status van EU-kandidaat-lid te geven. De 27 lidstaten bespreken dat voorstel later deze maand. Zelfs een eventuele kandidatuur van Kosovo is geen taboe meer, al erkennen vijf EU-lidstaten dat land niet eens.

Meedoen met sancties tegen Rusland

Zolang het echte lidmaatschap nog ver weg is, zal het in Tirana onder meer gaan over financiële en economische hulp aan de regio. Als meest consumentvriendelijk geldt een roaming-akkoord over telefonie dat de EU en de zes landen in de regio voorafgaand aan de top sluiten. Daarmee gaan de kosten van mobiel bellen en internetten over en weer omlaag.

De liefde moet wel van twee kanten komen, vindt de EU. In de beoogde Verklaring van Tirana zal ook komen te staan dat de westelijke Balkanlanden zo veel mogelijk moeten meedoen met de EU-sancties tegen Rusland.

Actieplan voor migratie

Dat zal vooral voor het Rusland-gezinde Servië een brug te ver zijn. Het was tot maandagmiddag zelfs onzeker of de Servische president Aleksandar Vucic wel naar de top in Tirana zou gaan, wegens een nieuwe ruzie met Kosovo. Maar hij komt.

De westelijke Balkan is de laatste tijd ook weer in het nieuws als opgeleefde migratieroute. De eerste tien maanden van dit jaar zijn daar naar schatting 130.000 migranten langsgekomen, een verdrievoudiging vergeleken met dezelfde periode in 2021. De Europese Commissie heeft aan de vooravond van de Tirana-top een actieplan gepresenteerd, al zijn de meeste voorstellen niet nieuw. Het gaat dan onder meer om strengere grenscontroles onderweg en het bestrijden van mensensmokkel.

Lees ook:
Plots wil de Europese Unie de Balkan er wél bij

De Europese Unie loopt zich warm voor de introductie van een nieuw soort EU-lidmaatschap: dat van aspirant-kandidaat. Landen die nog helemaal niet aan de eisen voor toetreding aan de Unie voldoen, zoals Oekraïne, kunnen zo wel alvast meepraten.

Hoe, en waarom, de EU-seinen voor de westelijke Balkan op rood kwamen te staan

Drie jaar geleden had de EU slecht nieuws voor Albanië en Noord-Macedonië: vooralsnog geen nieuwe stap naar lidmaatschap. Wat ging daaraan vooraf? En wat zijn de argumenten voor en tegen?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden