Illegaliteit

Ook wie illegaal in Japan is, moet straks een leven kunnen leiden

In Japan wonen weinig mensen die uit een ander land afkomstig zijn.Beeld AFP

Japan gaat mensen die illegaal in het land zijn humaner behandelen. Nu worden ze vaak voor lange tijd opgesloten.

Mensen die zonder geldige papieren in Japan verblijven, moeten een menswaardig bestaan krijgen. Dat is de kern van een nieuw voorstel van de regering, dat binnenkort aan het parlement wordt voorgelegd. De wetswijziging, die in overleg met een groep experts is opgesteld, moet een einde maken aan de tot nu toe geldende praktijk om iedereen die niet legaal in het land is op te sluiten, soms jarenlang.

De discussie is aangewakkerd door het lot van een Nigeriaanse man die vorig jaar in hongerstaking ging na langdurig verblijf in een gesloten detentiecentrum in Nagasaki. In juni 2019 overleed hij; dwangvoeding was volgens de autoriteiten geen optie wegens gebrek aan medisch personeel. Zijn misdaad: na de scheiding van zijn Japanse vrouw verbleef de man illegaal in het land.

De zaak, die door het ministerie van justitie naar buiten werd gebracht zonder de identiteit van de Nigeriaan te vermelden, is slechts een voorbeeld van het harde Japanse beleid gericht tegen iedereen die niet over de juiste papieren beschikt.

Voor onbepaalde tijd achter de tralies

Afgewezen asielzoekers, buitenlandse werknemers van wie het tijdelijke visum is verlopen of mensen die door veranderde familieomstandigheden geen verblijfsrecht meer hebben – als terugsturen geen optie is, kent Japan over het algemeen maar één oplossing: opsluiten. En dat betekent ook echt achter de tralies, voor onbepaalde tijd. Ouders en kinderen worden soms gescheiden vastgezet. Het Japanse beleid heeft in binnen- en buitenland veel kritiek gekregen, ook omdat het volgens experts botst met de eigen grondwet en internationale verdragen.

Volgens de laatste cijfers zitten er zo ruim duizend mensen vast in Japan, van wie ongeveer de helft langer dan een half jaar. Dat zijn geen hoge aantallen, maar in Japan verblijven nog altijd heel weinig buitenlanders. In totaal is naar schatting amper 2 procent van de bevolking afkomstig uit een ander land. Japan kent boven een bijzonder strenge asielprocedure. 

Jaarlijks komen tien- tot twintigduizend asielzoekers het land binnen, van wie er enkele tientallen ook asiel krijgen. Dat betekent dat de aanvragers ongeveer 0,2 procent kans hebben op verblijf in Japan, terwijl dat cijfer in de meeste Europese landen rond de 20 tot 30 procent ligt. Het aantal tijdelijke werknemers uit andere Aziatische landen groeit wel in het sterk vergrijzende Japan.

Wachten op gedwongen terugkeer

Volgens de nieuwe plannen van de Japanse regering komt er verandering in het detentiesysteem. Meer mensen moeten buiten de gevangenismuren kunnen wachten op de beslissing over hun asielaanvraag of hun gedwongen terugkeer. Want ook die laatste groep is relatief groot. Ongeveer een op de drie asielzoekers komt uit Iran – een land dat hen niet terugneemt als ze worden afgewezen in Japan.

Het nieuwe beleid voorziet ook in financiële ondersteuning voor de vreemdelingen die zonder geldige papieren in Japan verblijven, want zij mogen niet werken. Het plan wordt volgens verschillende grote media binnenkort voorgelegd aan het Japanse parlement, de Diet.

Lees ook:

Rechtse regering Japan: zonder migranten redden we het niet

De vergrijzing slaat hard toe in Japan. Wie gaat er straks de vakken vullen of de ouderen verzorgen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden