Brexit

Ook na corona blijven de Britten bij hun brexit

De Britse premier Boris Johnson bij het winkelcentrum Westfield in Oost-Londen, gisteren. Vandaag gaat het, met tal van coronamaatregelen, na bijna drie maanden weer open. Photo by John NGUYEN/POOL/AFPBeeld AFP

Op 1 januari is Groot-Brittannië weer een onafhankelijk land, beloofde Boris Johnson. Dat legt flinke druk op de onderhandelingen met de EU. Willen de Britten wel een deal?

Het leek zo logisch, enkele maanden geleden. De coronacrisis had de Britten, net als de rest van de wereld, overvallen; alle gemaakte plannen konden van tafel. De aandacht in Downing Street was niet bij de brexit, maar bij het onder controle krijgen van de steeds verder om zich heen grijpende pandemie.

Toch zei Boris Johnson eind maart nog dat hij de deadline van de gesprekken over de toekomstige relatie met de EU niet wilde verplaatsen: “31 december blijft 31 december”. Blufpoker, zeiden velen toen. Eerst de druk opvoeren om dan vervolgens in juni alsnog de draai te maken. Als er één premier zou zijn die daarmee weg zou komen, dan Johnson wel, was de gedachte. Want als je in de houdgreep ligt met één crisis, wil je niet een andere crisis de kans geven om intussen een ledemaat af te hakken, toch?

Niet dus. Voor het weekend maakte de Britse regering duidelijk dat er van verlenging geen sprake is. “Vanaf 1 januari zijn wij weer een volledig onafhankelijk land”, schreef Boris Johnson in de aanloop naar zijn video-ontmoeting met de Brusselse kopstukken Ursula von der Leyen en Charles Michel. Daarmee tekende Johnson hoe dan ook weer voor een hete brexit-herfst.

“We willen een deal, maar met de EU heb je een keiharde deadline nodig om tot iets te komen”, zei voormalig brexit-minister David Davis afgelopen week. “Dat zie je met alle verdragen die ze sluiten. Altijd komt het pas op het laatste moment rond, dus dan heeft uitstel geen zin.”

No deal wordt reëler scenario

De Britten koesteren hoop dat ze op deze manier de EU onder druk kunnen zetten om in de maanden die nog resten hun kant op te bewegen. Een riskante strategie, gezien de omstandigheden. De sfeer om tot een vergelijk te komen, is beroerd – op veel punten staan ze mijlenver uit elkaar. Daardoor wordt de gevreesde no deal met de dag een reëler scenario. 

En dat terwijl de economische vooruitzichten nu al dramatisch zijn. Afgelopen week bleek dat de Britse economie alleen al in april met 20 procent is gekrompen. Carolyn Fairbairn, voorzitter van werkgeversorganisatie CBI: “Als dit op no-deal uitdraait, steken we de schuur in brand terwijl de vlammen uit het huis slaan.”

Toch is het niet zo dat Johnson wordt bedolven onder kritiek op zijn keuze om de gesprekken met de EU niet te verlengen. Uit een opiniepeiling van YouGov blijkt dat het aantal Britten dat voor uitstel pleit de afgelopen maanden is afgenomen. In april was dat nog zo’n 60 procent, nu ongeveer de helft. Met name brexit-aanhangers die eerder de deadline wilden verschuiven, beschuldigen de EU er nu van niet flexibel genoeg te zijn. Dan maar geen uitstel. En een breuk zonder afspraken maakt het Verenigd Koninkrijk in elk geval weer soeverein, volledig los van het EU-juk. Iets wat veel brexiteers belangrijker lijken te vinden dan de economische schade die dat met zich meebrengt.

Brexit lijkt geen gespreksonderwerp meer

Daarbij domineert brexit al maanden de voorpagina’s niet meer. Of het gaat over Johnsons twijfelachtige aanpak van de coronacrisis, of over het alsmaar groeiende Black Lives Matter-protest en de hoog opgelopen discussie over omstreden standbeelden. Dat wat het land 3,5 jaar in z’n greep hield, is opeens geen gespreksonderwerp meer. Terwijl het nu pas echt om de toekomst gaat. Hoewel de Britten op 31 januari officieel de EU hebben verlaten, zorgt deze overgangsperiode van onderhandelingen ervoor dat er feitelijk nog weinig is veranderd.

En de oppositie? Ook die houdt zich verrassend stil. De nieuwe Labour-leider Keir Starmer heeft het woord brexit nog niet één keer genoemd in zijn duels met Johnson tijdens het wekelijks vragenuurtje. Hij lijkt niet te geloven dat een felle strijd om uitstel momenteel te winnen valt, de Conservatieven hebben een meerderheid van 80 zetels. Daarnaast lijkt hij te denken: stoor je vijand niet als die een fout maakt, zoals Napoleon ooit zei. Johnson ligt deze corona-uitbraak al zwaar onder vuur – als hij ook geen akkoord bereikt met de EU, dan zal dat hem nog meer schade toebrengen. Starmers benadering is politiek wellicht slim, maar hij zal zich wel achter z’n oren krabben als de Britten straks zonder deal de Europese interne markt verlaten.

Lees ook:

Britten juichen over keuze Unilever voor Londen

Unilever vestigt zijn hoofdkantoor in Londen, niet in Rotterdam. Dat is een flinke steun in de rug voor de regering-Johnson. Het is moeilijk om de keuze los van de brexit te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden