Spanningen met Rusland

Ook in Wenen lukt het diplomaten niet om een doorbraak over Oekraïne te bereiken

Zbigniew Rau, de Poolse minister van buitenlandse zaken, in Wenen: “Het risico op een een oorlog in de OVSE-regio is groter dan ooit sinds de afgelopen dertig jaar.”  Beeld AFP
Zbigniew Rau, de Poolse minister van buitenlandse zaken, in Wenen: “Het risico op een een oorlog in de OVSE-regio is groter dan ooit sinds de afgelopen dertig jaar.”Beeld AFP

Opnieuw vond donderdag intensief diplomatiek overleg plaats over de spanningen rond Oekraïne, dit keer onder de paraplu van de OVSE. Voor de derde keer is er geen doorbraak te melden.

Pieternel Gruppen

‘Drie keer is scheepsrecht’ gaat deze week niet op voor de besprekingen over Oekraïne. De derde poging om Moskou en het Westen nader tot elkaar te krijgen over het hoofdpijndossier Oekraïne zorgde opnieuw niet voor een doorbraak.

In Wenen, waar de OVSE (de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) donderdag vergaderde en waar zowel Rusland als Oekraïne lid van zijn, kwamen diplomaten nauwelijks verder. Eerder deze week hadden de Amerikaanse en Russische delegaties ook al weinig succes toen ze elkaar in Genève ontmoetten. Ook het daaropvolgende overleg van de Navo-Rusland raad in Brussel liep op weinig uit.

Na alle verschillende praatsessies in variërende samenstellingen op diverse plekken lijken de standpunten onveranderd. Moskou blijft bij zijn eis dat de Navo niet verder zal uitbreiden. En het Westen wil garanties dat Rusland Oekraïne niet binnen zal vallen, en dat de militaire aanwezigheid bij de oostgrens waar zo’n 100.000 troepen zich hebben verzameld, wordt afgebouwd.

Taal aangescherpt

Na een week van dialogen lijkt de taal zelfs wat aangescherpt. Zo zei de Russische onderminister van buitenlandse zaken, Sergej Riabkov, niet uit te sluiten dat Rusland militairen naar Cuba en Venezuela zal sturen als de spanningen met de VS verder oplopen. Vorige maand vergeleek Riabkov de huidige situatie rondom Oekraïne al met de Cubacrisis van 1962. Destijds liepen de spanningen tussen VS en de Sovjet-Unie tot ongekende hoogte op, toen Moskou besloot kernraketten op Cuba op te stellen in reactie op Amerikaanse raketten die in Turkije op de Sovjet-Unie waren gericht. Een harde confrontatie werd toen op het nippertje afgewend.

Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov beschreef de besprekingen van deze week ook als ‘onsuccesvol’. En de Poolse minister van buitenlandse zaken, Zbigniew Rau, die de OVSE-vergadering voorzat, was in zijn openingsspeech niet veel optimistischer. “Het risico op een een oorlog in de OVSE-regio is groter dan ooit sinds de afgelopen dertig jaar.”

Alsof er deze week nog niet genoeg was gezegd over de crisis, domineerde Oekraïne donderdag bovendien de agenda van de Europese ministers van buitenlandse zaken die in het Franse Brest bijeen waren. Daarmee leken zij ook de indruk weg te willen nemen dat de EU niet deelnam aan de vele diplomatieke ontmoetingen over Oekraïne. EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell schoof de kritiek op Europa’s afwezigheid terzijde. “Dat is nergens op gebaseerd”, zei hij. Borrell verzekerde na afloop dat er sprake is van een ‘excellente coördinatie’ tussen Brussel en Washington. “Rusland wil verdeeldheid zaaien tussen ons, maar de VS gaan dat spel niet meespelen.”

EU-buitenlandchef: ‘Overleg over Europese flitsmacht gaat sneller dan verwacht’

Het overleg van de EU-landen over een snelle interventiemacht gaat veel beter dan verwacht, zei EU-buitenlandchef Josep Borrell donderdag. Hij zei dat onder meer te zien in het licht van het conflict met Rusland over Oekraïne en andere spanningen. “De gebeurtenissen waarvan we getuige zijn, zijn een grote prikkel om zulke capaciteiten te ontwikkelen.”

Borrell bespreekt zijn plannen om de EU meer militaire slagkracht te geven dezer dagen met de defensie- en buitenlandministers van de EU. Het is de bedoeling dat de Europese leiders in maart hun zegen geven aan de voorstellen, met onder meer een snel inzetbare Europese strijdmacht van 5.000 man. Borrell zou ‘heel verrast zijn’, zei hij, als er op het laatste moment nog een kink in de kabel komt. “Vooralsnog verloopt het veel beter dan gedacht.” Zodra de Europese leiders in maart instemmen, gaat de EU meteen aan de slag om de nieuwe macht op de been te krijgen, zegt Borrell.

Lees ook:

Laatste kans voor diplomatie bij spanningen rond Oekraïne

De Navo ziet de Russische troepenopbouw alleen maar toenemen. Volgende week volgt een reeks van overlegrondes tussen het Westen en Moskou.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden