Seksueel misbruik

Ook in Griekenland is de MeToo-beerput nu opengegaan

Artistiek directeur Dimitris Lignadis (rechts) van het Griekse nationaal theater in beter tijden met de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis (links) en diens vrouw Marea Grabowski, vorig jaar juli.  Beeld AFP
Artistiek directeur Dimitris Lignadis (rechts) van het Griekse nationaal theater in beter tijden met de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis (links) en diens vrouw Marea Grabowski, vorig jaar juli.Beeld AFP

Tijdens de eerste MeToo-golf een paar jaar terug bleef het in Griekenland nog angstvallig stil. Maar na de getuigenis van een zeilkampioene over seksueel misbruik door een hooggeplaatste official, is het balletje gaan rollen. Zaterdag werd de artistiek directeur van het nationaal theater gearresteerd op verdenking van seksueel misbruik en verkrachting van jonge acteurs.

Het zijn allemaal giftige geruchten, insinuaties en leugens, zei de bekende Griekse acteur en regisseur Dimitris Lignadis (56) nadat het beschuldigingen aan zijn adres begon te regenen over seksueel misbruik. Desondanks zag hij zich twee weken geleden gedwongen af te treden als artistiek directeur van het Nationaal Theater. Zaterdag meldde hij zich op een politiebureau in Athene, nadat de Griekse justitie hem had aangeklaagd op verdenking van twee gevallen van seksueel misbruik. Een 25-jarige acteur zegt dat hij op 14-jarige leeftijd door Lignadis is verkracht; de andere aanklacht is niet bekendgemaakt. Ook zaterdag ontkende de regisseur alle beschuldigingen.

De arrestatie van de theaterdirecteur is de voorlopige climax in het zich rap uitbreidende Griekse MeToo-schandaal, dat pas een maand geleden begon. Toen verklaarde de 43-jarige zeilster Sofia Bekatorou, een populaire atlete die in 2004 goud won op de Olympische Spelen, dat zij in 1998 misbruikt was door een hooggeplaatste medewerker van de zeilbond.

Tot dat moment ging MeToo grotendeels aan Griekenland voorbij, al is het allang een publiek geheim dat deze vorm van machtsmisbruik wijdverspreid is. In een enquête naar aanleiding van Bekatorous beschuldiging zei zeven op de tien Griekse vrouwen ooit seksueel te zijn lastiggevallen of misbruikt. In de meerderheid van de gevallen gebeurde dat op de werkplek.

De vermeende dader ontkende Bekatorous aantijgingen, maar hij trok zich wel terug als lid van de zeilbond en het Olympisch Comité. Al snel volgde een stortvloed aan soortgelijke getuigenissen uit de sport-, film- en theaterwereld en de politiek.

Economische crisis versterkt de afhankelijkheid

De meeste beschuldigingen komen inmiddels uit de creatieve sector. Nog meer dan in andere beroepsgroepen geldt dat werknemers in spe afhankelijk zijn van de gunsten van machtige personen om een voet tussen de deur te krijgen. De economische crisis in Griekenland van vorig decennium, die tot een recordwerkloosheid van 27 procent leidde, versterkte dat probleem nog eens.

Opvallend is dat niet alleen veel vrouwen, maar ook mannen de afgelopen dagen openlijk of anoniem uit de school klappen over misbruik en ongepast gedrag. Met name jongeren worden op sociaal vlak de afgelopen jaren steeds liberaler, maar openlijke homoseksualiteit geldt in het conservatieve Griekenland nog steeds als een taboe.

“Vijf jaar gelden was ik net afgestudeerd en had ik interesse in een baan bij een tv-programma”, zegt een nu 30-jarige journalist. “De presentator, een bekende man in Griekenland, nodigde mij uit in een hotelkamer voor een gesprek. Maar toen ik binnen was, ging hij met zijn rug tegen de deur staan om hem dicht te houden, en zei hij dat ik zijn ‘pistool’ moest vastpakken.”

‘Gênante en enge’ berichten

Een 29-jarige acteur vertelt hoe een goede vriend auditie moest doen voor een rol in een toneelstuk − naakt. “Terwijl dat voor die rol helemaal niet functioneel was.” Journalist Niko Efstathiou (28) kreeg zeven jaar terug voortdurend ‘gênante en enge’ berichten via Facebook van de nu opgepakte Lignadis, bedoeld als uitnodigingen om in zijn stukken te spelen. “Ik veronderstel dat hij mijn talent voor acteren herkende in mijn profielfoto’s”, zegt Efstathiou spottend. Ze hebben elkaar nooit ontmoet.

Minister van cultuur Lina Mendoni gaf vrijdag het Griekse hooggerechtshof opdracht alle aantijgingen in de sector te onderzoeken. Het is echter de vraag of er veroordelingen zullen volgen. De bewijsvoering is doorgaans lastig. Bovendien verjaart verkrachting onder de Griekse wet na vijftien jaar, en van seksuele intimidatie moet binnen drie maanden aangifte worden gedaan.

Intussen probeert ook Mendoni, die vlak na haar aantreden in 2019 een sollicitatieprocedure stillegde en Lignadis aanstelde bij het Nationaal Theater, haar straatje schoon te vegen. Ze ontkent dat zij en premier Kyriakos Mitsotakis bevriend zijn met Lignadis, ondanks het feit dat ze samen talloze keren in het openbaar verschenen. Ze voelt zich belazerd en noemt hem nu een gevaarlijke man. “Met zijn grote acteertalent probeerde hij ons ervan te overtuigen dat hij niets met de affaire te maken had.”

MeToo op de Balkan

Ook elders in Zuidoost-Europa spreken slachtoffers zich uit over seksueel misbruik op het werk of tijdens de opleiding. In Servië ligt de bekende theaterdocent en regisseur Miroslav Aleksic (69) onder vuur, nadat actrice Milena Radulovic (26) hem begin dit jaar beschuldigde van verkrachting en seksueel misbruik. “Ik was zeventien jaar. Het gebeurde niet één keer, het was herhaaldelijk”, zei ze in een kranteninterview.

Ook andere voormalige pupillen kwamen daarop met getuigenissen. Dat leidde weer tot openbaringen en solidariteitsbetuigingen in onder meer Kroatië, Montenegro en Bosnië-Herzegovina. De in Sarajevo begonnen Facebookgroep ‘Ik heb er niet om gevraagd’ kreeg in korte tijd 40.000 volgers. “Ze vroeg erom. Ze is een actrice, wat verwachtte ze dan? Dit is normaal in haar beroep”, verklaart een van de oprichters Ana Tikvic de naam.

De namen van de twee anonieme sprekers zijn bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:

Een historische stap voor de #MeToo-beweging: Weinstein moet de cel in

Harvey Weinstein gaat de gevangenis in, voor aanranding en verkrachting. De straf zal tussen de 5 en 25 jaar zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden