TurkijeReportage

Ook in Erdogan-bolwerk Konya geloven ze de inflatiecijfers niet meer

Exportzoetigheid op het bureau van Gesas-manager Abdullah Kara. Beeld Ingrid Woudwijk
Exportzoetigheid op het bureau van Gesas-manager Abdullah Kara.Beeld Ingrid Woudwijk

Exporteurs in de stad Konya, tot voor kort een van de groeibriljanten van Midden-Turkije, snakken naar een stabielere lira. “Er moet iets veranderen.”

Ingrid Woudwijk

Wie met de auto de Turkse stad Konya binnenrijdt, ziet de eerste paar kilometers niets anders dan industrie. Enorme fabrieken, talloze kantoren, en nieuwe bedrijfspanden in aanbouw karakteriseren één van de Anatolische Tijgers, de bijnaam van de industriële steden in het hart van Turkije. Onder president Recep Tayyip Erdogan groeiden deze provinciesteden de afgelopen twintig jaar uit tot belangrijke motor van de Turkse economie.

Op een van de vele industrieterreinen lijkt het in eerste instantie rustig. Maar dat er toch flink wordt gewerkt, wordt duidelijk als de oproep tot gebed uit de speaker van de moskee schalt. Niet veel later verschijnen uit allerlei anonieme panden groepen werknemers, vooral mannen, die op weg gaan naar de moskee. Wie geen gebedskleed heeft, sjouwt een stuk karton onder de arm. Konya staat namelijk niet alleen bekend om de industrie, maar ook als vroom en conservatief - een steunpilaar van Erdogans islamitische regeringspartij AKP.

Een nieuw economisch model

In het hoofdkantoor van voedselproducent Gesas nemen algemeen manager Abdullah Kara en exportspecialist Muharrem Akkalp de tijd om uit te leggen hoe Erdogans economisch beleid hun bedrijf, en ook de industrie in het algemeen, negatief beïnvloedt. Kara: “Als je het mij vraagt, is het rentebeleid van de president niet goed.”

Met een beleid dat indruist tegen de adviezen van de meeste economen, verlaagde de Turkse centrale bank vorig jaar onder druk van Erdogan de rente. Het gevolg: de koers van de lira stortte in. De regering probeerde er nog een draai aan te geven en doopte de lage wisselkoers om tot een nieuw economisch model: Turkije zou een goedkoop land worden, om voor de export te produceren. Maar Akkalp ziet de praktijk bij zijn bedrijf Gesas anders uitpakken: “Een lage lirakoers zou goed moeten zijn voor de exporteurs, maar dat is niet het geval. Alle exporteurs willen een stabiele Turkse lira. De lira is nu niet stabiel.”

Intussen komt een medewerker het open kantoor binnen met een van de belangrijke producten die Gesas exporteert: zogeheten helva met pistachenootjes. Deze zoetigheid, gemaakt van sesampasta en suiker, wordt in Turkije in kleine blokjes als dessert gegeten. In de kasten op het kantoor staan andere producten uitgestald: voornamelijk chocopasta, sesampasta en jam.

Veel inwoners van Konya zijn positief over Erdogan

Van deze drie producten is de productie elke dag zo’n 40 ton. Wat in 1984 begon als familiebedrijf werd in 2003 overgenomen door een grote firma; Gesas heeft nu zes vestigingen en de producten worden vanuit de regio Konya verscheept naar zo’n tachtig landen.

Wat verder opvalt in het kantoor zijn de vele Turkse vlaggen op en rondom het bureau van manager Kara. De brede en forse man draagt zelf een grote ring met de halvemaan en ster in het blauw en rood, kleurrijk bij zijn gele polo. De producten zelf worden aangeprijsd als yerli ve milli, ‘lokaal en nationaal’, een kreet die door Erdogan vaak wordt gebruikt voor dingen of mensen die zijn goedkeuring krijgen.

Abdullah Kara. Beeld Ingrid Woudwijk
Abdullah Kara.Beeld Ingrid Woudwijk

Net als veel van 2 miljoen inwoners van Konya was Abdullah Kara lange tijd positief over Erdogan. In de presidentiële verkiezingen van 2018 stemde drie kwart van de kiezers hier op de huidige president. Maar hoewel Kara eigenlijk niet over de politiek wil praten, laat hij zich opvallend kritisch uit over de regering: “Is de oppositie beter? Nee, maar er moet iets veranderen.”

Vooral de inflatie voedt zijn kritiek. “De regering zegt dat het inflatiecijfer bijna 70 procent is (inmiddels 73 procent, red), maar in werkelijkheid is het veel hoger.” Zijn jongere collega Muharrem Akkalp, verantwoordelijk voor de export, onderbreekt hem en herinnert Kara eraan dat het interview gepubliceerd wordt. “Maakt niet uit, ik geloof niks van dat inflatiecijfer!” Hij is niet de enige, volgens de onafhankelijke economen van de onderzoeksgroep Enag is de werkelijke inflatie 160 procent.

Alle Turken geloven in de invloed van ‘buitenlandse krachten’

Toch vindt Kara dat de economische problemen in Turkije niet alleen de schuld zijn van het onorthodoxe economische beleid van Erdogan. Hij haalt verschillende complottheorieën aan en begint over ‘buitenlandse krachten’, een vage term die ook standaard door de regeringsmedia gebruikt wordt om allerlei problemen op af te schuiven. Of ze hier bij Gesas daarin geloven? “Alle Turken geloven hierin, helemaal in dit gebied”, zegt exportman Akkalp.

Broodbeleg van Gesas. Beeld Ingrid Woudwijk
Broodbeleg van Gesas.Beeld Ingrid Woudwijk

Dat klopt niet helemaal, maar een recente peiling liet wel zien dat 24 procent van de ondervraagde Turken zulke buitenlandse krachten verantwoordelijk houdt voor de economische problemen. Hoewel de grote meerderheid (62 procent) nog steeds naar de regering wijst, is het onder AKP-stemmers een vaak gebruikt argument.

Akkalp houdt zich iets meer op de vlakte over de politiek en dit soort theorieën: “Ik zie het zo, er zijn de globale thema’s: de pandemie, de oorlog in Oekraïne, de krimpende economie in de hele wereld.” Als Turkije een meer regulier fiscaal en monetair beleid zou voeren, dan zouden de problemen volgens hem inderdaad terug te voeren zijn op internationale ontwikkelingen. “Maar nu, als een Europees land de effecten van wereldwijde factoren voelt, voelt Turkije deze twee keer zo hard.”

Lees ook:

De lira-crisis legt een zwakte van Erdogan bloot

President Erdogan ziet door zijn onorthodoxe monetaire beleid zijn steun afkalven, maar het is te vroeg om hem af te schrijven. ‘Erdogan gaat waarschijnlijk weer van alles uit de kast halen.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden