null Beeld

MegastadRio de Janeiro

Ook het kunstgebit van de pastoor is cultureel erfgoed in ons wijkje in Rio

Wies Ubags

Onlangs vroeg mijn zeer godsvruchtige buurvrouw Otelina me geld voor de katholieke kerk in onze straat. Ik ben al sinds mijn puberjaren afvallig, maar het kerkje waar zo’n honderd mensen in passen, is voor mij cultureel erfgoed van onze wijk, de Morro da Conceição, ofwel Heuvel van de Ontvangenis.

Hoe het ook zij, niet lang nadat ik mijn bijdrage aan Otelina had gegeven, zat ik met mijn buurvrouw Luziete een biertje te drinken in de kruidenierszaak van dona Regina, toen bleek dat de pastoor van de kerk ook tot het culturele erfgoed behoort: het geld was bedoeld voor een nieuw kunstgebit. Luziete werd kwaad en eiste haar geld terug. Ik moest er vreselijk om lachen. Otelina, die de pastoor op het matje roept als hij te laat is voor de avondmis van zes uur, waakt ook over de esthetiek van zijn glimlach. Ik vond dat ze mijn 10 real (2 euro) mocht houden.

Kinderen in engelengewaden met vleugeltjes op hun rug

De kerk wordt feitelijk gerund door een aantal buurvrouwen, die er hun ziel en zaligheid in hebben gelegd, zoals Otelina. Op 8 december doen zij en de andere vrouwen een lichtblauw capeje om van glanzende stof en dragen zij een beeld van de Vrouwe van de Ontvangenis, waar onze helling naar is vernoemd. De pastoor en de kapelaan gaan voorop, zwaaiend met wijwater, en wij gewone stervelingen lopen er zingend (ik niet, ik weet de tekst niet) achteraan met een kaarsje dat vastgesmolten is in een plastic bekertje in onze hand. De kleine kinderen zijn gehuld in engelengewaden met vleugeltjes op hun rug. Bij sommigen loopt zelfs nog van achter de vleugels een stuk ijzerdraad tot boven het hoofd, dat uitmondt in een stralenkrans.

Twee straten doorkruisen we, veel meer is ons wijkje ook niet, en we eindigen steevast bij dona Regina in onze eigen straat, of bij concurrent Geraldinho, in de andere straat, om de laatste roddels door te nemen.

De volgende 8 december moeten we het voor het eerst doen zonder dona Maria do Carmo (84), die na een hersenbloeding begin van het jaar, in maart terugkeerde naar haar familie in de Amazone. Ze liep altijd mee met de processie en was net zo’n trouwe kerkgangster als Otelina. Ze maakte me steeds uit voor lellebel omdat mijn short te kort was volgens haar. We missen haar eigenwijze stemgeluid.

Een kip die naar eten zocht

Zo waan ik me in ons wijkje in het chaotische centrum van Rio soms in een dorp in de sertão, het droge noordoosten van Brazilië, waar meer geiten wonen dan mensen. Bij de winkels koop je er op de pof en de mensen bekommeren zich om elkaar – en om hun dieren.

Onlangs vond buurvrouw Ítala een kip, die langs de kant van de straat naar eten zocht. Ze bleek van niemand te zijn, ook niet van dona Regina, mijn huisbazin, die op haar erf een stuk of twintig kippen heeft lopen, én drie hanen, die bij voorkeur ’s nachts om het hardst kukelen. Ítala besloot zich over de kip te ontfermen, maar deze legde na een paar dagen toch het loodje.

Iedereen leefde mee op de buurtapp, en het had niet veel gescheeld of we waren in optocht naar de laatste rustplaats van de kip gelopen. Maar dat is nou net weer niet katholiek.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden