Gasleveringen

Ook Finland is vanaf vandaag afgesneden van Russisch gas, Nederland wacht mogelijk hetzelfde lot

Pijpen bij het Gasum-bedrijf in Raikkola, Imatra, Finland.  Beeld AFP
Pijpen bij het Gasum-bedrijf in Raikkola, Imatra, Finland.Beeld AFP

Rusland draait ook de gaskraan naar Finland dicht. Nederland, dat juist extra gas koopt op verzoek van Brussel, wacht mogelijk hetzelfde lot.

Romana Abels

Het bericht dat nu ook Finland vanaf zaterdagochtend 7 uur geen Russisch gas meer krijgt, veroorzaakte vrijdag een schokgolf door Europa. Maar de Finnen zelf haalden hun schouders op. “We zijn voor 100 procent afhankelijk van Russisch gas”, zei de voormalig premier Alexander Stubb, maar hij zei er meteen achteraan: “Gas maakt minder dan vijf procent uit van onze energiemix.”

De afsluiting van Finland van de Russische gasstroom lijkt op het eerste gezicht een strafmaatregel, omdat Finland net deze week een aanvraag indiende om lid te worden van de Navo. De Russische president Vladimir Poetin had immers gedreigd met ‘gevolgen’ als Finland zijn Navo-lidwens zou doorzetten.

Tweede roebel-rekening

Maar het besluit om de gaskraan dicht te draaien, is vooral het gevolg van Finlands weigering om in roebels te betalen. Het Finse gasbedrijf Gasum is koppig blijven weigeren, omdat roebels niet in zijn contract met het Russische Gazprom voorkomen.

Het land verwachtte vorige week al dat Rusland deze maatregel zou treffen.

Poetin heeft op de laatste dag van maart bepaald dat Europese landen voortaan hun gasrekening in roebels moeten betalen. Ze moeten daarvoor een tweede rekening openen bij de Gazprombank. Het bedrag dat ze in euro’s of dollars verschuldigd zijn, moeten ze eerst betalen op de bestaande rekening, daarna omboeken naar de roebel-rekening. Pas daarna beschouwt Rusland de betaling als voldaan.

De Europese Commissie oordeelde dat de nieuwe betalingsmethode in strijd is met de Europese sancties. EU-landen mochten van Brussel hun gasbedrijven niet toestaan om zo’n roebelrekening te openen. Commissievoorzitter Von der Leyen noemde het ‘chantage’. Het ergerde Brussel het meest dat de Russische centrale bank een rol zou spelen bij het geld wisselen, terwijl die op de Europese sanctielijst staat.

Dat het Rusland ernst is, bleek al toen het eerder Polen en Bulgarije van gasleveranties afsloot. Nu knijpt het de toevoer van Finland dicht.

Harde woorden, veel onduidelijkheid

Ondanks de harde woorden van de Commissie, gaan steeds meer Europese landen deze confrontatie met Rusland uit de weg. Volgens het financiële persbureau Bloomberg zijn inmiddels twintig gasleveranciers in Europa toch overstag gegaan door een roebelrekening te openen bij de Gazprombank. Dat deden ze nadat de Europese Commissie in tweede instantie een opening leek te bieden, waarover grote onduidelijkheid is blijven bestaan.

De Commissie zei niet langer letterlijk dat het openen van een roebelrekening tegen de regels is. Grote gasafnemers in Duitsland, Italië, Griekenland en Oostenrijk openden die toen toch en vertelden dat openlijk in de pers. Volgens de Italiaanse premier Mario Draghi worden er geen sancties geschonden door dat te doen.

De Nederlandse minister van energie, Rob Jetten, is van de Finse school. Hij heeft herhaaldelijk gezegd dat Nederland geen roebelrekening zal openen. Een woordvoerder zegt dat Nederland zich graag wil houden aan de Europese regels en dat het niet zeker weet of de nieuwe richtlijn betekent dat er nu wel een roebel-rekening mag komen. Nederland heeft de Europese Commissie om meer duidelijkheid verzocht.

Nederland heeft nog even tijd

Nederland zit in een lastig parket, want het importeert momenteel in samenspraak met Brussel meer Russisch gas om daarmee de gasopslagen maximaal te vullen. De voorraden zijn bestemd voor meer Europese landen. Er is voor Nederland nog even tijd om opheldering te krijgen, want de betalingstermijn voor het in april ontvangen gas is nog niet verstreken.

In Finland verloopt die termijn deze zaterdag. Finland heeft intussen een lng-terminal gehuurd, waarmee het land vloeibaar gas uit andere delen van de wereld kan omzetten naar ‘gewoon’ gas. Die kan vanaf het komend najaar in bedrijf zijn.

Lees ook:

Rusland neemt een van de meest drastische economische stappen tot nu toe: Polen en Bulgarije krijgen geen gas meer

Het Kremlin voert zijn dreigementen uit om landen die niet in roebels betalen af te sluiten van gas. Na Polen krijgt nu ook Bulgarije vanaf woensdag geen Russisch gas meer. Wacht meer landen dat lot?

Op een gasstop had Finland zich al voorbereid, maar zonder kolen en olie hebben de Finnen een probleem

Het Finse staatsbedrijf Gasum hield al langer rekening met deze uitkomst, en toonde zich niet uit het veld geslagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden