Secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg was vrijdag in Istanboel voor een gesprek met de Turkse minister van buitenlandse zaken  Mevlut Cavusoglu.

Invasie in Syrië

Ook de Navo heeft het gehad met Turkije

Secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg was vrijdag in Istanboel voor een gesprek met de Turkse minister van buitenlandse zaken Mevlut Cavusoglu. Beeld AP

Traditioneel lieten bondgenoten Turkije begaan bij aanvallen op de Koerden. Maar nu schroeven bondgenoten op allerlei terreinen de samenwerking terug. 

Turkije lijkt op het wereldtoneel nog maar weinig vrienden te hebben. Zelfs de altijd zo diplomatieke Navo-topman Jens Stoltenberg was gistermiddag kritisch op het land dat deze week het noorden van Syrië binnenviel. “Ik heb mijn zorgen geuit over de operatie. De vooruitgang in de strijd tegen Islamitische Staat mag niet in gevaar komen.”

Normaal gesproken laat de bedachtzame Noor zich in zijn rol van secretaris-generaal niet kritisch uit over een van de lidstaten. Als Turkije weer eens onder vuur ligt, vraagt hij gewoonlijk begrip voor de moeilijke positie van het land. Dat hij nu tijdens een al gepland bezoek aan Istanbul van die gewoonte afweek, toont de groeiende isolatie van Turkije bij de Navo.

Stoltenberg erkende dat Turkije ‘legitieme zorgen over haar veiligheid heeft, maar, zo voegde hij daar direct aan toe, “ik verwacht dat Turkije terughoudend optreedt”. Anders dreigen volgens hem vluchtelingenstromen, een hernieuwde opkomst van IS, en ontsnappingen van IS-strijders.

Hoe anders was de reactie nog na de Turkse aanval op Afrin in het noorden van Syrië in januari 2018. Destijds benadrukte Stoltenberg dat Turkije het recht heeft zich te verdedigen. Andere lidstaten durfden hun vingers toen niet aan een veroordeling te branden. Maar deze keer nemen zelfs landen die doorgaans niet vooraan’staan met kritiek op Turkije – zoals Italië, Polen en Estland – de diplomatiek harde term ‘veroordeling’ in de mond.

De Turkse minister van buitenlandse zaken Mevlut Cavusoglu was na het gesprek met Stoltenberg woedend. “Landen beginnen hun boodschap altijd met de mededeling dat Turkije legitieme zorgen over haar veiligheid heeft. Dan hebben we ook het recht om tegen terreurgroepen te vechten die deze zorgen veroorzaken.”

Stilzwijgende afspraak

Van oudsher is Turkije een buitenbeentje binnen de Navo. Sinds de jaren negentig valt het land om de zoveel tijd Koerdische groepen in buurlanden aan. De stilzwijgende afspraak is dat Turkije zijn bondgenoten dan niet om hulp vraagt, en dat die zich op hun beurt niet met het Turkse optreden bemoeien. Met de ongemeen felle kritiek van de afgelopen dagen is die manier van werken onhoudbaar geworden.

Ook op andere terreinen raakt Turkije binnen de Navo in een isolement. Toen Ankara na een jarenlange soap dit jaar Russische luchtafweerraketten in gebruik nam, stopten de VS de leverantie van de F35-straaljager. Nu moet Turkije het doen zonder de modernste Westerse straaljager. Omdat er geen geschikte alternatieven te koop zijn, kunnen de plannen voor een eigen vliegdekschip ook de ijskast in.

Noorwegen pleitte deze week zelfs voor een wapenembargo tegen Turkije, een verregaande stap tegen een bondgenoot in een militaire alliantie. In Nederland nam de Tweede Kamer donderdag een motie aan om minister Stef Blok (buitenlandse zaken) hier tegen zijn zin toe te dwingen.

De VS verminderen ondertussen hun afhankelijkheid van Turkije. Traditioneel is het land de regionale uitvalsbasis voor de Amerikaanse luchtmacht. Maar tijdens een bezoek aan Athene tekende minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo vorige week een verdrag voor een Amerikaanse luchtmachtbasis in Griekenland. In eerste instantie zal die waarschijnlijk plaats bieden aan onbemande verkenningsvliegtuigen en tankers om Amerikaanse operaties in de regio te ondersteunen.

Turkije is niet van plan de aanval in Noord-Syrië te stoppen. Dat zei president Erdogan vrijdag op een persconferentie. Ook weersprak hij dat de Koerden het doelwit van de Turken zijn.“Ons gevecht is niet tegen de Koerden, maar tegen de PKK. Het maakt niet uit wat andere landen zeggen, wij zullen niet stoppen”, reageert Erdogan op aangekondigde sancties en veroordelingen van andere landen.

Lees ook: 

Europa aarzelt over straffen Turkije (want dat kan pijn doen)

Turkije’s Europese bondgenoten, waaronder Nederland, veroordelen de inval in Syrië,maar deinzen terug voor een geopolitieke strijd die ook henzelf raakt.

Wat wil Nederland met zijn jihadgangers? Daar moet het kabinet ineens snel over beslissen

Jarenlang rekenden Nederland en andere Europese landen erop dat de Koerden en de VS hun jihadgangers wel gevangen hielden. Door de aanstaande Turkse invasie van Noord-Syrië valt dat plan in duigen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden