China-VSSluiting consulaten

Oog om oog, tand om tand. De relatie tussen China en de Verenigde Staten staat onder hoogspanning

Foto's van Trump en buitenlandminister Pompeo voor het consulaat van de Verenigde Staten in China, nadat activisten erop zijn gaan staan.Beeld EPA

De relatie tussen China en de Verenigde Staten staat onder hoogspanning. Consulaten moeten sluiten en minister Pompeo roept de Chinezen op zich te verzetten tegen de Communistische Partij. Hoe reageert Peking?

Als een mier die een boom in beweging probeert te brengen. Zo beschreef buitenlandwoordvoerder Hua Chunying de opruiend bedoelde woorden van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Pompeo. In een toespraak riep hij het Chinese volk op om de koers van de Communistische Partij te veranderen.

Nu kun je in China veel zeggen, zelfs kritiek leveren, maar kom niet aan de Communistische Partij. Pompeo’s oproep toont vooral hoe weinig hij van het land begrijpt, menen veel mensen. Het komt bovenop het volgens critici erg onrealistische plan om leden van de Communistische Partij niet meer toe te laten tot de Verenigde Staten. Samen met hun familieleden komt dat neer op maar liefst 270 miljoen mensen.

De Amerikaanse regering maakt het het Chinese ministerie van propaganda niet erg moeilijk. Yi ya hai ya,  oog om oog, tand om tand, is een veelgebruikte uitdrukking op sociale media. Iedere stap die de Trump-regering zet, kan president Xi Jinping ook zetten. Als de Amerikanen willen dat het Chinese consulaat in Houston sluit, dan volgt de sluiting van de Amerikaanse vestiging in Chengdu.

Een agent in burger hindert een fotograaf bij het Amerikaanse consulaat in Chengdu.Beeld REUTERS

Spionage

Die stad ligt op de toegangsweg naar gevoelige gebieden zoals Xinjiang en Tibet. De sluiting maakt het de Verenigde Staten lastiger om door te gaan met hun ‘spionageactiviteiten in deze gebieden’, zegt Wu Xinbo, hoofd van het instituut voor internationale studies aan de Fudan Universiteit in een blog.

De officiële verklaring voor de sluiting van het consulaat in Chengdu luidt dat ‘sommige personeelsleden zich bemoeiden met China’s binnenlandse aangelegenheden en de Chinese nationale veiligheid schade toebrachten’. Woordvoerder Wang Wenbin: “De VS weten wat ze hebben gedaan”.

Het consulaat in Houston moest sluiten omdat het een spionagebolwerk zou zijn. Nu richten de Amerikaanse pijlen zich ook op het Chinese consulaat in San Francisco. Daar zou zich een neurologisch onderzoeker schuilhouden die op haar visumaanvraag een eerdere betrekking bij de Chinese luchtmacht zou hebben verzwegen. De FBI beschuldigt haar van visumfraude.

Nieuwe Koude Oorlog

Er is geen reden dat China niet hetzelfde kan doen, schrijft staatskrant Global Times in een commentaar. De krant vindt dat China tot nu toe een ‘passieve partij’ was in de alsmaar killere bilaterale relatie. “Sommige mensen in de Amerikaanse regering zijn vastbesloten om een nieuwe ‘Koude Oorlog’ of zelfs een echte oorlog met China te lanceren, om China’s momentum de kop in te drukken, en China’s ontwikkeling te vertragen”, zegt Jin Canrong van de Volksuniversiteit in Peking.

Hoever kan de escalatie gaan? Het zal verder bergafwaarts gaan en er zullen zich incidenten voordoen, maar een echte oorlog is ‘niet waarschijnlijk’, denkt politicoloog Shi Yinhong. “Daar hebben beide landen geen capaciteit voor, én dat zou tastbare gevolgen hebben.”

De staatsmedia leggen er graag de nadruk op dat Trump alles doet om herkozen te worden in het najaar. Kreeg de Amerikaanse president in het begin van zijn termijn nog het voordeel van de twijfel door zijn bijzondere stijl en zakelijke kwaliteiten, die is nu grotendeels verdampt.

Pekings eerste, verontwaardigde reactie op het Amerikaanse bevel het consulaat in Houston te sluiten, toont dat ze er wel degelijk mee in haar maag zit. Maar president Xi heeft het volk mee zolang hij niet degene is die het initiatief neemt, hij volgt zijn Amerikaanse collega. Het is de vraag of Trump in de gaten heeft dat iedere stap die hij zet, schijnbaar moeiteloos wordt geïmiteerd.

Lees ook: 

De vrije geest van Hongkong is getemd, China kijkt alweer verder

Met een nieuwe wet en de komst van veiligheidsdiensten heeft Peking de tot nu toe vrije stad Hongkong in zijn greep gekregen. Waar stopt de Chinese machtsuitbreiding? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden