Verkiezingen

Onverwachte zege geeft linkse premier Costa ruim baan in Portugal. Maar: ‘In een democratie regeert niemand alleen’

Premier António Costa boekt onverwachte winst en kan met zijn PS een meerderheidsregering vormen. Beeld EPA
Premier António Costa boekt onverwachte winst en kan met zijn PS een meerderheidsregering vormen.Beeld EPA

De linkse premier António Costa kan een doorstart maken, dit keer met een meerderheidsregering, na een onverwacht goede score bij de parlementsverkiezingen.

Jurriaan van Eerten

De kiezer straft af. Als er één les is die de kleinere linkse partijen van Portugal meenemen van deze verkiezingen, is dat het wel. Het is de Portugezen duidelijk slecht bevallen dat deze partijen midden in de onzekerheid van de pandemie hun steun introkken voor de begroting van komend jaar, waardoor de minderheidsregering van de Socialistische Partij (PS) ten val kwam en er zondag vervroegde verkiezingen plaatsvonden.

De uitkomst daarvan zegt alles: zes zetels verlies voor de communisten en veertien zetels verlies voor het radicaal linkse Bloco de Esquerda. Terwijl de PS van huidig premier António Costa juist een onverwachte winst opstreek – van stad tot platteland, in praktisch elk kiesdistrict van Portugal. Met 117 zetels heeft de PS nu de absolute meerderheid in het 230 zetels tellende parlement, wat betekent dat Costa de gedoogpartijen die hem de afgelopen jaren aan een meerderheid moesten helpen, achter zich kan laten. Maar, zo maakte hij gelijk al duidelijk, de dialoog blijft open. “In een democratie regeert niemand alleen.”

Sociaal beleid met economische groei

De derde regering-Costa zal zich hoofdzakelijk richten op economisch herstel na de hevige impact die de pandemie had op toerisme-afhankelijk Portugal. Daarbij zal Costa zijn lijn van de vorige periodes doorzetten, waarin hij een sociaal beleid wist te combineren met economische groei. Het minimumloon en de pensioenen zullen verhoogd worden, meer nog dan origineel gepland – om de voormalige gedoogpartijen tegemoet te komen.

Met de meerderheidsregering van één partij zal Portugal in ieder geval geen ruzie krijgen over de besteding van het beloofde EU-coronaherstelpakket van ruim 16 miljard euro. De EU wil de economie een opsteker geven door tienduizenden nieuwe banen te creëren, met fikse projecten in de energietransitie en verdere digitalisering van overheid en bedrijfsleven. Een speciale werkgroep zal worden opgericht om zich te buigen over dit economische herstel.

Kat in de zak?

Intussen ligt voor de politieke verliezers de vraag op tafel: waar kwam de onverwachte uitslag vandaan? Het zwakke leiderschap van gematigd conservatief PSD, de andere grote partij van Portugal? De bescheidenheid van Costa, die het volk niet smeekte om een meerderheid? Of het vooruitzicht van een mogelijk rechtse regering met steun van het radicaal-rechtse Chega, dat de afgelopen jaren een snelle opmars maakt? De PSD sloot immers niet uit met Chega in zee te gaan.

Ook radicaal-rechts Chega strijkt winst op

In 2019 stapte Chega (vertaald: Genoeg) in het gat op populistisch-rechts dat in Portugal bestond, met nationalistische standpunten en een oproep migratie streng te beteugelen. Met aanvallen op de Roma-bevolking, die volgens partijleider André Ventura ‘uitsluitend op uitkeringen leeft’, heeft Chega zich opgewerkt tot de derde partij van Portugal met twaalf zetels. Daarmee hebben de populisten van Ventura opeens een belangrijke stem in Portugal.

Verschillende politiek analisten vrezen dat de kiezer mogelijk een kat in de zak heeft gekocht met de ruime goedkeuring voor het beleid van Costa. Tijdens de pandemie groeide de staatsschuld verder, terwijl steeds meer Europese pensionados de Portugese kusten opzoeken en de prijzen flink opdrijven. “Portugal verandert in een goedkoop bejaardentehuis voor buitenlanders en miljonairs”, schrijft columnist Clara Ferreira Alves van de grootste Portugese krant Expresso maandag verbitterd. “En Costa belooft ons nog meer ambtenaren.”

Lees ook:

Portugese ouderen hopen dat een nieuwe regering pensioenverhoging brengt

Veel gepensioneerde Portugezen moeten sappelen om rond te kunnen komen. Krijgen ze na de verkiezingen van zondag een hogere uitkering? ‘De economie zit vast. Dat kan de politiek niet zomaar oplossen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden