Brexit

Onverwacht zet Brussel de eerste stap in een strafprocedure tegen Londen

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie zet haar mondmasker af om de korte brexit-verklaring af te leggen.Beeld AFP

Onverwachts zet de Europese Commissie een eerder ultimatum om in actie. De Britten dreigen de brexit-afspraken van vorig jaar te schenden, en daarmee het onderlinge vertrouwen.

De Europese Commissie heeft donderdagmorgen, tamelijk verrassend, een eerste stap gezet in een strafprocedure tegen het Verenigd Koninkrijk wegens schending van eerdere brexitafspraken. In een zeer korte, afgemeten verklaring maakte voorzitter Ursula von der Leyen bekend een zogeheten ‘letter of formal notice’ (een schriftelijke aanmaning) naar Londen te sturen. Dat is een eerste stap in een zogeheten inbreukprocedure.

Steen des aanstoots zijn de wetsvoorstellen over de eigen interne markt na de brexit die de Britse regering vorige maand heeft gedaan. Onderdelen daarvan druisen in tegen het terugtrekkingsakkoord dat bijna een jaar geleden door de EU en het VK is gesloten, en dat door beide partijen is geratificeerd. Het gaat met name om de afspraken over de speciale status van Noord-Ierland.

Op 10 september stelde Eurocommissaris Maros Sefcovic Londen een ultimatum: de gewraakte onderdelen van de Britse wetsvoorstellen moesten eind van de maand van tafel. Dat is niet gebeurd: de voorstellen zijn deze week definitief goedgekeurd door het Lagerhuis in Londen en liggen nu bij het Hogerhuis.

Omdat daar de nodige weerstand wordt verwacht tegen de regeringsplannen, en vooral omdat die plannen slechts voorstellen zijn, viel te verwachten dat de Europese Commissie de zaak nog even zou aankijken. Deze week onderhandelen Brussel en Londen weer druk over een nieuw handelsakkoord.

Te goeder trouw

Donderdag blijkt dat de commissie toch gevolg geeft aan Sefcovic’ ultimatum. Weliswaar is de schending van het brexitakkoord nog geen juridisch feit, toch zijn de voorstellen op zichzelf al een schending van artikel 5 van de terugtrekkingsovereenkomst, vindt de commissie. Daarin staat de verplichting dat beide partijen “elkaar ten volle respecteren en te goeder trouw handelen”. Ook moeten zij zich “onthouden van maatregelen die verwezenlijking van de doelstellingen van dit akkoord in gevaar zouden kunnen brengen”.

Als de wetsvoorstellen definitief worden, zou dat in ‘volledige tegenspraak’ zijn met het beklonken Noord-Ierland-protocol, aldus Von der Leyen. Die afspraken zijn nota bene vorig jaar door premier Boris Johnson hoogstpersoonlijk naar zijn zin omgebogen.

De Britse regering beweert steevast dat ze wel degelijk streeft naar volledige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en dat de nieuwe wetsvoorstellen slechts dienen als ‘vangnet’ voor het geval het proces ontspoort. Ze beschuldigt juist Brussel ervan die ‘goede trouw’ te schenden, door zich onbuigzaam op te stellen in het lopende vrijhandelsoverleg.

Londen heeft nu een maand de tijd om op de brief uit Brussel te reageren. Tegen die tijd ziet de brexitwereld er al heel anders uit, gezien het naderende einde van de overgangsperiode op 1 januari. Pas dan stapt het VK echt uit de interne EU-markt. Oktober wordt een cruciale maand in de onderhandelingen: de EU-regeringsleiders maken over twee weken de balans op, tijdens hun reguliere najaarstop.

Lees ook:
De beslissende fase in de brexit is net blufpoker, met als inzet tientallen miljoenen burgers

Deze week is de voorlopig laatste ronde in de onderhandelingen over een handelsakkoord. De Britse dreiging om eerder gemaakte afspraken te schenden, blijft boven de markt hangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden