Verkiezingen VS

Onder verzoenende Biden gaat een deel van Trumps speerpunten eraan

Joe Biden tijdens zijn overwinningsspeech in Wilmington, Delaware. Beeld EPA
Joe Biden tijdens zijn overwinningsspeech in Wilmington, Delaware.Beeld EPA

Joe Biden popelt om met zijn werk als president te beginnen. Hij zal proberen daar zowel Democraten als Republikeinen bij te betrekken. ‘We zijn geen vijanden’, zei hij in een redevoering zaterdagavond in zijn woonplaats Wilmington in Delaware.

Maar het enige wat de nieuwgekozen president tot dan toe van president Donald Trump had gehoord, waren tweets die zijn overwinning ontkenden. De laatste, een paar uur voor Biden het woord nam, was helemaal in hoofdletters: “De waarnemers werden niet toegelaten in de telzalen. Ik won de verkiezing, kreeg 71.000.000 legale stemmen.” En: “Miljoenen stembiljetten werden gestuurd naar mensen die er nooit om hadden gevraagd!”

Bidens plannen

Een half uur voor Bidens toespraak wist The Washington Post te melden wat de nieuwgekozen president van de VS allemaal van plan is, wanneer hij 20 januari volgend jaar aantreedt. Een stroom van presidentiële besluiten zal centrale onderdelen van Trumps beleid weer tenietdoen. De VS zullen opnieuw toetreden tot het klimaatakkoord van Parijs en weer deelnemen in de Wereldgezondheidsorganisatie. Er gaat een streep door de reisbeperkingen uit ‘gevaarlijk’ geachte landen, waaronder veel landen waar voornamelijk moslims wonen. En buitenlanders zonder papieren, die als kind met hun ouders naar de VS kwamen, kunnen zich weer aanmelden voor het ‘Dreamers’-programma, dat hen voorlopig beschermt tegen uitzetting.

Dat zal de woede wekken van de aanhangers van president Donald Trump, en hen misschien sterken in de gedachte dat de nieuwe president een gevaarlijk links beleid zal voeren. Aan dat beeld gaf Trump tijdens de campagne ijverig voeding.

Maar tijdens zijn toespraak probeerde Biden die indruk weg te nemen. En hij benadrukte dat hij hun teleurstelling begrijpt: “Ik heb zelf een aantal verkiezingen verloren. Maar laten we elkaar nu een kans geven. Het is tijd om de harde woorden opzij te zetten, de temperatuur te verlagen, elkaar weer te zien, weer naar elkaar te luisteren.”

Bidens toespraak werd ingeleid door de verkozen vicepresident, Kamala Harris. Ze droeg een wit broekpak, de kleur van de suffragettes die ruim een eeuw geleden vochten voor het vrouwenkiesrecht. Ze bedankte haar campagnestaf en die van Biden, maar ook degenen die overal in de VS de stemmen telden: “Ons land is jullie veel dank verschuldigd, want jullie hebben de zuiverheid van onze democratie beschermd.”

Ze bedankte de kiezers: “Het Amerikaanse volk dat ons prachtige land maakt wat het is: bedankt dat jullie in recordaantallen opkwamen om je stem te laten horen.”

En ze bedankte Joe Biden dat hij haar gekozen had: “Wat zegt het veel over Joe’s karakter dat hij de moed had een van de meest geduchte barrières te doorbreken die er in ons land bestaat, en een vrouw te kiezen als zijn vicepresident.”

En in een van de weinige impliciete steken naar Donald Trump die te horen waren in de redevoeringen van zowel Harris als Biden: “Jullie kozen Joe Biden als de volgende president van de Verenigde Staten van Amerika. Joe is iemand die heelt. Die verenigt. Met ervaring en een vaste hand.”

Kamala Harris, Bidens vicepresident. Beeld Reuters
Kamala Harris, Bidens vicepresident.Beeld Reuters

‘Fatsoen en eerlijkheid’

Biden gaf met een paar sleutelwoorden aan wat zijn belangrijkste doelen zijn, en welke kwaliteiten hij wil inzetten om die te bereiken: “Amerikanen hebben een beroep op ons gedaan de kracht in te zetten van fatsoen en de kracht van eerlijkheid. De kracht in te zetten van de wetenschap en de kracht van de hoop in de grote worstelingen van onze tijd.” Dat zijn volgens hem het coronavirus, het weer laten opleven van de economie, het veiligstellen van de gezondheidszorg, het uitroeien van racisme, het redden van het klimaat. En: “De strijd om het fatsoen weer terug te laten keren, de democratie te verdedigen en iedereen in dit land een eerlijke kans te geven.”

En omdat geen van die dingen lukt zonder het terugdringen van de coronapandemie, wil Biden daar maandag al een stuurgroep voor samenstellen, die moet zorgen dat de maatregelen die de regering-Biden op dat terrein zal nemen meteen op 20 januari kunnen worden afgekondigd. “Dit plan zal gefundeerd zijn op wetenschap. En het zal worden gebouwd van medeleven, meegevoel en zorg.”

Samenwerking

Biden hoopt dat de Republikeinen tot samenwerking bereid zullen zijn, en erkende impliciet dat zijn eigen partij het politieke spel de afgelopen jaren ook hard gespeeld heeft: “De weigering van Democraten en Republikeinen om niet met elkaar samen te werken, is niet het gevolg van een of andere mysterieuze kracht, waar we geen controle over hebben. Het is een besluit. Het is een keus die we maken. En als we besluiten niet samen te werken, dan kunnen we ook besluiten om wel samen te werken. En ik geloof dat dit een deel is van het mandaat van het Amerikaanse volk Ze willen dat we samenwerken. Dat is de keuze die ik zal maken. En ik doe een beroep op het Congres, Democraten en Republikeinen allebei, om die keus met mij te maken.”

Maar een positief antwoord kreeg hij zaterdagavond nog niet. Op een enkeling na, zoals senator Mitt Romney, heeft geen enkele prominente Republikeinse politicus Biden nog met zijn verkiezing gefeliciteerd. En naarmate de dag vorderde, was de conservatieve tv-zender Fox News, waar Trump zelf ook het meest naar kijkt, geleidelijk overgeschakeld van het verslaan van de overwinning van Biden naar berichten over vermeende incidenten en misstanden in stembureaus, en analyses van de kansen van Trump op het winnen van rechtszaken daarover.

Bronnen uit de omgeving van president Trump wisten aan de eveneens conservatieve krant The Wall Street Journal te melden dat de president nog dagenlang verwijderd is van het toegeven van zijn nederlaag. Hij zou dat pas willen doen nadat gebleken is dat die rechtszaken, en hertellingen in staten waar het verschil klein is, geen zin hebben.

De voormalige perschef van George W. Bush, Ari Fleischer, suggereerde tegenover persbureau Reuters dat de juridische strijd die Trump wil voeren vooral een psychologisch nut heeft: “De beste manier om dit land bij elkaar te houden, is de president een redelijke tijd te geven om de uitslag te accepteren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden