ReportageVluchtelingen

Ondanks verbeteringen blijven de tentenkampen op Lesbos ondermaats. ‘Laat ons hier uit!’

Afrikaanse vrouwen laten zich horen tijdens het bezoek van eurocommissaris Johansson aan hun kamp op Lesbos.  Beeld AFP
Afrikaanse vrouwen laten zich horen tijdens het bezoek van eurocommissaris Johansson aan hun kamp op Lesbos.Beeld AFP

De Griekse regering wil graag laten zien dat de situatie in het vluchtelingenkamp op Lesbos is verbeterd. Maar de bewoners zijn het daar niet mee eens.

Er is hoog bezoek op Lesbos, van eurocommissaris Ylva Johansson, maar Modicay Fiston heeft andere dingen aan zijn hoofd. “Ik heb enorme pijn aan mijn knieën”, zegt de 31-jarige Congolees vanuit zijn rolstoel. “Waarom moet ik een maand wachten voor een afspraak met de dokter?” Zijn vriend Wasi Willy (33) duwt hem een stukje verder het hobbelige pad omlaag. “Dit zijn geen condities om in te leven. Bijna nooit elektriciteit, geen verwarming, geen matras. Laat ons hier uit!”

Ontmoetingen als deze lijken nadrukkelijk niet de bedoeling van de gehaaste rondleiding die journalisten maandag krijgen in kamp Mavrovouni. “Kom, doorlopen”, zegt een politieagent. De Congolezen hebben verbluft het nakijken en zwaaien snel nog. Het tentenkamp op een voormalige legerschietbaan aan zee, in september uit de grond gestampt nadat het oude en beruchte kamp Moria in een vlammenzee was verdwenen, is normaal gesproken gesloten voor de pers. Maar naar aanleiding van het bezoek van Johansson, eerder die dag, is een uitzondering gemaakt.

Onder begeleiding van politie en ambtenaren is er een korte tour door een klein deel van het kamp, bij de ingang. Vrij tussen de tenten doorlopen is er niet bij. Vermoedelijk is het doel vooral te laten zien dat de leefomstandigheden verbeterd zijn sinds dit kamp in alle haast aangelegd werd, iets waarvoor Johansson de Griekse minister van migratie Notis Mitarakis even daarvoor op een persconferentie nog heeft geprezen.

Als een mens leven, kan nog steeds niet

En inderdaad: er is meer sanitair, er zijn warme douches, het aan de pers getoonde deel van het kamp oogt opgeruimder, en bovenal: er liggen geulen die het regenwater moeten afvoeren tijdens de hoosbuien die hier regelmatig voorkomen.

“Maar als een mens leven, dat kan ik nog steeds niet”, zegt Youssef al Ali (20) uit Syrië. Al een jaar en twee maanden verblijft hij op Lesbos, eerst in Moria, nu hier aan zee. Zijn asielaanvraag is afgewezen; hij wacht nu op de uitkomst van zijn beroep. “Wil je mijn tent zien?” vraagt hij. Maar daar is alweer een Griekse ambtenaar. “Kom, we moeten verder.”

Johansson heeft migratie in haar portefeuille en is onder meer naar Lesbos gekomen, en eerder op de dag op Samos, om aan te kondigen dat de Europese Commissie 276 miljoen euro uittrekt voor de verbetering van de vluchtelingenopvang op de Griekse eilanden. De opvang op Samos is over enkele maanden al gereed.

Weerstand onder de Griekse bevolking

In de nasleep van de brand in Moria zei Johansson in samenspraak met de Griekse regering dat er met EU-geld gefinancierde nieuwe, permanente en menswaardige opvang op Lesbos gereed zou zijn in september. Maar die datum herhaalt ze maandag op een persconferentie niet, nadat het Duitse weekblad Der Spiegel dit weekend berichtte dat de planning al maanden vertraging heeft opgelopen.

Lange bureaucratische procedures en weerstand onder de Griekse bevolking op Lesbos zouden daar de aanleiding voor zijn. Ook tijdens Johanssons bezoek zijn er protesten tegen het nieuwe kamp, dat sommigen een gevangenis noemen. Het moet komen op een afgelegen berg, vijf kilometer van het dichtstbij gelegen dorp. Anderen vinden dat Lesbos zijn aandeel wel heeft geleverd en willen helemaal geen vluchtelingen meer op hun eiland.

“Het is van het grootste belang dat asielzoekers niet weer een winter in tenten zitten”, antwoordde Johansson op de vraag wanneer het nieuwe kamp opgeleverd wordt. Mitarakis zei te streven naar de winter, ‘hopelijk de herfst’. Maar de echte oplossing is volgens beiden dat andere EU-lidstaten meer verantwoordelijkheid nemen en Griekenland niet met de asielzoekers laat zitten. De onderhandelingen over een gezamenlijk migratiebeleid verlopen echter uiterst stroef.

Brandjes door kortsluiting

Voorlopig zitten de vluchtelingen en migranten op Lesbos dus nog wel even in tentenkamp Mavrovouni. Daar gaat de rondleiding door, langs een laaggelegen deel waar de tenten zijn weggehaald omdat ze steeds onderliepen bij regen. Het is nu opgehoogd, en de bedrading is ondergronds. Elders in het kamp lopen de kabels nog over de tenten, met gevaarlijke situaties als gevolg. Er zijn regelmatig brandjes door kortsluiting.

In afwachting van het terugplaatsen van de tenten spelen kinderen een potje voetbal op de stoffige vlakte. Vlakbij de uitgang klinkt het woedende geschreeuw van een groep Afrikaanse vrouwen vanaf een heuveltje. “Onze kinderen hebben honger, onze kinderen hebben het koud”, schreeuwen ze in het Frans, en ze ballen hun vuist. Ze rennen op de groep journalisten af. Die maken gauw foto’s, filmpjes en aantekeningen. Daar is de politie al. “Hup hup, naar buiten! Nu!”, roept de ambtenaar.

Pushbacks door de Griekse kustwacht

Griekenland moet meer doen om het illegaal terugduwen of -brengen van asielzoekers naar Turkije te onderzoeken, zei eurocommissaris Johansson maandag op de persconferentie met de Griekse migratieminister Mitarakis. Talloze media hebben aangetoond dat de Griekse kustwacht zich schuldig maakt aan gewelddadige en illegale pushbacks, en VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zegt sinds begin vorig jaar honderden gevallen te kennen, vaak goed gedocumenteerd en geloofwaardig. De organisatie zegt de druk op Griekenland op te voeren om tekst en uitleg te geven.

Johansson sloot zich daarbij aan. “Ik ben erg bezorgd over de berichten van de UNHCR. Concrete gevallen moeten beter worden onderzocht. De Griekse autoriteiten kunnen meer doen.” Mitarakis ontkende de aantijgingen, net als premier Kyriakos Mitsotakis eerder. “Het is absoluut niet waar dat Griekenland zich daaraan schuldig maakt. Het is nepnieuws. Er gaan tientallen miljoenen om in de mensensmokkel. Criminelen hebben daar belang bij en doen valse beschuldigingen.”

Lees ook:

Hoe Moria een mensonwaardige en uitzichtloze hel werd

Liever de gevangenis dan de hel van kamp Moria. Het vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Lesbos was al nooit een fijne plek maar veranderde de afgelopen jaren in een mensonwaardige en uitzichtloze hel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden