Polen

Omstreden presidentsverkiezingen Polen op het laatste moment toch uitgesteld

De partijleider van Porozumienie en minister van wetenschap Jaroslaw Gowin op een persconferentie bij het Poolse parlement. Beeld AFP

Er is weken over geruzied en nu is de kogel door de kerk: de presidentsverkiezingen in Polen gaan niet door. Ze zouden zondag worden gehouden, maar ze zijn uitgesteld, zonder dat er een nieuwe datum bekend is gemaakt.

Waarschijnlijk zullen de verkiezingen ergens deze zomer zijn. Ook dan, zo is het plan, zijn het verkiezingen per post. 

Op 6 augustus eindigt de regeringstermijn van president Andrzej Duda, die nauwe banden heeft met regeringspartij Pis. Hij had zijn zinnen gezet op verkiezingen gedurende de pandemie, ook omdat zijn populariteit opeens enorm was gestegen. Maar dat was een omstreden voornemen, omdat niets in de Poolse democratie op dit moment functioneert. Er kunnen geen campagnes worden gevoerd. Zo werd het een ongelijke strijd waarin Duda wel gebruik kon maken van een maximum aan zendtijd, maar zijn tegenstanders niet.

Sommige van die tegenstanders konden zich niet eens als kandidaat registreren, omdat ze vanwege de corona-maatregelen hun huis niet uit konden. Zo werd het voor hen onmogelijk om een benodigd aantal handtekeningen te verzamelen.

Het uitstel wordt ook verwelkomd door regeringspartij Pis. De postverkiezingen die eerst zo eenvoudig hadden geleken, veranderden gaandeweg in een logistieke nachtmerrie. De Poolse posterijen kregen eerst simpelweg opdracht om verkiezingen te organiseren, maar er bleken allerlei wettelijke bezwaren te zijn. De verkiezingswet voorziet helemaal niet in verkiezingen per post. Ook hoort de Poolse verkiezingsorganisatie in handen te zijn van de Kiesraad, niet van de posterijen.

Besloten werd dat Polen in het buitenland dan maar niet mochten stemmen

Er waren geluiden op dat poststemmen eenvoudig te vervalsen zouden zijn. Daar komt nog bij dat flink wat Polen in het buitenland wonen. Zij zouden op ambassades moeten stemmen, maar in veel landen is dat in strijd met de coronaregels, dus werd bepaald dat zij niet mochten stemmen. Zo nam het democratische gehalte van de geplande verkiezingen steeds verder af. De laatste week nam de druk op de Poolse regering om de verkiezingen uit te stellen vanuit binnen- en buitenland toe.

Bij de verkiezingen in de zomer zal de Kiesraad wel de organiserende partij zijn. Een donderdag aangenomen wet over verkiezingen per post moet voorkomen dat er gefraudeerd kan worden, al blijven daar wel zorgen over. Deskundigen zeggen echter dat het nog wel twee jaar kan duren voor er veilig traditionele verkiezingen kunnen worden gehouden.

Polen zit nog grotendeels op slot vanwege het coronavirus. Wel zijn vorige week de winkels en kinderdagverblijven er weer opengegaan.

Lees ook:

Polen moeten in mei gewoon naar de stembus

De Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag de kieswet aangepast: 60-plussers en mensen in quarantaine mogen per post stemmen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden