Coronacrisis

Omstreden experiment: Chili verstrekt immuniteitspaspoorten aan herstelde coronapatiënten

Een vrouw met gezichtsmasker loopt over straat in Santiago, de hoofdstad van ChiliBeeld AFP

Herstelde coronapatiënten in Chili kunnen vanaf maandag met een ‘immuniteitspaspoort’ weer aan het normale leven deelnemen. Veel te vroeg, denken de meeste experts. 

Als eerste land ter wereld gaat Chili maandag van start met een experiment om maatschappelijke beperkingen op te heffen voor mensen die hersteld zijn van Covid-19, en dus immuniteit opgebouwd zouden moeten hebben. De Chileense regering hoopt dat de immuniteitspaspoorten kunnen bijdragen aan het herstarten van de economie van het land. 

De ‘Covid-kaart’ wordt verstrekt aan mensen die positief zijn getest op de ziekte, en 14 dagen vrij zijn van alle symptomen. Maar ook huisgenoten van ex-zieken die zelf geen symptomen hebben gehad,  kunnen zich met een serologische test kwalificeren voor een Covid-kaart. Zo’n serologische test is bedoeld om antilichamen in het bloed op te sporen; wie die heeft, is kennelijk ziek geweest zonder het zelf gemerkt te hebben. 

Het immuniteitspaspoort komt samen met een flinke stijging van het aantal testen dat Chili uit gaat voeren. Zo wordt personeel in de zorg dat in contact komt met Covid-19 patiënten vanaf nu elke 15 dagen getest, ook als ze geen symptomen hebben.

Veel tests zijn onnauwkeurig

Het experiment van Chili is omstreden. Andere landen, die immuniteitspaspoorten hebben overwogen, zoals Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, hebben die voorlopig op de lange baan geschoven. Want veel tests, zeker de serologische, zijn op dit moment nog zeer onnauwkeurig. Er zouden dus besmette personen tussendoor kunnen glippen, die ten onrechte denken dat ze immuun zijn. Bovendien is er nog veel onzekerheid over hoe sterk de immuniteit van ex-patiënten tegen Covid-19 is, en hoe lang die aanhoudt. 

Dat het afweersysteem van iemand die de ziekte succesvol heeft bevochten, daarvan heeft geleerd en dus een zekere mate van extra weerstand heeft opgebouwd, kan haast niet anders. Maar met immuniteit is het niet zoals met zwangerschap: het is geen kwestie van ‘je bent het’ of ‘je bent het niet’, er bestaan heel veel gradaties. Uit Azië kwamen de afgelopen tijd bijvoorbeeld berichten over mensen die voor de tweede keer besmet raakten, wat suggereert dat de immuniteit niet voor iedereen absoluut is. 

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft geen officieel standpunt over het Chileense experiment, maar verscheidene officials lieten op vragen van Chileense journalisten doorschemeren dat ze er niet enthousiast over zijn. “Op dit moment hebben we geen bewijs dat het gebruik van een serologische test kan aantonen dat een individu immuun is of beschermd tegen herbesmetting”, zei de Amerikaanse epidemioloog Maria van Kerkhove bijvoorbeeld. Landen moeten vooral ‘zeer voorzichtig’ zijn, tot er meer duidelijkheid is.

‘Immuniteitspaspoort werkt gevaarlijk gedrag in de hand’

De Chileense minister van volksgezondheid Jaime Mañalich vindt dat hij al voorzichtig genoeg is, en dat hij verschillende belangen tegen elkaar moet afwegen. “Wat we willen is de  behandeling en de kwaal in evenwicht brengen. De kans dat iemand die hersteld is, nog altijd anderen besmet is praktisch nul.” De bevindingen rondom andere coronavirussen wijzen volgens Mañalich, zelf arts, in de richting van een langdurige immuniteit. Het beleid in Chili is vooralsnog om herstelde patiënten tot een jaar na besmetting als immuun te beschouwen.

Er zitten niet alleen medische haken en ogen aan de immuniteitspaspoorten. Het is ook de vraag of het geen gevaarlijk gedrag in de hand werkt. Zo zou er een zwarte markt kunnen ontstaan voor de paspoorten. Robert West, gezondheidspsycholoog aan het University College Londen, vreest bovendien dat het gevaarlijk gedrag in de hand zou kunnen werken. Het nieuwe coronavirus treft mensen in zwakke posities extra hard, bijvoorbeeld omdat ze afhankelijk zijn van handwerk dat niet vanuit huis kan worden gedaan. De beschikbaarheid van immuniteitspaspoorten kan dan roekeloos gedrag in de hand werken van mensen die willen worden besmet, zodat ze door kunnen met hun leven, aldus West in een interview met Wired. “Het leidt geen twijfel dat als mensen wanhopig worden omdat ze hun gezin niet meer te eten kunnen geven, ze zich dan op een andere manieren gaan gedragen.”

Lees ook:

Immuniteit tegen virus zal vervagen

Wie de ziekte Covid-19 heeft doorgemaakt, is daarna vrijwel zeker immuun voor het nieuwe coronavirus. Maar die immuniteit lijkt niet blijvend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden