De Megastad Niels Posthumus

Olifant Lammie viert veertigste verjaardag alleen, op een dor dierentuinveldje

Lammie moet wel de ongelukkigste olifant ter wereld zijn. Ben je geboren en getogen in Zuid-Afrika, waar zo’n 10.000 van je soortgenoten vrij in het wild leven, sta jij al je hele leven gevangen op een belachelijk klein en kaal veldje in een dierentuin middenin miljoenenstad Johannesburg.

Lammie oogt ook echt ongelukkig. Ze heeft geen bomen om takken vanaf te trekken. Slechts een paar uit de grond stekende rubberen tractorbanden dienen zogenaamd om mee te spelen. Nergens is schaduw. Wel is er een vijver waar zij ooit in viel en zo haar poot beschadigde en waaraan ze een afgebroken slagtand aan overhield.

Olifant Lammie Beeld -

Lammie was na de dood van haar vriendje Kinkel bovendien een tijdlang moederziel alleen. Inmiddels zijn er twee nieuwe olifanten, maar die zijn vooralsnog van haar gescheiden. Zij ­zitten in een nóg kleiner hok ­achter Lammies veldje. Er bestaan allerlei petities om Lammie vrij te krijgen. Alleen al die van Change.org telt 209.540 onder­tekenaars.

Het is Lammies veertigste verjaardag als ik met mijn vriendin Mo’aaza Wadvalla naar de dierentuin ga. Mo heeft een protestbord met daarop #FreeLammie. Ze spreekt mensen aan die foto’s maken van de olifant en legt hun uit hoe tragisch de situatie van het dier in gevangenschap is. 

Dor gras

Lammie werd in 1979 geboren in de Johannesburg Zoo. Nooit zag zij meer dan de circa 300 vierkante meter verdord gras rondom haar – terwijl olifanten in het wild honderden kilometers kunnen trekken. In het verleden is zelfs eens geld geboden om Lammie vrij te kopen, stelt dierenrechtenorganisatie Conservation Action Trust, zodat de olifant haar laatste jaren in een opvangpark in relatieve vrijheid zou kunnen leven. De dierentuin wees dat aanbod af.

Johannesburg Zoo wil Lammie behouden, omdat zij belangrijk zou zijn bij het onderwijzen van ‘minderbedeelden in de samenleving’. Zo verwoordde Tshepang Makganye, algemeen manager van de dierentuin, het in ieder geval meermaals in verschillende Zuid-Afrikaanse media. “Zo leren ook achtergestelde kinderen dat olifanten onderdeel zijn van ons natuurlijk erfgoed en dat dit inhoudt dat we moeten zorgen dat zij niet worden gestroopt.” Makganye maakte Lammie tot een martelaar voor de wilde olifant: haar levensgeluk moet opgeofferd, zodat haar soort als geheel weet te overleven.

Wit privilege

Ik vind persoonlijk dat olifanten niet middenin een miljoenenstad thuishoren. En zeker niet in zo’n kleine en verouderde dierentuin (uit 1904) als die in het hart van Johannesburg. Bovendien hoef je maar 100 kilometer de stad uit te rijden en je ziet olifanten in het wild.

Daar brengen mensen als Makganye tegenin dat miljoenen Zuid-Afrikaanse kinderen, van wie honderdduizenden in Johannesburg, te arm zijn om ooit 100 kilometer te reizen. Sociaal-economische activisten vinden dierenrechtenactivisme al snel een uiting van (wit) privilege. “Maar die arme kinderen hebben ook geen geld voor een kaartje voor de dierentuin”, zegt Mo.

Lammie strompelt intussen moedeloos rond haar vijver. Jammer, bedenk ik, dat al die achtergestelde kinderen over wie Makganye het had in de dierentuin nu wellicht het idee krijgen dat elke olifant altijd ongelukkig is. Want zelfs een van de schoonmaaksters in de dierentuin geeft toe aan Mo: “Ja, het breekt echt elke dag mijn hart om Lammie zo verdrietig te zien”.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden