Lev Parnas, de Oekraïense zakenpartner van Giuliani bij de rechtbank in New York.

Reportage Impeachment

Oekraïne was de politieke speeltuin van Trump-advocaat Rudy Giuliani

Lev Parnas, de Oekraïense zakenpartner van Giuliani bij de rechtbank in New York. Beeld AP

De Amerikaanse advocaat Rudy Giuliani bedreef in Oekraïne een soort privé-diplomatie namens president Trump. De mensen die hem daarbij hielpen, staan in de Oekraïense badplaats Odessa als tamelijk schimmig bekend.

Een enkele waaghals plonst nog met ontbloot bovenlijf de Zwarte Zee in, maar de maffia van Odessa lijkt al in winterslaap. Door met touw dichtgebonden hekken is een barbecue te zien, net als een terras voor banketten en een leeggepompt zwembad. Om de naam van de strandclub, Mafia Rave, moet activist en journalist Gleb Zjavoronkov grinniken. “Ach, maffioos. Hij is eerder een oplichter. Zo iemand die er blij van wordt als hij iets voor weinig krijgt en voor veel kan verkopen.”

De eigenaar van de club, Igor Fruman, is inmiddels voor veel Oekraïners de verpersoonlijking van de scheefgegroeide relatie tussen hun land en Amerika. In oktober werd de 53-jarige zakenman, die opgroeide in de voormalige Sovjet-Unie maar een Amerikaans paspoort heeft, gearresteerd in de VS. Hij en zijn zakenpartner Lev Parnas, geboren in Oekraïne, worden verdacht van het ‘overtreden van de kieswet inzake financiering’ en ‘illegale beïnvloeding van de relaties tussen de VS en Oekraïne’.

Lokale contacten

Fruman en Parnas waren de lokale contacten die Rudy Giuliani, de persoonlijke advocaat van de Amerikaanse president Donald Trump, het afgelopen jaar in Oekraïne hielpen. Giuliani ging in het land op zoek naar informatie die belastend was voor zijn Democratische uitdager Joe Biden, en naar informatie die Trump kon helpen in zijn verdediging tegen het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller, die de mogelijke banden tussen de campagne van Trump en Rusland onderzocht.

De meest saillante ontmoeting die Fruman en Parnas in Kiev organiseerden, was die tussen Giuliani en de voormalige procureur-generaal van Oekraïne, Viktor Sjokin. Die bevestigde even later het verhaal van Trump dat hij in 2016 ontslagen werd onder druk van toenmalig vice­president Joe Biden, met als reden het onderzoek dat hij zou doen naar de activiteiten van diens zoon – hoewel bewijs daarvan ontbreekt.

Dat het tweetal ook nog ruim een half miljoen dollar overmaakte naar de verkiezingscampagnes van Republikeinse afgevaardigden zonder dat duidelijk is waar dat geld vandaan kwam, bracht hen uiteindelijk in de problemen.

Slechte reputatie

Voor Fruman en Parnas lijkt het avontuur als tussenpersonen van ­Giuliani een vlucht vooruit te zijn, na eerdere zakelijke mislukkingen. Voor zover Fruman in Oekraïne bekend was, geniet hij een slechte reputatie. En dat niet alleen omdat het smakeloze gebouw naast de bar Mafia Rave gebouwd blijkt te zijn zonder vergunning. Maar ook omdat hij bevriend was met zakenman Volodimir Galanterik, die, volgens lokale activisten, dankzij goede banden met de burgemeester onroerend goed aan de kust van Odessa voor veel te lage prijzen verkreeg.

De laatste jaren ging het echter bergafwaarts met de bizniz van ­Fruman in Odessa, weet journalist Zjavoronkov. Hij toont een filmpje over de opening van de bar, waarin de eigenaar te zien is tegen een ­achtergrond van dansende, lang­benige jongedames. Met de haartjes strak naar achteren gekamd en het ­borsthaar pront woekerend boven zijn kraag vertelt hij over de strandclub. Nu, een jaar of zeven later, zijn de bedrijven die Fruman in Odessa in bezit had – een zuivelfabriek, chique hotels en boetieks met juwelen en luxe auto’s – failliet of op naam van anderen gezet. Ook zijn compagnon Lev Parnas laat een spoor van niet ­afgeloste schulden achter, maar dan in de Verenigde Staten.

Lastercampagne

Er is sprake van ‘een onfortuinlijke alliantie tussen corrupte Oekraïners en Amerikanen’, zo sprak de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Kiev, Marie Yovanovitch, tijdens haar getuigenis voor het im­peachment-comité in Washington. Het is ‘zeer schadelijk als hooggeplaatsten de diplomatie omzeilen voor eigenbelang in plaats van de publieke zaak’.

Yovanovitch was eerder deze zomer door president Trump van haar post gehaald, na een lastercampagne die door Giuliani, Fruman en Parnas werd gevoerd. Ze weigerde het spel mee te spelen van Giuliani’s privé-diplomatie in Oekraïne.

Hoe langer het impeachment-­onderzoek voortsleept, hoe duidelijker het wordt dat Giuliani, die als persoonlijk advocaat van Trump geen enkele overheidsfunctie bekleedde, zich toch voordeed als officiële representant van de Amerikaanse regering. Dit tot verwarring van de Oekraïners, die daardoor met twee parallelle Amerikaanse diplomatieke organisaties te maken kregen. Ook president Trump instrueerde zijn Oekraïense ambtsgenoot Zelenski contact op te nemen met Giuliani, in het telefoontje dat uiteindelijk de directe aanleiding werd voor het impeachment-onderzoek.

Gage van 200.000 dollar

Inmiddels is ook duidelijk geworden dat Giuliani ook nog zijn eigen zakelijke belangen vermengde met zijn tripjes naar Oekraïne. The New York Times onthulde dat Giuliani onderhandelde met de nieuwe openbaar aanklager van Oekraïne, Joeri Loetsenko, om hem voor een gage van 200.000 dollar te vertegenwoordigen. Op dat moment deed Giuliani echter ook zaken met Loetsenko als gezant van Trump.

Trump lijkt nu wat afstand te scheppen tussen hemzelf en Giuliani. In een interview afgelopen week zei hij dat hij Giuliani nooit de opdracht heeft gegeven naar Oekraïne te gaan. Giuliani reageerde grappend, maar dreigend dat hij nog wel over wat informatie beschikte die garandeerde dat Trump hem nooit zou kunnen opofferen.

Voor Gleb Zjavoronkov blijft Amerika, ondanks alle perikelen, nog steeds overeind als voorbeeldland. “Het impeachment-onderzoek toont aan dat de checks and balances werken in dat land. Als een president zich slecht gedraagt, kan hij middels een procedure worden afgezet. Zo’n mechanisme ontbreekt helaas in ­Oekraïne.”

Impeachment-rapport naar juridische commissie

De schimmige zaakjes van Rudy Giuliani in Oekraïne zullen ongetwijfeld een rol spelen in het impeachment-rapport dat de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden heeft samengesteld na wekenlange verhoren over Donald Trumps pogingen om de Oekraïense autoriteiten voor haar (politieke) karretje te spannen.

De inlichtingencommissie stuurt het rapport vandaag waarschijnlijk door naar de Juridische Commissie van het Huis. Daar geven juridische experts morgen hun visie op een eventuele impeachment. Trump was ook uitgenodigd om voor deze commissie te verschijnen, maar hij zegde af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden