Vs-columnBas den Hond

‘Obamagate’ moet voor Trump de smet van het Rusland-onderzoek uitwissen

Het is ‘een hashtag op zoek naar een schandaal’, zo vatte columnist Clarence Page van de Chicago Tribune bondig samen wat je moet weten over ‘Obamagate’. Maar toegewijde fans van Donald Trump zien dat anders: het is een grof schandaal, en als het helemaal is uitgezocht, zal blijken dat Trump en zijn mensen volmaakt onschuldig zijn aan wat voor onbehoorlijke contacten met Rusland dan ook.

Het is nog een hele uitzoekerij om uit te vinden wat Obamagate is. Want Trump zelf is er niet zo duidelijk over. “Het is al een hele tijd aan de gang”, zei hij, toen hem er afgelopen maandag tijdens een persconferentie naar werd gevraagd. “Al voor ik verkozen werd, en het is een schande dat het gebeurd is, als je kijkt wat er allemaal speelde, en nu kijkt naar de informatie die loskomt, en dat is volgens mij nog maar het begin – vreselijke dingen zin er gebeurd.”

En toen een verslaggever, van de Washington Post, dat nog wat onduidelijk vond: “Je weet zelf om welke misdaad het gaat. Het is iedereen volstrekt duidelijk. Je hoeft alleen maar de kranten te lezen, behalve die van jou.”

Inderdaad doen die kranten en andere media hun best uit te leggen wat Obamagate dan wel is. Met voorop natuurlijk Fox News, de Trump-vriendelijke nieuwszender. Op de Fox News website nam Fred Fleitz, die klus voor zijn rekening. Hij heeft vroeger bij de CIA gewerkt en was in 2018 een half jaar stafchef van de nationale veiligheidsraad van Donald Trump.

Obamagate is volgens Fleitz het ‘als wapen gebruiken’ van geheime informatie van de inlichtingendiensten tegen Donald Trump. Dat gebeurde – ‘naar het schijnt’, zette de redactie er voorzichtigheidshalve boven – toen Barack Obama nog president was, door diplomaten en medewerkers van inlichtingendiensten, en door medewerkers op het Witte Huis, waaronder vice-president Joe Biden.

Heel specifiek gaat het om informatie over ex-generaal Michael Flynn. Die sloot zich, nadat Obama hem had ontslagen als directeur van de Defensie-inlichtingendienst, aan bij de campagne van Donald Trump. Na diens aantreden als president in januari 2019 was hij een paar weken zijn adviseur nationale veiligheid. Maar al in de twee maanden daarvoor, toen de nieuw gekozen president in afwachting was van de regeringsoverdracht, hield Flyn zich actief bezig met het buitenlandse beleid. Zo belde hij met de ambassadeur van Rusland om te bespreken hoe dat land zou moeten reageren op de sancties die Obama had afgekondigd vanwege de Russische bemoeienis met de presidentsverkiezingen.

Die gesprekken werden afgeluisterd. Dat brengt de inlichtingendiensten altijd in een lastig parket. Buitenlandse diplomaten bespioneren is dagelijks werk, maar Amerikanen afluisteren zonder een gerechtelijk bevel, omdat ze van een misdaad worden verdacht, mag niet. Om aan dat dilemma te ontsnappen worden in de verslagen van zulke gesprekken de namen van Amerikanen standaard niet genoemd. Maar als het nodig is om te begrijpen wat er aan de hand is, kan een medewerker van de president er wel naar vragen. Dat heet ‘ontmaskeren’, en dat gebeurde met Michael Flynn. Dat hij daardoor in het vizier van een contra-spionage-onderzoek van de FBI kwam, werd ook nog eens gelekt naar de Washington Post.

Op zich was dat al bekend, en door Republikeinen bekritiseerd. Maar het ontmaskeren van Flynn kwam weer in het nieuws omdat minister van justitie William Barr de hele gang van zaken rond het Rusland-onderzoek van de FBI laat onderzoeken. Hij is het met Trump eens dat de FBI destijds om politieke redenen achter Trumps contacten met Rusland aanging. In het kader van dat onderzoek is bekend geworden dat maar liefst 53 keer werd gevraagd om het ‘ontmaskeren’ van Flynn, en dat dit ook al gebeurde voordat hij met de Russische ambassadeur belde. Conclusie van Fox-commenttor Fleitz: er werd actief gezocht naar misstappen van Flynn, om de toekomstige president van de VS dwars te zitten.

In wat Fox en Trump de ‘mainstream media’ noemen, ziet het verhaal er heel anders uit. Ontmaskering, volgens Fleitz een zeldzaamheid vanwege de privacy-gevoeligheid, werd onder de regering Obama ruim negenduizend keer per jaar opgevraagd. Onder de regering-Trump gebeurde het in het eerste jaar ook zo vaak, maar steeg het in 2018 naar meer dan 16.000 keer, om in 2019 weer terug te vallen naar 10.000.

Volgens ex-vicepresident Joe Biden – tevens de waarschijnlijke uitdager van Trump bij de presidentsverkiezingen in november – konden de Obama-medewerkers, waaronder hijzelf, het met al die ontmaskeringen helemaal niet op Flynn gemunt hebben, omdat ze per definitie altijd vroegen een anonieme spreker in een afgeluisterd gesprek te ontmaskeren. Dat het Flynn was kwamen ze pas daarna te weten.

Ondanks de nadruk die Trump de afgelopen dagen in tweets en persconferenties op ‘Obamagate’ legde, wil het schandaal nog niet echt op gang komen. Daarvoor is bijvoorbeeld ook steun nodig vanuit het Congres, maar de Republikeinen daar lopen nog niet zo warm. Lindsey Graham, de invloedrijke voorzitter van de commissie voor justitie, is Trump vaak ter wille, omdat hij zo denkt invloed op hem te kunnen uitoefenen. Maar Trumps regelrechte smeekbede om Obama zelf te dagvaarden om onder ede voor zijn commissie te ondervragen, heeft hij afgewezen. Ironisch twitterde hij dat Trump en Obama ‘altijd welkom zijn om voor zijn commissie om hun zorgen over elkaar toe te lichten.’ Het zou volgens hem een geweldig tv-programma opleveren, maar ‘misschien niet goed zijn voor het land’.

De Amerikanen zullen dus moeten afwachten of het onderzoek van minister van justitie Barr werkelijk strafbare daden naar boven haalt. Voorlopig is de enige betrokkene bij Obamagate van wie een strafbaar feit vaststaat Michael Flynn zelf. Die heeft voor de rechter bekend dat hij tegen de FBI heeft gelogen over zijn contacten met de Russische ambassadeur. Die rechter denkt de komende weken na over een verzoek van Barr, om die hele kwestie maar te vergeten. Voor degenen die hun schouders ophalen over Obamagate is dat het echte schandaal.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden