InterviewOud-correspondent Tim de Wit

‘Nu houdt Boris Johnson de eer nog aan zichzelf’

Boris Johnson kondigt donderdag zijn vertrek aan voor de ambtswoning. Beeld Reuters
Boris Johnson kondigt donderdag zijn vertrek aan voor de ambtswoning.Beeld Reuters

Tim de Wit was tot zomer vorig jaar correspondent in het Verenigd Koninkrijk, onder andere voor Trouw. In zijn boek Wankel Koninkrijk beschrijft hij hoe het al langer piept en kraakt bij de Britse overheid.

Yara van Buuren

Zag je dit nieuws vanmorgen al aankomen?

“Elke normale premier was natuurlijk gisteren al afgetreden, als zoveel ministers zeggen: ‘Ik geloof het wel, ik heb er geen vertrouwen meer in’. Dus het was een soort krankzinnige situatie waar we gisteren in zaten, met een premier die weigert de realiteit te accepteren. De situatie deed een beetje Trumpiaans aan op sommige momenten.

“Toen hij gisteravond zei: ‘Ik blijf’, zijn er ook nog weer ministers weggegaan, inmiddels al meer dan vijftig regeringsleden. Johnson heeft dus vandaag ingezien dat dit niet zo verder kan. Dat is ergens wel te prijzen, want anders was het voor hem persoonlijk heel pijnlijk geworden. In dat geval had de partij allerlei manieren moeten verzinnen om van hem af te komen en dat was uiteindelijk ook echt wel gelukt. Nu houdt hij in ieder geval nog de eer aan zichzelf.”

Denk je dat het denkbaar is dat Johnson nog tot de herfst als premier zal aanblijven?

“Dat lijkt mij heel ingewikkeld. Na alles wat de laatste dagen gebeurd is, kan ik mij haast niet voorstellen dat veel mensen nu naar hem kijken en denken: Johnson kan nog vier maanden aan het roer blijven. Daarbij is er een praktisch probleem: hoe krijgt hij nog een draaiende en functionerende ministersploeg op de been met zoveel ontslagen? Gaan die mensen de komende maanden dan toch nog hun functie vervullen? Dat vraag ik mij ten zeerste af. Ik snap dat hij het voorstelt, maar ik ben benieuwd of de rest van de partij daar ook mee akkoord gaat. Dat kan de komende dagen nog interessant worden.”

Wie zijn de grote kanshebbers voor zijn opvolging?

“Mocht iemand nog in de illusie verkeren dat er weinig mensen bereid zouden zijn hem op te volgen: er zijn juist veel mensen die zijn positie willen. Voormalig minister van onderwijs, Nadhim Zahawi, is zeker een kanshebber. Hij is met zijn ouders gevlucht uit het Irak van Saddam Hussein en is toen in Groot-Brittannië terechtgekomen. Zahawi heeft een ontzettend goede reputatie, al weet ik niet zeker of de gebeurtenissen van de laatste dagen zijn positie schade hebben toegebracht.

“Verder wordt Liz Truss, minister van buitenlandse zaken, vaker genoemd. Zahawi en Truss zijn beiden interessante kandidaten, want ofwel de Britten kiezen de derde vrouwelijke premier, of Nadhim Zahawi wordt de eerste premier met een andere cultureel-etnische achtergrond. Beide scenario’s zijn een unicum binnen Europa.

“Vooral interessant zal zijn of een nieuwe premier minder de ramkoers opzoekt met de Europese Unie. Want dat is toch wel wat we in de jaren onder Johnson gezien hebben. Het vertrouwen is tot een dieptepunt gezakt en de onderlinge relaties zijn heel slecht.

“Ik kan mij voorstellen de conservatieven na dit debacle – met een ander woord kun je het bijna niet omschrijven – zoeken naar een premier die een meer pragmatistische toon aanslaat als het op dit soort dingen aankomt.”

Hoe gaat het Verenigd Koninkrijk verder na Johnsons aftreden?

“Dit is vooral een premierschap geweest van iemand die, zeker het laatste jaar, van schandaal naar schandaal is gehopt. Het ging voortdurend over hemzelf in plaats van over de problemen, waardoor nauwelijks fatsoenlijk is geregeerd.

“Johnson heeft er weliswaar voor gezorgd dat brexit tot een einde is gekomen, maar dat ging met een deal waaraan nog heel veel losse eindjes zitten. Johnson zegt wel: ‘Brexit is done’, maar daar blijkt niets van te kloppen.

“Wel is de Conservatieve Partij onder Johnson een echte brexitpartij geworden. Heel veel gematigde stemmen zijn eruit gegooid. En ook na zijn aftreden zal het waarschijnlijk een zeer uitgesproken pro-brexitpartij blijven. Alleen, dat kun je wel op meerdere manieren aanvliegen. Je kunt ook aansturen op meer fatsoenlijke en vertrouwenwekkende relaties met Brussel.

“Daarnaast hebben de Britten bij de oorlog in Oekraïne vooropgelopen met de steun als het gaat om wapens. Ze zijn na Amerika de grootste wapenleveranciers aan het land. Daarvoor worden ze ook alom geroemd. Er is zelfs een Boris Johnson-straat in Odessa. En die politieke lijn zal ongetwijfeld worden voortgezet, wat voor premier er ook komt.

“Wat tot slot belangrijk is, dat wanneer je kijkt naar de inflatie en de energiecrisis, de Britten enorme zware maanden te wachten staan. Tot op heden is de visie daarover nog onduidelijk en is er veel intern gedoe. Er is dus echt iemand nodig die aanpakt en gewoon met beleid komt. De Britten kunnen dus eigenlijk niet lang wachten met een nieuwe premier. Daarom denk ik dat het heel moeilijk is dat ze Johnson tot oktober te laten zitten.”

Lees ook:
Britse media: Boris Johnson stapt na kritiek toch op, binnen enkele uren een verklaring

Boris Johnson zal binnen enkele uren zijn vertrek bekendmaken. Volgens de BBC komt de Britse premier vandaag nog met een verklaring. Zijn verwachte vertrek volgt na een nieuw schandaal dat heeft geleid tot het aftreden van tientallen bewindslieden.

Einde premierschap Boris Johnson lijkt in zicht

Na het zoveelste schandaal waarover de Britse premier Johnson loog, regende het ontslagbrieven van ministers om hem tot aftreden te dwingen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden