Vluchtelingen

Nu er weer meer Mexicanen aan de grens staan bij VS, wil Washington hen ‘uitzetten’ naar Guatemala

Een geïmproviseerd tentenkamp van Mexicaanse asielzoekers in Ciudad JuarezBeeld REUTERS

Nu er minder asielzoekers uit Honduras en El Salvador komen, probeert Washington Mexicanen die asiel willen aanvragen te ontmoedigen.

Ondanks de vrieskou bivakkeerden zo’n honderd Mexicanen de afgelopen maanden in de grensplaats Ciudad Juarez in een geïmproviseerd tentenkamp. Dinsdag werden ze door de autoriteiten naar een lokale opvang gebracht. De politie zou volgens persbureau Reuters hebben gedreigd de kinderen van hun ouders te scheiden als ze nog langer zouden blijven.

De Mexicanen weigerden eerder te vertrekken uit angst hun plek in de rij kwijt te raken. Aan de overkant van de brug ligt namelijk de Texaanse stad El Paso, een van de plekken waar migranten en vluchtelingen asiel voor de Verenigde Staten kunnen aanvragen. Het is dringen, want maar een beperkt aantal mensen per dag wordt toegelaten om een aanvraag te doen.

‘In de wachtrij’

Het percentage Mexicanen ‘in de wachtrij’ is afgelopen weken toegenomen. Dat komt vooral omdat het percentage asielzoekers uit andere landen in de regio, zoals Honduras en El Salvador, is afgenomen. De maatregelen die het Witte Huis vorig jaar nam om hen te ontmoedigen asiel aan te vragen in de VS lijken effect te hebben gehad. Het Migrant Protection Protocols dat de Amerikaanse president Trump een jaar geleden lanceerde was een van die maatregelen. Asielzoekers moeten voortaan hun asielaanvraag voor de VS en de behandeling daarvan in Mexico afwachten.

Op het programma dat in de volksmond al snel ‘Remain in Mexico’ (‘Blijf in Mexico’) werd genoemd, kwam veel kritiek. Zo’n 55.000 mensen moesten zonder middelen en met beperkte hulp in de Mexicaanse grenssteden zien te overleven. “En dat zijn sowieso al heel gevaarlijke plekken”, zegt Sarah Pierce van het Migration Policy Institute, een onafhankelijke denktank, in Washington. Asielzoekers zijn extra kwetsbaar voor ontvoering en beroving.

Nog 20.000 mensen op de wachtlijst

Pierce schat in dat ongeveer de helft van de mensen het aanvragen van asiel inmiddels heeft opgegeven en terug naar huis is gegaan. De laatste cijfers van de universiteit van Texas onderstrepen dat. Afgelopen november zouden in de Mexicaanse grenssteden nog ongeveer 20.000 mensen wachten om in de VS asiel aan te vragen.

Omdat het aantal asielzoekers uit de andere landen sterk is afgenomen is het percentage Mexicanen dat zich nu aan de zuidgrens van de VS meldt met 47 procent opvallend hoog, zegt Pierce. “Velen van hen vluchten voor het toenemende geweld, met name van gangs in hun land. 2019 was een van de jaren met het hoogste aantal moorden in Mexico.”

Op de Mexicanen is het ‘Remain in Mexico’ programma officieel niet van toepassing. Volgens het internationaal recht mogen asielzoekers namelijk niet worden teruggestuurd naar het land dat ze ontvluchten zolang hun zaak in behandeling is.

Maar in de praktijk moeten ook zij in de gevaarlijke grenssteden hun beurt afwachten. Volgens Pierce probeert Washington Mexicanen nu te ontmoedigen asiel aan te vragen door maatregelen specifiek op hen te richten. Zo werd begin deze week bekend dat Mexicanen die asiel aanvragen naar Guatemala kunnen worden gestuurd.

Duizenden kilometers terug

Afgelopen zomer sloten de VS al een deal met Guatemala over vluchtelingen en migranten uit andere landen in de regio. Asielzoekers, bijvoorbeeld uit Honduras of Nicaragua, die door Guatemala naar de Amerikaanse grens waren gereisd konden naar dat land, duizenden kilometers terug, worden gestuurd om dáár in plaats van in de VS asiel aan te vragen.

Sinds dat akkoord in juli is gesloten zouden al tientallen asielzoekers naar Guatemala zijn teruggestuurd. Tot nu toe was die regeling niet op Mexicanen van toepassing; zij passeren op hun vlucht Guatemala immers niet. Maar daar komt als het aan Washington ligt dus verandering in, tot ongenoegen van de Mexicanen. 

Veel van hen zoeken hun toevlucht het liefst in de Verenigde Staten omdat daar al familieleden of vrienden van hen wonen. Bovendien vrezen zij in Guatemala eveneens met geweld te maken te krijgen. “De grote vraag is of Guatemala wel een veilig land is”, zegt ook Pierce, “en of het genoeg is voorbereid op de opvang van asielzoekers.”

De migratie-deskundige betwijfelt of de Verenigde Staten voldoende onderzocht hebben of asielzoekers in Guatemala de bescherming krijgen waar ze recht op hebben en of hun zaak in dat land wel goed behandeld kan worden. “We weten dat Guatemala een heel beperkt asielsysteem heeft. Ik denk niet dat er veel mensen zijn die er vertrouwen in hebben.”

Lees ook: 

Mexico jaagt op migranten in opvanghuizen

Vanwege druk vanuit de VS staat de politie in Mexico steeds vaker op de stoep bij tehuizen die illegalen opvangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden