Vaccinatieboost

Nu een derde prik geven is ‘moreel verwerpelijk’, zegt Artsen zonder Grenzen

De WHO noemt het prematuur om nu al plannen te maken voor een derde ronde vaccinaties, zeker daar veel landen nog niet eens een eerste ronde hebben kunnen doen. Beeld Kees van de Veen
De WHO noemt het prematuur om nu al plannen te maken voor een derde ronde vaccinaties, zeker daar veel landen nog niet eens een eerste ronde hebben kunnen doen.Beeld Kees van de Veen

Rijke landen maken zich op om nog dit jaar een derde coronaprik te geven. Die vaccins zijn elders nu veel harder nodig, zeggen critici.

Aan vaccins geen gebrek meer. Het wachten is in de meeste westerse landen nog op een concreet plan: wie krijgt wanneer een derde prik tegen corona? Achter de schermen wordt druk aan zulke plannen gewerkt. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland laten politici doorschemeren dat er dit najaar al een ‘booster’ zal worden gegeven, die kwetsbare mensen extra bescherming zou bieden. Ook in Duitsland en de VS gaat de discussie die kant op.

De EU bestelde bij fabrikant Pfizer 900 miljoen extra doses voor dit najaar. Die zijn niet nodig om de eerste vaccinatieronde te voltooien, wat dus aangeeft dat er mogelijk nog dit jaar een derde ronde volgt, bevestigt een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van VWS. Nederland wacht nog een advies af van de Gezondheidsraad voor een besluit wordt genomen, maar ook hier worden herfstscenario’s al uitgewerkt.

Die 900 miljoen doses gaan voorlopig dus niet naar Afrika, dat zich opmaakt voor een nieuwe golf van de zeer besmettelijke deltavariant. Pas 1 procent van de bevolking van het Afrikaanse continent is volledig gevaccineerd. En er is voorlopig geen zicht op extra vaccins, omdat rijke landen alle beschikbare voorraden hebben opgekocht.

Race tussen vaccins en varianten

Het zou ‘moreel verwerpelijk’ zijn als die rijke landen nu grootschalig boosters gaan zetten, zegt Kate Elder, vaccindeskundige bij MSF, in Nederland bekend als Artsen zonder Grenzen. Het levert slechts een beetje extra bescherming op, terwijl dezelfde vaccins elders veel doden zouden kunnen voorkomen. “De Wereldgezondheidsorganisatie is hier duidelijk over: het is niet in het belang van de wereld om nu boosters te gaan uitdelen of om kinderen te gaan inenten. Ieder land dat dat advies negeert, moet zich ernstig afvragen hoe de wereld daar later over zal oordelen.”

Mark Jit, hoogleraar vaccinepidemiologie aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine, waarschuwt bovendien dat er nieuwe varianten zullen blijven opduiken zolang grote delen van de wereld ongevaccineerd blijven. “We moeten een manier vinden om die vaccins overal te verdelen, anders raken we vast in een nooit eindigende race tussen vaccins en varianten.”

Toch is het juist de besmettelijkheid van de deltavariant die meespeelt bij de overwegingen in rijke landen om te gaan boosten. De Verenigde Arabische Emiraten, het eerste land dat daadwerkelijk is begonnen met derde doses, merkt dat de Chinese vaccins, die het voor de eerste vaccinatieronde gebruikte, minder goed werken tegen de deltavariant. Inwoners kunnen daar nu een derde dosis Pfizer krijgen. En in het Verenigd Koninkrijk, waar vooral met AstraZeneca werd geprikt, lijkt het er nu op dat ook dat vaccin iets minder goed beschermt tegen de deltavariant.

Immuniteit is waarschijnlijk niet blijvend

Het ligt niet in de verwachting dat in rijke landen iedereen weer moet opkomen voor een derde prik. In eerste instantie zal de prioriteit liggen bij kwetsbare groepen, zoals ouderen. Zij hebben mogelijk extra baat bij een ‘update’ van de vaccinatie.

De ervaring met coronavirussen leert dat de immuniteit tegen Covid-19 waarschijnlijk niet blijvend zal zijn. Wanneer en hoeveel boosters er nodig zullen zijn, zal de komende tijd dus onderwerp blijven van veel onderzoek en discussies.

Farmaceutische bedrijven als Pfizer benadrukken al tijden dat zulke boosters nodig zullen zijn, maar de Wereldgezondheidsorganisatie WHO trapte onlangs op de rem. Het is simpelweg te vroeg om al uitspraken te doen over hoe lang immuniteit tegen Covid-19 aanhoudt. “De wetenschap ontwikkelt zich nog”, zei Soumya Swaminathan, het wetenschappelijk hoofd van de WHO, vorige week. Ze noemt het ‘prematuur’ om nu al plannen te maken voor boosters.

Lees ook:

Terwijl hier de mondkapjes af mogen, worstelt Kenia met een nieuwe coronagolf. Welkom in een wereld van vaccinatie-apartheid

In rijke landen begint het normale leven weer, maar voor veel landen die voorlopig zonder vaccins blijven zitten, betekent de opmars van besmettelijker varianten een ongekende bedreiging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden