Gaypride

Noorwegen onderzoekt of inlichtingendienst faalde bij aanslag in Oslo

Mensen leggen bloemen op de plek van de aanslag in de Noorse hoofdstad Oslo. Beeld AP
Mensen leggen bloemen op de plek van de aanslag in de Noorse hoofdstad Oslo.Beeld AP

De Noorse veiligheidsdienst schatte het risico op een aanslag op de gaypride mogelijk verkeerd in.

Arjen van der Ziel

De Noorse justitieminister Emilie Enger Mehl heeft maandag een onderzoek gelast naar de politie en de binnenlandse veiligheidsdienst PST. Aanleiding is een aanslag door een islamistische extremist die zaterdag op drie plekken in het centrum van de hoofdstad Oslo het vuur opende op terrassen, waaronder die van een bekende homobar. Daarbij werden twee mensen gedood en raakten er zeker twintig gewond. De minister wil weten of de politie en de veiligheidsdienst het risico van zo’n aanslag hebben onderschat.

De verdachte, Zaniar M., is een 42-jarige Noor van Iraanse afkomst. Hij was bij de politie en inlichtingendienst al jaren bekend als een geradicaliseerde islamist met een geschiedenis van bedreigingen, geweld en psychische problemen.

Brandende regenboogvlag

In mei werd hij nog verhoord door de politie omdat hij op plekken was aangetroffen waar de islamofobe organisatie Stop Islamisation of Norway demonstreerde. Volgens de populaire krant VG was de man opgepakt terwijl hij zich in een auto bevond met een ronselaar van terreurgroep Islamitische Staat (IS) in Noorwegen. Op 14 juni postte die IS-activist op Facebook nog een foto van een brandende regenboogvlag, vergezeld van een oproep om homo’s te vermoorden.

Niettemin concludeerde veiligheidsdienst PST na het verhoor dat de verdachte niet de intentie had tot geweld over te gaan. “Terugkijkend kun je zeggen dat we dat misschien verkeerd hebben ingeschat”, aldus PST-directeur Roger Berg.

Zaniar M. werd kort na de aanslag in de nacht van vrijdag op zaterdag overmeesterd door de politie. Hij zwijgt tot nu toe tegenover zijn ondervragers. Volgens zijn advocaat wantrouwt hij de politie en is hij alleen bereid te praten als zijn verklaring live, zonder vertraging, wordt uitgezonden. Hij zou vrezen dat zijn verklaring anders verkeerd wordt weergegeven. Het is in Noorwegen gebruikelijk dat verhoren worden gefilmd.

Mede doordat de verdachte zwijgt, kunnen de autoriteiten nog niet zeggen wat zijn drijfveer was. De politie gaat vooralsnog vooral uit van haat jegens de lhbti+-gemeenschap, maar houdt tegelijk rekening met islamistisch extremisme en mentale problemen. “Het kan ook een combinatie zijn geweest”, aldus een politiefunctionaris.

Vrees voor copycats

Direct na de aanslag verhoogde Noorwegen de terreurdreiging van ‘gematigd’ naar ‘buitengewoon’, het hoogste niveau. Reden is het gevaar dat de schietpartij ‘anderen inspireert om een terreuraanslag te plannen en plegen’.

De schietpartij vond plaats bij het begin van een gaypride-festival, dat zaterdag In Oslo zou worden gehouden. Het festival werd afgeblazen, maar duizenden gingen toch de straat op om te protesteren tegen de terreurdaad. Maandag was er opnieuw een solidariteitsdemonstratie in de stad.

Lees ook:

Amsterdam is ‘alert’ na de aanslag in een gaybar in Oslo

Amsterdam is waakzaam na de aanslag in Oslo op een homobar. Over een maand is de Pride Amsterdam.

Politie behandelt dodelijke schietpartij bij gayclub in Oslo als terrorisme

De Noorse politie onderzoekt een schietpartij bij een gaynachtclub in Oslo als een daad van terrorisme, mogelijk gericht tegen de viering van Gay Pride dit weekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden