Spanning in Oost-Azië

Noord-Korea werkt aan nieuwe kernwapens. ‘Zeer verontrustend’

Een satellietfoto van het nucleaire complex in Yongbyon.  Beeld AP
Een satellietfoto van het nucleaire complex in Yongbyon.Beeld AP

Noord-Korea produceert weer plutonium in de centrale van Yongbyon, die stillag. Wat betekent dat?

Een nucleaire reactor die belangrijk is voor het kernwapenprogramma van Noord-Korea, draait weer. Die conclusie trekt het internationale agentschap IAEA, dat namens de Verenigde Naties (VN) de productie van kernwapens in de gaten houdt. Het zou voor het eerst in bijna drie jaar zijn dat Noord-Korea de centrale van Yongbyon weer gebruikt.

Zeer verontrustende aanwijzingen

“Sinds begin juli 2021 zijn er aanwijzingen, zoals het spuien van koelwater, die wijzen op activiteit”, schrijft het IAEA in zijn jaarverslag. Het agentschap heeft al sinds 2009 geen toegang meer tot Noord-Korea, omdat dat land de inspecteurs toen uitwees. Sindsdien moet controle op afstand gebeuren, vooral op basis van satellietbeelden.

Ook bij een uraniummijn in Pyongsan en een opwerkingsfabriek in Kangson heeft het IAEA nieuwe activiteit vastgesteld. Zeer verontrustend, noemt het agentschap deze aanwijzingen.

Betere en kleinere kernkoppen

Volgens experts heeft Noord-Korea inmiddels voldoende plutonium voor meerdere kernwapens. In 2017 hield het regime in Pyongyang voor het laatst kernproeven, naar eigen zeggen onder meer met een waterstofbom. Het land werkt ondertussen aan betere en kleinere kernkoppen, die verder weg gelanceerd kunnen worden.

“Het komt erop neer dat Noord-Korea het aantal en de kwaliteit van zijn kernwapens wil verhogen”, zegt David Albright van de denktank Institute for Science and International Security tegen persbureau Reuters. Daar is meer plutonium voor nodig, dat geproduceerd kan worden in Yongbyon.

Ontmoetingen met Trump leverden niets op

De centrale in Yongbyon kwam in 2018 stil te leggen, onduidelijk is waarom. Volgens de onderzoeksgroep 38 North, die vanuit de Verenigde Staten bericht over Noord-Korea, hebben overstromingen de pompen van de centrale mogelijk beschadigd. Het zou kunnen dat ze nu weer zijn gerepareerd, maar 38 North wijst erop dat er binnenkort nieuwe overstromingen worden verwacht in het gebied.

Het stilleggen en nu weer opstarten van Yongbyon kan ook politieke redenen hebben. In 2018 zag het ernaar uit dat Pyongyang zaken kon doen met de Verenigde Staten, omdat de toenmalige president Donald Trump daar wel voor openstond. Maar twee ontmoetingen van Trump met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un leverden uiteindelijk niets op. Tijdens de tweede top vroeg Kim het stoppen van de Amerikaanse sancties in ruil voor het definitief ontmantelen van Yongbyon, maar Trump ging daar niet op in.

Een tactiek om concessies af te dwingen?

Trumps opvolger Joe Biden voelt niets voor een ontmoeting met Kim zonder voorwaarden vooraf. Zijn regering heeft wel geprobeerd contact te leggen met Pyongyang, maar tot nu toe zonder succes. Het opstarten van Yongbyon kan een tactiek zijn om concessies van de Amerikanen af te dwingen.

Noord-Korea kan buitenlandse hulp goed gebruiken. Kim heeft dit jaar al herhaaldelijk duidelijk gemaakt dat zijn land voor grote economische uitdagingen staat en dat zijn landgenoten zware tijden tegemoet gaan. Door de economische sancties van de VN en de VS komen er weinig goederen het land binnen, en de maatregelen in verband met de coronapandemie hebben ook de illegale handel over de grens vrijwel stilgelegd. Ondertussen lijden de oogsten onder overstromingen; enkele weken geleden waarschuwden staatsmedia in de communistische dictatuur al voor hongersnood.

Moon wil dialoog weer op gang brengen

De berichten over de productie van plutonium in Yongbyon zijn een tegenvaller voor Zuid-Korea en met name president Moon Jae-in. Het nieuws komt net nu zijn nucleaire onderhandelaar naar Washington vertrekt om daar te pleiten voor een nieuwe dialoog met het Noorden.

Moon heeft sinds zijn aantreden in 2017 ingezet op ontspanning, maar zijn pogingen om een dialoog op gang te brengen stuiten tot nu toe op weerstand. Een hotline tussen Seoul en Pyongyang is onlangs wel hersteld, maar telefoontjes vanuit het Zuiden worden niet beantwoord.

Moon ontmoette eerder de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en speelde een rol bij het opzetten van de toppen tussen Kim en de toenmalige Amerikaanse president Trump. Die gesprekken liepen op niets uit en nu is er niet veel tijd meer. In maart 2022 zijn er presidentsverkiezingen in Zuid-Korea en Moon mag dan, na één termijn, niet meer meedoen.

Lees ook:

Kim Jong-un: Noord-Koreanen gaan het heel moeilijk krijgen

Noord-Korea gaat zware tijden tegemoet. Waarom richt leider Kim die waarschuwing tot zijn landgenoten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden