ReportageNairobi

Nog steeds sterven duizenden Kenianen aan hondsdolheid

Een hond wordt ingeënt tijdens een vaccinatie campagne van TNR vorig jaar in Githunguti, 50 kilometer ten noorden van Nairobi.Beeld TNR Trust

Duizenden Kenianen sterven aan hondsdolheid omdat ze medicatie niet kunnen betalen. De honden inenten is veel goedkoper.

Twee honden rennen luid blaffend op een jonge voorbijganger af. Hij blijft stilstaan, bukt langzaam, pakt een paar kiezelstenen en gooit die naar de dieren. Ze druipen af. “Ik heb drie honden en ben niet bang, maar wel voorzichtig. Er is altijd kans op hondsdolheid.”

Joseph Kimatu komt uit het gewest Makueni en werkt als tuinman in Nairobi. Zijn honden heeft hij bij zijn ouders gelaten. “Ik had niet gedacht dat in de stad ook zoveel honden loslopen als op het platteland. Het is niet goed, want in Makueni weet ik van mensen die overleden zijn aan hondsdolheid.”

Overheidscijfers tonen dat elk jaar in Kenia zo’n tweeduizend mensen aan hondsdolheid sterven. Onderzoekers vermoeden dat het er aanmerkelijk meer zijn. “De besmetting doet zich vooral voor in gemarginaliseerde gebieden, waar ziekenhuizen schaars zijn en mensen uit geldgebrek niet naar de dokter gaan voor een beet of een krab van een hond. Als ze weken later overlijden wordt meestal de doodsoorzaak niet daarmee in verband gebracht”, vertelt Thimbi Mwangi, deskundige op het gebied van infectieziekten die van dier op mens overgaan.

Dodelijk

Als een beet of krab van een geïnfecteerde hond niet direct behandeld wordt, is het virus dodelijk. Het medicijn ertegen kost in Kenia zo’n 100 euro, terwijl een derde van de bevolking van een euro per dag moet rondkomen. “Daarentegen is het goedkoop om een hond te vaccineren”, merkt hondentrainer Amy Rapp op. “De kostprijs van het vaccin, de spuit en de naald is het equivalent van 50 eurocent.”

Rapp is de oprichter van het TNR-fonds, dat in Kenia inenting- en sterilisatiecampagnes voor honden in arme gebieden organiseert. Vorig jaar vaccineerde de organisatie ruim 5000 honden en verrichtte ze bijna 650 sterilisaties.

Niet onder controle

Hondsdolheid werd in Kenia voor het eerst gemeld in 1912. Landelijke actie om de ziekte te bestrijden is nooit ondernomen. Sinds de decentralisatie van de overheid in 2013 is het de taak van de 47 gewesten om hondsdolheid onder controle te krijgen, evenals het aantal zwerf- en straathonden. Maar daar komt weinig van terecht. Het gewestbestuur van Nairobi had vorig jaar het plan om vijftigduizend straat- en zwerfhonden op te pakken en af te maken. Daar is niets van terecht gekomen.

Er zijn zo’n zes miljoen honden in Kenia. Steeds meer mensen houden er een honden paar op na, vaak als afschrikmiddel tegen potentiële indringers. Hondenbezitters laten de dieren vaak ongevaccineerd loslopen waardoor de kans groter is dat ze in aanraking komen met wilde dieren die dragers kunnen zijn van het hondsdolheidsvirus. Ook zijn de meeste dieren niet gesteriliseerd omdat dierenartsen net zo duur zijn als in het Westen en dus onbetaalbaar voor de gemiddelde Keniaan. Puppy’s zijn er dan ook te over. Die worden op straat aan vooral nietsvermoedende buitenlanders verkocht. Het enige dierenasiel in Nairobi is bomvol.

Een hardnekkig virus

Hondsdolheid komt in 150 landen voor. Zo’n 60.000 mensen sterven jaarlijks aan het virus. De helft van alle infecties word in Azië gemeld en eenderde in Afrika. De meeste sterfgevallen ten gevolge van het virus zijn in Afrika, aldus de Wereldgezondheidsorganisatie.

In Nederland komt de ziekte zelden voor. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zijn in de laatste veertig jaar vijf mensen aan hondsdolheid overleden. Zij waren besmet geraakt in het buitenland.

Steriliseren en vaccineren

De mobiele kliniek van TNR staat sinds de komst van het coronavirus geparkeerd in een schaduwrijke tuin in Nairobi. Maar het werk gaat door. De dierenarts steriliseert zwerfkatten die door het publiek zijn afgeleverd en twee straathonden wachten in een kennel op hun beurt om onder het mes te gaan. “We laten de zwerfdieren, na herstel, weer vrij op de plek waar ze werden gevonden. We hebben geen capaciteit om ze op te vangen maar in ieder geval vermeerderen ze zich niet”, legt Rapp uit. “En we vaccineren ze natuurlijk tegen hondsdolheid.”

Gewestbesturen trekken sporadisch geld uit voor vaccinatiecampagnes en vragen liever TNR voor gratis hulp. Een van de uitzonderingen was het Makueni-gewest dat drie jaar geleden een vaccinatiecampagne organiseerde. Volgens onderzoeker Mwangi, die erbij betrokken was, werd 60 procent van alle honden ingeënt. “Om hondsdolheid in Kenia uit te roeien, moet 70 procent van alle honden in het land gevaccineerd worden. Kenia hoopt dat in 2030 voor elkaar te krijgen.”

Lees ook:

Slangenbeten zijn een vergeten ziekte ten zuiden van de Sahara

Slangen doden ten zuiden van de Sahara jaarlijks zeker 32.000 mensen. Vooral de armen zijn de klos, want tegengif is duur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden