Privacy

Nog lang niet iedere Duitser is overtuigd van de corona-app

Bij de wedstrijden in de Bundesliga riepen speciale hoekvlaggen op de corona-app te downloaden.Beeld AFP

In Duitsland werd begin deze maand een app geïntroduceerd die gebruikers kan waarschuwen als ze in de buurt zijn geweest van met corona besmette personen. Het loopt nog niet storm met de downloads.

In zijn ruime kamer in een Berlijnse WG, een gedeeld appartement, laat Felix Fischer de nieuwe Duitse corona-waarschuwings-app zien. Het toegangsscherm is simpel: de tekst op een groot groen vlak vertelt hem dat de kans dat hij in de afgelopen dagen besmet is geraakt met het coronavirus klein is. Of in ieder geval, dat zijn telefoon niet in de buurt is geweest van een appgebruiker die het virus bleek te hebben.

De 37-jarige IT-projectmanager installeerde de app meteen toen die twee weken geleden beschikbaar kwam. “Ik vind dit belangrijk om te doen. Als we de app allemaal gebruiken, dan werkt die tegen de verspreiding van het virus”, zegt hij. “Daarbij ben ik ook een IT-nerd, dus ik was benieuwd.” Helemaal geslaagd vindt hij de app niet: “Hij is nogal saai. Ik zou graag meer informatie willen lezen, bijvoorbeeld hoeveel mensen in mijn buurt zijn geweest die hem ook gebruiken.”

Op dit moment kunnen de gebruikers nog niet helemaal vertrouwen op de precisie van de app. Sinds de lancering hebben 14 miljoen Duitsers de app geïnstalleerd. Dat is veel, maar op een bevolking van 84 miljoen is het nog lang niet genoeg. Hoe meer mensen de app gebruiken, hoe meer mensen worden gewaarschuwd wanneer zij in de buurt van een besmet persoon zijn geweest – en dus hoe meer er in quarantaine kunnen. Zo wordt de keten van besmettingen doorbroken.

Het is de vraag of het de regering gaat lukken om de privacygevoelige Duitsers te overtuigen de app te installeren. Volgens een onderzoek van Kantar TNS zou 53 procent van de Duitse bevolking bereid zijn de app te gebruiken, terwijl dat cijfer in andere Europese landen, zoals Spanje en Ierland, veel hoger ligt.

‘Centrale dataopslag maakt staatssurveillance mogelijk’

De 29-jarige ambulanceverpleegkundige Sarah Maaß weigert de app te installeren. “Ik vind het te gevoelig. Ik heb ook geen apps als Facebook”, zegt ze. “Daarbij is de staat de eigenaar van deze app, dat voelt voor mij als een schending van mijn privacy. Als dit het nieuwe normaal wordt, wat kan dan volgen?”

In haar ambulance vervoerde ze veel minder coronazieken in Berlijn dan ze had verwacht. “En dat in een stad die erom bekendstaat dat de regels er aan de laars gelapt worden”, vertelt ze. “Ik vind de situatie in Duitsland niet zo riskant dat ik mijn zorgen over mijn privacy opzijzet voor het grotere geheel. Ik maak me niet zoveel zorgen over deze pandemie als andere mensen.”

Eigenlijk had Duitsland half april al een traceer-app moeten hebben. Dat project werd echter al snel stopgezet, vanwege kritiek op de manier waarop de data zouden worden opgeslagen. In een open brief aan gezondheidsminister Jens Spahn schreven verschillende privacywaakhonden dat het opslaan van data op een centrale server surveillance door de staat mogelijk zou maken. Dat maakte de app meteen impopulair bij de Duitsers.

De nieuwe versie van de app slaat data alleen lokaal op, in de telefoon. Via bluetooth-technologie registreert hij andere gebruikers die langere tijd in de buurt zijn geweest. De app houdt zo een lijst bij met geanonimiseerde identiteiten. De contacten op het lijstje worden automatisch gewaarschuwd als de gebruiker een QR-code scant. Zo’n code krijgt de gebruiker van de dokter als hij of zij positief op het virus is getest.

Groen licht van de hackervereniging

De Duitse gezondheidsautoriteiten zien de app als een noodzakelijke versterking van de bestaande inspanningen. Duitsland kreeg de verspreiding van het virus vroeg onder controle, doordat teams van contactonderzoekers al sinds begin maart mogelijk besmette personen nabelden. De app is nog veel nauwkeuriger en neemt dat werk uit handen van de overbelaste teams. Zeker nu het besmettingscijfer in een aantal regio's in Duitsland weer is toegenomen,  bijvoorbeeld na een grote uitbraak in een vleesfabriek.

Toch is nog lang niet iedere Duitser overtuigd van de urgentie van de app. De verantwoordelijke gezondheidsautoriteit, het Robert Koch Instituut, houdt de teller van nieuwe aanmeldingen dagelijks bij. De eerste dagen sprong het getal omhoog, maar de afgelopen dagen gaat het langzaam. Het is nu de kunst om mensen een duwtje in de rug te geven om de app te downloaden. Posters hangen al in bushokjes door het hele land, maar belangrijker is het om alle privacyzorgen weg te nemen.

Zo was het voor Felix Fischer belangrijk dat de bekende hackervereniging Chaos Computer Club groen licht gaf. De vereniging leverde kritiek op de eerdere versie van de app, maar staat achter de huidige versie. Op zijn telefoon laat Felix een video zien waarin de woordvoerder van de vereniging, Linus Neumann, over de app spreekt: “Het is geen alledaagse ervaring voor ons dat we waarschuwen voor risico’s en vervolgens echt worden gehoord door de federale overheid.”

Lees ook: 

Op zoek naar de ideale Covid-app: van de ene naar de andere mislukking

Maanden zijn er verloren gegaan in de naarstige zoektocht naar een Covid-traceerapp. Ieder land dat vroeg begon, kwam van een koude kermis thuis. Nu begint er langzaam iets werkbaars in zicht te komen. Of het veel bijdraagt, blijft de vraag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden