Proces Aanslag Supermarkt

Noémie overleefde de gijzeling in de Hyper Cacher en is nog steeds bang

Een schets van de rechters tijdens het proces tegen veertien mensen die worden verdacht van medeplichtigheid aan de aanslag in 2015 op de redactie van het blad Charlie Hebdo en de gijzeling in de joodse supermarkt Hyper Cacher.Beeld AFP

Ze zaten vier uur in doodsangst, de gijzelaars van de Joodse supermarkt in Parijs. Dinsdag en woensdag deden ze hun verhaal voor de rechter.

Toen Amedy Coulibaly met een kalasjnikov en een camera op de borst de Hyper Cacher inkwam, schoot hij gelijk op een jongen met een kippa. Yohan Cohen, een medewerker die winkelwagentjes stond op te ruimen, ging neer en schreeuwde het uit.

Op dat moment stond Noémie, een verpleegkundige van toen 26 jaar, achter in de winkel. Het was 13:05, vrijdag 9 januari 2015, en ze had net haar moeder gebeld om te vragen of ze nog iets nodig had voor de sjabbat die op het punt stond te beginnen. Ze dacht dat de knal een auto-ongeluk was op de Parijse rondweg vlak bij de Hyper Cacher.

Maar ze zag mensen op zich afrennen die riepen: ‘Schiet op, hij is gewapend’, vertelt ze de rechtbank. Noémie stormde een trap af achter in de zaak op zoek naar een nooduitgang, net als de rest. Maar die was er niet, ze belandden in een ruimte met alleen een koel- en een vrieskamer. Noémie ging met vijf andere klanten en een baby van bijna een jaar oud de vrieskamer in.

‘We wisten dat het om een aanslag ging’

Dat het Coulibaly niet om de kassa ging, was meteen duidelijk. “We waren in een koosjere winkel, twee dagen na de aanslag op Charlie Hebdo. We wisten dat het om een antisemitische aanslag ging.”

Een van de caissières werd door Coulibaly naar beneden gestuurd. Hij wilde iedereen boven in de winkel hebben. Een aantal gaf gehoor aan zijn bevel. Noémie wist niet wat ze moest doen, net als Jean-Luc die bij haar in de vrieskamer zat. Jean-Luc, die zijn verhaal later deed, zette de motor af en draaide de lamp eruit. “Ik heb lang getwijfeld en besloot uiteindelijk niet de trap op te gaan.”

Het gezelschap in de vriescel fluisterde en deed alles om de baby niet te laten huilen. “We dachten elk moment dat het afgelopen kon zijn. We wisten niet zeker of hij alleen was, misschien kon hij iemand naar beneden sturen om te kijken en zou hij kwaad worden dat men hem had wijsgemaakt dat er niemand meer was beneden. Dus we hebben de baby vier uur lang toegefluisterd en we probeerden naar hem te lachen om hem te laten zien dat alles goed ging. Hij gaf geen kik.”

De bestorming was begonnen

Noémie kon bellen met haar man, die zich naar de winkel spoedde. “Hij hield me op de hoogte van wat er buiten gaande was. Ook de politie buiten sprak ons moed in.” Uiteindelijk hoorden ze aan een serie explosies en schoten dat de bestorming van de elitetroepen van de RAID was begonnen. “Zij zeiden ons dat het moeilijk zou worden, dat we niet om ons heen moesten kijken. Ik keek dus naar mijn voeten en zag dat we door het bloed waadden.”

Coulibaly vermoordde vier mensen en hield er zeventien gegijzeld. De meeste overlevers wilden niet getuigen in het grote proces over de aanslagen van januari 2015. Degenen die dat wel deden, zijn zonder uitzondering getraumatiseerd. Ze durven niet of nauwelijks nog de straat op, zijn bang voor opsluiting of plotselinge geluiden. Sommigen verloren hun baan. Een aantal emigreerde naar Israël.

Noémie en haar echtgenoot overwegen ook Frankrijk te verlaten, vertelt zij tijdens de schorsing van de zitting op de gang. “Maar ik wil mijn moeder en familie niet achterlaten.”

‘Ons leven is op zijn kop gezet’

Vijf jaar later is ze tot haar eigen frustratie nog steeds in de greep van de angst. “Met vrienden eten in een restaurant vind ik vreselijk, ik durf het OV niet meer in, het is geen normaal bestaan dit. Natuurlijk, wij hebben niemand verloren, we zijn er nog, maar mensen moeten weten hoezeer ons leven op zijn kop is gezet.”

Haar werk op de intensive care in een ziekenhuis, waar zij erg van hield, heeft Noémie opgegeven. “Ik kan niet meer tegen bloed, ik heb geprobeerd mij ertegen te verzetten, maar ik kan er niet tegen.” Ze probeerde het op een praktijk van kinderartsen, maar ook daar lukte het haar niet.

Een dag voor Noémie was het onder anderen de beurt aan Lassana Bathily. Bathily is net als Coulibaly van Malinese komaf en wordt vaak – overigens tegen zijn zin – een held genoemd omdat hij iedereen beneden zou hebben verborgen. “Dat is niet zo”, zegt Noémie. “Lassana was aan het werk in de vrieskamer toen wij de trap afkwamen.” Zij gelooft ook niet dat Bathily, die wist te ontsnappen uit de winkel, de politie van cruciale informatie heeft voorzien. “Er was grote behoefte aan een held. En dat werd Lassana.”

Franse media sluiten voor één keer de rijen

Het is een primeur: Bijna honderd Franse media van zeer uiteenlopende signatuur hebben een tekst ondertekend in het satirische blad Charlie Hebdo. Een open brief die alle Fransen oproept de vrijheid van meningsuiting te steunen. “Wij richten ons nu samen tot u om u te waarschuwen: de vrijheid van meningsuiting is in gevaar.” Charlie wordt opnieuw bedreigd na het herplaatsen van Mohammed-tekeningen die het blad in 2015 tot doelwit van jihadisten maakten. Maar ook veel andere media ontvingen de laatste tijd dreigementen, niet alleen uit de hoek van moslimradicalen. Ook zogenoemde gele hesjes en de georganiseerde misdaad bedreigen journalisten met gewelddadige acties.

Lees ook:

Vijf jaar na de aanslag op Charlie Hebdo begint het proces

In Parijs opent woensdag het proces over de islamistische aanslagen van januari 2015. Voor Charlie Hebdo reden om de cartoons die het blad tot doelwit maakten weer te publiceren.

Charlie Hebdo: vijf jaar nadat de mannen in het zwart hun geweer trokken

De één durfde lang niet meer op de foto, zo erg was zijn gezicht gehavend. De ander blijft maar woedend. Twee van de slachtoffers van de aanslag op het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo, vandaag vijf jaar geleden, schreven een boek over dat moment.

Macron wil burgerfront tegen islamitisch terrorisme

President Macron roept de Fransen op actiever te worden in de strijd tegen het islamistisch terrorisme. Wie iets verdachts hoort of ziet, moet dat melden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden