Brexit

Nieuwste brexitruzie draait niet om vis, maar om vlees

Vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Europese Commissie (links) was woensdag in Londen voor brexitoverleg met de Britse minister David Frost (rechts). Beeld AP
Vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Europese Commissie (links) was woensdag in Londen voor brexitoverleg met de Britse minister David Frost (rechts).Beeld AP

Irritaties tussen Brussel en Londen zijn nog lang niet weg, ook al is brexit al een tijdje ‘done’, volgens premier Johnson. Deze maand volgt mogelijk een nieuwe escalatie.

Bijna vijf jaar na het Britse EU-referendum, en ruim vijf maanden na het échte vertrek, is een goede oude brexitgewoonte nog springlevend: het eindeloos uitstellen van deadlines tot het echt niet langer kan. Ook de dreigementen van beide kanten klinken vertrouwd in de oren, alsof het weer helemaal 2019 is.

Dat die brexit nog lang niet ‘done’ is, zoals de Britse premier Boris Johnson al zo lang zegt, bleek ook woensdag weer tijdens korzelig overleg in Londen tussen de Britse brexitminister David Frost en vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Europese Commissie. Dat leverde geen doorbraak op, maar ook geen escalatie, zo luidde na afloop Frosts samenvatting. Maar nog deze maand zou het conflict wel degelijk een dramatische wending kunnen nemen.

Naar de ontmoeting in Londen was met spanning uitgekeken, onder meer omdat Brussel in de aanloop liet blijken dat het geduld met de Britten begint op te raken. Londen krijgt het verwijt dat het allerlei elementaire afspraken over Noord-Ierland weigert na te komen en opzichtig ruzie blijft zoeken met de EU. Andersom wordt de EU lijnentrekkerij verweten: die zou, in de woorden van Frost, ‘extreem puristisch’ met die afspraken omgaan.

Dreigende ‘worstenoorlog’

Een van de conflicten lijkt klein, maar is politiek explosief. Dat gaat over gekoelde vleesproducten die van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland worden verscheept, over de Ierse Zee. De Britse pers spreekt al deels verlekkerd, deels schuimend van woede over een dreigende ‘worstenoorlog’ met Europa.

In oktober 2019 hebben de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk afgesproken dat er een douanegrens in de Ierse Zee komt, om een gevreesde harde grens te voorkomen op het Ierse eiland zelf, tussen Noord-Ierland en EU-lidstaat Ierland. Om de consumentenbelangen op de interne EU-markt te beschermen (spullen die eenmaal in Ierland zijn kunnen vrijelijk naar de andere 26 EU-landen worden vervoerd) wil de EU van veel Britse voedselproducten weten of ze in Noord-Ierland blijven of op doorreis zijn naar Ierland.

De controles daarop in Noord-Ierse havens, door Brits douanepersoneel, zouden op 1 januari van dit jaar hebben moeten beginnen, met toezicht van de EU. Maar omdat de Britten er nog niet klaar voor waren, hebben ze voor veel producten ‘gratieperiodes’ bedongen in Brussel waarin nog even niet wordt gecontroleerd.

Voor die vleesproducten loopt die termijn op 30 juni af. Nog steeds zijn de systemen niet op orde. Daarnaast heerst er onvrede in Noord-Ierland over die handelsgrens in zee. Zoals ze eerder dit jaar al met een andere gratieperiode deden, dreigen de Britten opnieuw eenzijdig te besluiten die controles op vlees uit te stellen. Daar lijkt de EU nu een streep te trekken: de overgangsperiode heeft nu wel lang genoeg geduurd, vindt Brussel.

Mogelijke sanctie: opzeggen van samenwerking

Als de regering-Johnson inderdaad die stap zet, dan zal de Europese Commissie strafmaatregelen activeren, zo onderstreepte Sefcovic in Londen. “De EU zal niet terugdeinzen voor een snelle, stevige en resolute reactie om ervoor te zorgen dat het VK zijn verplichtingen op het gebied van het internationale recht nakomt.” Een van de mogelijke sancties is het ‘opzeggen van de samenwerking in bepaalde sectoren’, aldus de Slowaak, bijvoorbeeld in financiële markten of onderzoek en ontwikkeling.

Naar verwachting zal de Amerikaanse president Joe Biden tijdens de G7-top in Engeland tegenover Johnson zijn bezorgdheid uitspreken over de Britse naleving van de afspraken met de EU. Vanwege zijn Ierse voorouders heeft Biden stabiliteit op het Ierse eiland hoog zitten.

Lees ook:
Londen solliciteert naar sancties, de vingers van de Europese Commissie jeuken

Het geduld van de EU raakt op nu de Britse regering blijft weigeren afspraken over Noord-Ierland na te leven.

Brexitstrubbelingen rond Noord-Ierse grens weer op het bordje van de leiders

De Noord-Ierse kwestie blijft onopgelost. De premiers van het Verenigd Koninkrijk en Ierland steken de koppen bij elkaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden