Verkiezingen Australië

Nieuwe premier Australië belooft zijn land een groene toekomst

 Anthony Albanese van de centrum-linkse Labor Party laat zich feliciteren met zijn verkiezingswinst. Beeld AFP
Anthony Albanese van de centrum-linkse Labor Party laat zich feliciteren met zijn verkiezingswinst.Beeld AFP

Dat Scott Morrison geen klimaatbeleid van betekenis wilde voeren, lijkt een van de redenen dat hij nu weggestemd is door de Australische kiezers.

Seije Slager

Hoewel de stemmen nog niet allemaal geteld zijn, en het onduidelijk is of de centrum-linkse Labor Party van verkiezingswinnaar Anthony Albanese straks een absolute meerderheid heeft, is een ding al duidelijk: de Australische kiezers hebben de zittende premier Scott Morrison van de rechtse Liberal Party flink afgestraft.

In zijn overwinningstoespraak sprak Albanese over de ‘mogelijkheid voor Australië om een supermacht op duurzame energie te worden’. Klimaat was een van de belangrijkste thema’s bij de verkiezingen.

Overstromingen en bosbranden

Internationale experts kraken het Australische klimaatbeleid, of liever gezegd het gebrek daaraan, al jaren. Morrison zei tijdens de campagne nog dat Australische kolencentrales zo lang mogelijk open moeten blijven, en vindt het ook prima als er nieuwe centrales bij komen. Maar in Australië is wel wat veranderd sinds Morrisons verrassende verkiezingswinst in 2019. Het land werd getroffen door enkele grote overstromingen en bosbranden, en mede daardoor spelen klimaatoverwegingen bij het electoraat een steeds grotere rol.

De nieuwe premier Albanese staat ook niet bekend als voorloper op het gebied van klimaatbeleid, maar zijn ambities reiken wel iets verder. Hij scoorde verder op het andere grote verkiezingsthema: de economie. In Australië stegen de kosten van levensonderhoud de afgelopen tijd flink. Albanese, die opgroeide in een arm eenoudergezin, had op dat punt een beter verhaal dan Morrison. Hij beloofde onder andere het minimumloon iets te verhogen.

Maar als een charismatisch leider die een heel andere weg in wil slaan, staat de 59-jarige carrièrepoliticus Albanese ook niet niet bekend. Het notoir strenge asielbeleid van Australië was deze keer geen groot verkiezingsthema, maar zowel Labor als Liberals onderschrijven het al jaren, met wat accentverschillen.

Keuze tussen centrum-links en centrum-rechts

Een van de belangrijkste verhalen van deze verkiezingen was dan ook de opkomst van onafhankelijke kandidaten. Het Australische kiesstelsel bevordert een tweepartijensysteem, maar het electoraat lijkt in toenemende mate ontevreden met de geboden keuze tussen centrum-links en centrum-rechts.

Ter linkerzijde profiteerde de Groene Partij. Die haalt altijd flink wat stemmen, maar het Australische districtenstelsel vertaalt dat zelden in grote zetelaantallen: in 2019 kregen ze slechts één van de 151 zetels in het parlement, nu zijn dat er in ieder geval drie, en mogelijk groeit dat aantal nog.

Ter rechterzijde verloren de Liberals zetels aan onafhankelijke kandidaten die in Australië teal independents zijn gaan heten. Teal is een kleur zonder Nederlandse vertaling, die ergens tussen groen en blauw ligt. Deze kandidaten spraken kiezers aan die in principe Liberal zouden stemmen (in Australië is blauw daarvan de partijkleur), maar die ontevreden waren met het lakse klimaatbeleid van Scott Morrison. Een soort ‘groenrechts’ dus.

Biden, Modi en Kishida

Albanese mag meteen aan de bak, deze maandag staat een zogeheten quad-overleg op het programma, tussen VS, India, Japan en Australië. Mogelijk wordt hij alvast ingezworen als interim-premier, zodat hij op voet van gelijkheid met zijn nieuwe collega’s Joe Biden, Narendra Modi en Fumio Kishida kan onderhandelen.

Pas over een paar dagen zal duidelijk zijn of hij daarna ook met onafhankelijke kandidaten in eigen land om tafel moet voor coalitieonderhandelingen. Op zondag moesten de uitslagen van 13 districten nog binnenkomen, en kwam Labor nog vier zetels tekort voor een absolute meerderheid van 76 zetels.

Lees ook:

Australië schrikt van Chinese opmars in de regio

De Salomonseilanden halen de banden met China aan. Australië en de VS vrezen nu voor de aanleg van een Chinese marinebasis in de Stille Oceaan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden