AnalyseParlement

Nieuwe oude tijd breekt aan voor de Franse politiek

Franse president Emmanuel Macron (m) tussen zijn nieuwe ministersploeg. Beeld ANP / EPA
Franse president Emmanuel Macron (m) tussen zijn nieuwe ministersploeg.Beeld ANP / EPA

De Franse politiek draait voor het eerst sinds lange tijd om het parlement en minder om de regering. Hoe lang gaat dat goed?

Kleis Jager

Het is even wennen voor de Fransen. Het zwaartepunt van het politieke leven ligt sinds een paar weken in de Assemblée Nationale. Tot voor kort trok de Franse Tweede Kamer zelden de aandacht, omdat president en premier er bijna altijd op een absolute meerderheid – minstens 289 van de 577 zetels – konden rekenen.

Maar sinds de verkiezingen van vorige maand is alles anders. Macron verloor zijn majorité die vaak is vergeleken met een stemmachine of een verzameling ja-knikkende Playmobilpoppetjes. Met 250 zetels komt hij nu 40 stemmen tekort.

En nu gebeurt er opeens van alles. Zo kon de invloedrijke positie van voorzitter van de commissie van financiën belanden bij Éric Coquerel, een vertegenwoordiger van radicaal links die wordt beschuldigd van seksuele intimidatie.

De partij van Marine Le Pen (89 zetels) die volgens velen nog altijd extremistisch is en geen verantwoordelijkheden zou mogen krijgen, wist twee van de andere zes voorzitterschappen van commissies binnen te halen.

De premier durfde niet om het vertrouwen te vragen

Ondertussen worstelde premier Élisabeth Borne, door president Macron aangesteld, met de vraag of zij na de traditionele toespraak waarin zij woensdag haar plannen presenteerde, moest vragen om het vertrouwen van de Assemblée. Dat deed zij niet, omdat het risico te groot was dat zij te weinig steun zou krijgen.

Over de motie van wantrouwen die de linkse oppositie (149 zetels) al had aangekondigd, hoefde zij zich geen zorgen te maken omdat deze het toch niet zou halen. Niemand heeft trek in nieuwe verkiezingen.

Dat wil zeggen: nog niet. Want het zijn onbestemde tijden. De laatste keer dat er sprake was van een dergelijke situatie dateert van 1988. Toen konden de socialistische president François Mitterrand en zijn premier Michel Rocard rekenen op 275 zetels, zij kwamen daarmee veertien zetels tekort.

Rocard en zijn opvolgers probeerden dan weer met de communisten en dan weer met centrumrechts overeenstemming te bereiken. Dat is precies wat Borne nu ook gaat doen. Want al heel snel was duidelijk dat niemand bereid was om mee te regeren.

Volgend jaar weer naar de stembus?

Terwijl leden van de linkse oppositie haar met kreten en spreekkoren probeerden te overstemmen, bezong Borne op gedecideerde toon de lof over het compromis, dat in Frankrijk niet geldt als iets lovenswaardigs. “Het betekent dat je een stap zet richting de ander en de dialoog gaande houdt.”

In de praktijk zal vooral een vergelijk met Les Républicains (centrumrechts, 74 zetels) mogelijk zijn. Maar LR zal zijn huid duur verkopen en in ruil voor steun (of onthouding) forse tegemoetkomingen eisen.

Sommige analisten geven de regering-Borne tot de eerste helft van volgend jaar. De premier zal volgens die voorspelling tegen die tijd de oppositie de schuld geven van obstructie en de handdoek in de ring gooien. Dan kunnen de kiezers weer naar de stembus.

Maar zo hoeft het niet te gaan. Al is het alleen maar omdat de zaal van het Assemblée zelden helemaal is gevuld en er dus voor het aannemen van een wet veel minder dan 289 stemmen nodig zijn.

Lees ook:

IJskoude douche voor Emmanuel Macron.

Frankrijk wordt een nog moeilijker regeerbaar land dan het al was. President Emmanuel Macron krijgt niet de absolute meerderheid die nodig is voor een stabiele regering.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden