Duitse politiek

Nieuwe leider van de SPD wacht een hondebaan

Olaf Scholz, de Duitse minister van financiën, is favoriet voor het SPD-leiderschap. Beeld Gregor Fischer/dpa

De Duitse Minister van financiën, Olaf Scholz, wordt waarschijnlijk de nieuwe leider van de sociaal-democraten. Dat is een loodzware klus.

De waarschijnlijk minst aantrekkelijke vacature in politiek Duitsland, die al een half jaar openstaat, wordt eindelijk vervuld: het partijvoorzitterschap van de SPD, de sociaal-democratische partij. De huidige minister van financiën Olaf Scholz is de favoriet, hij geniet de steun van de meeste partijprominenten. Tot gisternacht konden de circa 440.000 SPD-leden hun stem uitbrengen.

Mocht Scholz inderdaad gekozen worden, dan zal hij de partij niet alleen gaan bestieren, maar samen met Klara Geywitz, SPD-parlementariër in de deelstaat Brandenburg. Scholz besloot pas na lang aarzelen in de race te stappen. Aan het ministerschap had hij zijn handen al vol, zei hij ontwijkend. Uiteindelijk stelde hij zich toch kandidaat, mogelijk onder druk vanuit leidende partijkringen, die in hem de nieuwe kanselierskandidaat van de SPD zien.

Scholz’ aarzeling was begrijpelijk. “Gezocht: iemand die graag dolken in de rug incasseert”, werd de vacante post wel ironisch omschreven in de Duitse pers. Als voorzitter van de SPD riskeer je het politiek niet lang te overleven, en direct afgerekend te worden op slechte verkiezingsresultaten. De partij verliest verkiezing op verkiezing en heeft mede daardoor sinds 2017 al twee voorzitters versleten.

De laatste was Andrea Nahles, die in juni vertrok na slechte uitslagen bij de Europese verkiezingen en groeiende interne druk. De manier waarop dat ging riep binnen de partij felle discussie op. Kevin Kühnert, voorzitter van de Jusos, de jonge sociaal-democraten, twitterde na haar abrupte vertrek: ‘Wie met de belofte van gerechtigheid en solidariteit campagne voert mag nooit, nooit, nooit opnieuw zo met elkaar omgaan zoals wij dat de afgelopen weken deden’.

Van meeregeren lijkt de SPD weinig te profiteren

De 30-jarige Kühnert is een verklaard tegenstander van het duo Scholz-Geywitz. Volgens hem staan zij voor een weiter so, een voortzetting van het huidige regeringsbeleid in de coalitie met Merkels CDU. Van meeregeren lijkt de SPD weinig te profiteren, ook al heeft de partij haar stempel kunnen drukken en bijvoorbeeld de invoering van een Grund­rente, een basispensioen, erdoor weten te slepen, een wetsontwerp van de SPD-minister voor werkgelegenheid Hubertus Heil.

Maar dat heeft zich nog niet vertaald in meer populariteit. In de peilingen staat de partij op slechts zo’n 14 procent, op gelijke hoogte met de AfD. Bij recente verkiezingen in de oostelijke deelstaten verloor de partij flink. Kevin Kühnert was, net als een groot deel van de partij, fel gekant tegen nog weer een keer met Merkel in een regering stappen, omdat de SPD zich in zijn ogen dan te weinig kan profileren. Hij vindt dat de partij een linksere koers moet varen.

Ook de AFD kiest een nieuwe voorzitter

Vandaag kiest ook anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland (AfD) een nieuwe voorzitter. De 78-jarige Alexander Gauland, grand old man en mede-oprichter van de partij, stopt als een van de twee voorzitters. Zijn beoogd opvolger is Tino Chrupalla, een schilder uit Saksen.
Tegelijk ligt de AfD opnieuw onder vuur wegens vermoedens van fraude met de partijkas. Weekblad Der Spiegel en het Zwitserse weekblad WOZ kwamen gisteren met onthullingen over illegale en onjuist gedeclareerde schenkingen ter hoogte van 55.000 euro, die al zouden dateren van direct na de oprichting van de partij in 2013. Al eerder kwam de partij in het nieuws wegens fraude met donaties.

Het rommelt al sinds het vertrek van Sigmar Gabriel in januari 2017 in de top van de partij. Eerst verscheen daar Martin Schulz, die de strijd met Angela Merkel aanbond voor het kanselierschap. Na een korte hype – Schulz werd op een partijcongres met 100 procent van de stemmen tot voorzitter gekozen – kelderde hij in de peilingen. De SPD werd afgestraft bij de landelijke verkiezingen. De partij verloor haar zelfvertrouwen, plus het vertrouwen in Schulz.

Zijn opvolgster, Andrea Nahles hield het dus amper langer dan een jaar vol. De huidige verkiezingen en het beoogde duo-voorzitterschap moet de rust terugbrengen in de partijleiding; een maandenlange wedloop tussen zes duo’s moest voor een breed draagvlak zorgen. Naast het duo Scholz-Geywitz zijn ook Saskia Esken en Norbert Walter-Borjans nog in de race. Het is onwaarschijnlijk dat zij winnen.

Lees ook:
De vierde regering-Merkel struikelt naar het einde

De Duitse coalitie van christen-democraten en sociaal-democraten struikelt naar het einde, maar wanneer komt dat precies? Bondskanselier Merkel had in ieder geval gehoopt op een waardiger afscheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden