Ontbossing

Nieuwe Europese regels tegen ontbossing: geen soja of stoelen meer waar extra bos voor gekapt is

Frans Timmermans en Virginijus Sinkevicius  Beeld EPA
Frans Timmermans en Virginijus SinkeviciusBeeld EPA

De Europese Commissie presenteert nieuwe regels voor producten waarvoor het vaakst bomen worden omgezaagd. Zo kan de consument erop rekenen dat er geen extra bos voor is verdwenen.

Romana Abels

Eurocommissaris Frans Timmermans wil laten zien dat het Brussel ernst is met de aanpak van de CO2-uitstoot. “De top in Glasgow was niet het einde, het was hooguit het einde van het begin”, zei hij woensdag. Trots presenteerde hij met zijn Litouwse collega Virginijus Sinkevicius de nieuwe maatregelen die Europa wil nemen tegen ontbossing.

Zodra die zijn ingegaan – dat kan op zijn snelst in 2023 zijn – hoeven Europese burgers niet meer te letten op keurmerken als ze houten meubels kopen. Dan kunnen ze er gewoon op rekenen dat er geen extra bos voor is verdwenen.

De nieuwe regels gelden niet alleen voor meubels. Ze worden nu ingevoerd voor de producten waarvoor het vaakst bomen worden omgezaagd. Dat is behalve voor hout ook rundvlees, palmolie, soja, cacao en koffie en afgeleide producten, zoals leer en chocola. Die laatste lijst is nog vrij beperkt. De duizenden producten waarin palmolie is verwerkt staan er niet op. “We gaan de lijst later uitbreiden”, zei Sinkevicius woensdag.

Hij nam daarmee een voorschot op de kritiek van onder meer de Groenen in het Europarlement, die vinden dat er meer producten op de lijst moeten staan. Ook rubber, bijvoorbeeld.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Een grote respons

Europese burgers hadden vorig jaar de Commissie in groten getale gevraagd om iets te doen tegen ontbossing. Toen ze twee maanden lang hun mening mochten geven over dit onderwerp, reageerden 1,2 miljoen mensen. Alleen toen ze advies vroeg over het afschaffen van de zomertijd kreeg Brussel een grotere respons.

Onder die smekelingen zaten 80.000 Nederlanders, die via een campagne van het Wereld Natuur Fonds en Greenpeace hun handtekening hadden gezet aan een oproep aan Europa om ontbossing tegen te gaan.

Bedrijven die iets op de Europese markt willen verkopen, moeten volgens de nieuwe regels aan de autoriteiten in de lidstaat waar ze hun product willen afzetten bevestigen dat hun spullen aan de ontbossingsregels voldoen. Om het te maken, mag er geen nieuw bos voor zijn gekapt. De grens ligt bij 31 december 2020. Met allerlei digitale middelen moeten ze dat kunnen bewijzen. Ze moeten bijvoorbeeld precies aangeven op welke locatie het is gemaakt.

De handhaving ligt bij lidstaten, die weer door de Commissie achter de broek gezeten worden. De landen waar ontbossing plaatsvindt komen in aanmerking voor EU-geld om zich aan de maatregelen aan te passen.

Steeds meer bos gekapt

Ontbossing is een serieus probleem. Het veroorzaakt opwarming van de aarde en verlies van biodiversiteit. Toch wordt er steeds meer bos gekapt om plaats te maken voor landbouw of veeteelt.

In de afgelopen 30 jaar is naar schatting 420 miljoen hectare bos verloren gegaan, een gebied dat groter is dan de EU. Trek je daar de nieuwe beplanting vanaf, dan is er nog altijd een bos ter grootte van Frankrijk verdwenen.

De EU met zijn grote consumptie is één van de grote aanstichters. Volgens het Wereld Natuur Fonds gaat een derde van de producten die door ontbossing worden gemaakt, naar de EU. Brussel zelf houdt het op een iets minder groot aandeel, maar voelt zich wel verantwoordelijk.

Het Europees Parlement en de lidstaten moeten nog akkoord gaan met het voorstel. Beide partijen, die nog over wijzigingen kunnen onderhandelen, hebben al gezegd dat ze haast willen maken. Daarna hebben bedrijven een jaar om zich aan te passen. Maar hoe lang het nog duurt, de grensdatum blijft op de laatste dag van 2020 liggen, zo legde Sinkevicius gisteren uit.

Sinkevicius leek optimistisch over de vraag in hoeverre het bedrijfsleven de maatregelen zal omarmen. “Er zijn al veel bedrijven die het goed doen. Hiermee maken we een einde aan greenwashing.” Maar het betekent voor bedrijven ook gedoe, een reden om aan te nemen dat ze niet staan te springen.

In hetzelfde pakket maatregelen stelt de Commissie ook voor om het vervoer van afval aan banden te leggen. Dat mag voortaan alleen nog maar als het duurzaam wordt verwerkt. “Men moet leren: trash is cash”, zei Timmermans. “In plaats van denken dat het een probleem is.”

Lees ook:

Een akkoord bereiken over ontbossing is eenvoudiger dan de uitvoering

Ook al zijn de afspraken in Glasgow om ontbossing te stoppen niet bindend, ze bieden toch ‘serieuze mogelijkheden’ om actie te ondernemen, zeggen experts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden