Verenigd KoninkrijkNieuwe regering

Nieuwe Britse premier Sunak: ‘Er komen lastige beslissingen aan’

Rishi Sunak is vandaag officieel benoemd als de nieuwe Britse premier. In zijn eerste speech waarschuwde hij voor een lastige periode.

Anne ter Rele

Het was een razendsnelle wisseling van de wacht. Pas gisteren won Rishi Sunak de leiderschapsverkiezing van de Conservatieve Partij, die hem ook automatisch premier van het Verenigd Koninkrijk maakte. Dinsdag al werd Sunak officieel premier van het land, na het aftreden van zijn voorganger Liz Truss.

Die beëdiging ging gepaard met eeuwenoude procedures: het schudden van de hand van de koning, de verhuizing naar de ambtswoning op Downing Street 10 én de presentatie van Sunaks nieuwe kabinet, allemaal op dezelfde dag.

Het aantreden van Sunak betekende ook het officiële aftreden van oud-premier Liz Truss. Met een klein geel busje verhuisde ze vandaag haar spullen uit de ambtswoning, om plaats te maken voor haar opvolger. Dat busje is kleiner dan gebruikelijk, merkte een BBC-commentator op, en voegde toe: “Dat komt misschien omdat ze er ook niet zo lang heeft gewoond”. Sunaks spullen arriveerden in een bus van een stuk groter formaat.

‘Zware beslissingen’

Toch is de hoofdrolspeler van vandaag onmiskenbaar de nieuwe premier, Rishi Sunak, die dinsdagmiddag traditiegetrouw zijn eerste speech voor Downing Street 10 hield. Daarin waarschuwde hij zijn land voor ‘lastige beslissingen’. “Economische stabiliteit en het terugwinnen van vertrouwen staan centraal in mijn nieuwe regering”, zei Sunak.

In zijn speech pleitte de nieuwe Britse leider bovendien voor een sterker Brits gezondheidssysteem, meer handhaving op straat en bij de grenzen, betere scholen en grotere steun voor het leger. Over het leiderschap van Truss zei Sunak dat er ‘onmiskenbaar fouten zijn gemaakt’. “Die fouten zijn niet gemaakt uit kwade wil of met slechte intenties, juist het tegenovergestelde”, voegde hij toe. “Maar het zijn desondanks fouten.”

Kort verwees Sunak naar het miljardenprogramma dat hij opzette om de Britten door de coronacrisis te loodsen toen hij eerder minister van financiën was. “Toen deed ik alles wat ik kon om mensen en bedrijven te helpen. Ook ditmaal zal mijn regering geen schuld achterlaten voor volgende generaties – uw kinderen en kleinkinderen.”

Flinke opgave

De toon van die speech weerspiegelt de huidige staat van crisis in het VK. De economie is zwak en er wordt geworsteld met hoge energieprijzen en hoge inflatie. Voor veel Britten zijn de boodschappen duur, of zelfs onbetaalbaar geworden.

Ook binnen de Conservatieve Partij is het onrustig, na vijf premiers in zes jaar tijd. Sunak moet vermoedelijk onpopulaire maatregelen door zijn partij loodsen, zoals mogelijke belastingverhogingen om de lasten van de crisis te dragen. En zijn mandaat is klein bij de oppositiepartijen, die dinsdag weer opriepen tot nieuwe parlementaire verkiezingen.

Een feestje past dus niet bij Sunaks nieuwe premierschap. Toch lijkt Sunak de persoon die mogelijk rust kan brengen. Volgens een onderzoek van opiniepeiler YouGov was Sunak maandag de minst onpopulaire kandidaat onder Labour-stemmers, een beperkte opsteker in een verder lastig klimaat.

Nieuw kabinet

Razendsnel vormde Sunak dinsdagmiddag zijn nieuwe kabinet achter de voordeur van Downing Street 10. Wie deel uitmaken van dat gloednieuwe kabinet, hoorden de Conservatieve politici ook pas dinsdag.

In totaal kondigden tien voormalige bewindslieden hun ontslag aan, onder wie Chloe Smith, de minister van arbeid, en Jake Berry, de voorzitter van de Conservatieve Partij.

Wie hun opvolgers zijn, maakt Downing Street 10 naam voor naam bekend. Een weinig verrassend figuur is de huidige financiënminister Jeremy Hunt, die elf dagen geleden Kwasi Kwarteng opvolgde na het presenteren van een catastrofaal belastingplan. Hunt wist de rust op de markten enigszins succesvol te herstellen en keert terug als minister van financiën.

Dominic Raab accepteerde het vicepremierschap én hij wordt minister van justitie, beide voortzettingen van zijn werk in Boris Johnsons kabinet. En James Cleverly is herkozen als minister van buitenlandse zaken.

Niet bang

Hoewel hij erkent dat het zwaar gaat worden, is Sunak naar eigen zeggen niet bang voor de druk die zijn baan met zich meebrengt. “Vertrouwen moet je verdienen. En ik zal uw vertrouwen verdienen.”

Of dat hem gaat lukken, daar zijn de meningen over verdeeld. Na zijn speech betrad Sunak Downing Street 10 onder luid applaus en gejuich van de menigte buiten. Maar achter het hek speelden demonstranten het liedje I Predict a Riot van de Kaiser Chiefs luid op de speakers.

Eerste premier van kleur

Sunak is de eerste niet-witte premier van het Verenigd Koninkrijk. Dat is echter niet een groot punt onder de Britten, zo schrijft journalist Mutaz Ahmed in de Britse krant The Telegraph: ‘Het is van belang dat dit moment niet historisch voelt voor de Britten. Dat toont dat Sunak geen culturele revolutie hoefde te starten voor zijn leiderschap, zoals Barack Obama deed in 2008.’ Toch kreeg ook Sunak te maken met racisme, bijvoorbeeld door een beller genaamd Jerry die zich op nationale radio afvroeg of de nieuwe premier wel loyaal aan het land zou zijn.

Lees ook:

De Britten verdienen nieuwe verkiezingen

Voor de toekomst van het Verenigd Koninkrijk verdienen daarom nieuwe verkiezingen de voorkeur, maar dat zal voorlopig niet gebeuren. De Conservatieve partij staat er bijzonder slecht voor in de peilingen en de kans is niet groot dat de nieuwe premier verkiezingen zal uitschrijven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden