Malaria

Nieuw vaccin lijkt doorbraak in de strijd tegen malaria

Een arts in het ziekenhuis in Arusha in Tanzania test een baby op malaria. Beeld REUTERS
Een arts in het ziekenhuis in Arusha in Tanzania test een baby op malaria.Beeld REUTERS

De Britse Oxford Universiteit wil versnelde goedkeuring voor een nieuw malariavaccin om het spoedig te kunnen inzetten.

Een door het Jenner Institute van de Britse Oxford Universiteit ontwikkeld malariavaccin blijkt bij een testgroep van 450 jonge kinderen in de leeftijd van vijf tot zeventien maanden in Burkina Faso bijzonder effectief. Het kan een doorbraak worden in de strijd tegen malaria, een ziekte die elk jaar zo’n 400.000 doden eist, vooral onder kinderen.

De Nederlandse entomoloog en malariadeskundige Bart Knols van de Radboud Universiteit is duidelijk. “Dit is geen stapje in de strijd tegen malaria, maar een stap. Normaal gesproken ben ik niet zo gauw enthousiast, maar nu wel, dit is goed nieuws.”

Het Oxford R21-vaccin bleek in de testgroep over twaalf maanden voor 77 procent effectief, en daarmee voldoet het vaccin als eerste aan de norm van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat zo’n middel voor minstens 75 procent bescherming moet bieden. Oxford publiceerde de resultaten van de test in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Bijwerkingen ondermijnen vertrouwen

De volgende stap is een zogenaamde Fase 3-proef. Oxford wil een veel grotere proef doen onder 4800 kinderen in de leeftijd van 5 tot 36 maanden in vier Afrikaanse landen. “Op die schaal zie je ook of er zeldzame bijwerkingen zijn. Je kunt er dan aan werken om die eruit te halen”, zegt Knols.

Een ander middel tegen malaria, het Mosquirix-vaccin, is maar voor circa 30 procent effectief en heeft ernstige bijwerkingen bij jonge kinderen, zoals meningitis, een vorm van hersenvliesontsteking. “Het neveneffect van dat vaccin is tot nu toe onverklaarbaar gebleken”, zegt Knols.

De lage effectiviteit plus zo’n bijwerking brengen volgens Knols het risico met zich mee dat het vertrouwen in westerse vaccins in bijvoorbeeld Afrika ondermijnd raakt. “Als een kind vier keer een shot met het vaccin heeft gekregen en alsnog doodgaat aan malaria, dan zit iedereen weer snel bij de medicijnman die vermalen kikkerhuidjes toedient als medicijn.” Acceptatie is belangrijk, en daarom is een hoge effectiviteit ook cruciaal.

‘Zo snel mogelijk aan de slag met vaccin’

De directeur van het Jenner Institute, Adrian Hill, wil dat er een spoedprocedure wordt gevoerd voor goedkeuring van het malariavaccin, analoog aan de manier waarop het (ook door zijn wetenschappers ontwikkelde) AstraZeneca-vaccin tegen corona is goedgekeurd. Knols is het daar volledig mee eens. “We moeten met dit vaccin zo snel mogelijk aan de slag.”

Haast is ook geboden. Als gevolg van de coronapandemie zijn veel landen in lockdown gegaan, waardoor veel minder muskietennetten om malariamuggen ’s nachts tegen te houden zijn verstrekt. Het vermoeden bestaat dat dit de komende periode tot een grote golf van malariagevallen zal leiden.

Het Serum Institute in India, dat onder meer bij de productie van het AstraZeneca-vaccin nauw samenwerkt met Oxford, heeft al laten weten dat het per jaar zeker 200 miljoen doses van het malariavaccin kan leveren als het eenmaal is goedgekeurd.

Lees ook:

Schimmeltje kan strijd tegen malariamug verder helpen

Een doorbraak is het misschien niet, een belangrijke ontdekking wel. Een microbe kan helpen in de strijd tegen malaria.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden