Analyse Verkiezingen Israël

Niet alleen politiek, maar ook persoonlijk staat er veel op het spel voor Netanyahu

Een verkiezingsaffiche met premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse president Trump in Tel Aviv. Beeld REUTERS

Israël gaat voor de tweede keer dit jaar naar de stembus. Komt er nu wel een uitslag die een regering mogelijk maakt?

Benjamin Netanyahu trok maandag nog even alles uit de kast om de rechtse kiezer voor zich te winnen. De Israëlische premier beloofde op de laatste dag van de verkiezingscampagne álle illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te annexeren, inclusief  een Joodse enclave in de Palestijnse stad Hebron. Het is een belofte die hem niet populair maakt onder Palestijnen en grote delen van de internationale gemeenschap, maar die hem net die paar extra nationalistische stemmen kan opleveren die hij nodig heeft om straks een regering te vormen.

Elke stem telt, weet Netanyahu, die bij verkiezingen in april een nipte overwinning behaalde, maar er niet in slaagde een regering te vormen. Daarom krijgen de Israëliërs vandaag een herkansing. Of dat helpt, is de vraag: de peilingen wijzen op een nieuwe patstelling. Netanyahu’s Likudpartij strijdt met oppositieblok Blauw-Wit van oud-generaal Benny Gantz om de grootste te worden. Maar in het versplinterde politieke landschap van Israël ben je er dan nog niet: de vorige keer haalden beide partijen 35 zetels, waarmee ze beide 26 zetels tekort kwamen voor een meerderheid in de Knesset.

Eén zetel tekort voor meerderheid 

Netanyahu dacht in het voorjaar te kunnen rekenen op een reeks (ultra)orthodoxe en kolonistenpartijen om een coalitie te vormen. Maar hij had buiten Avigdor Lieberman gerekend, een seculiere nationalistische hardliner, tot 2018 minister van defensie. Lieberman vond dat Netanyahu in de onderhandelingen zijn oren te veel liet hangen naar de religieuze partijen en weigerde toe te treden tot het kabinet. Daardoor kwam Netanyahu uiteindelijk één zetel tekort om een meerderheid te vormen.

Dat de verhoudingen na dinsdag heel anders liggen, is niet waarschijnlijk. Liebermans partij staat in de peilingen op flinke winst, met een stijging van vijf naar tien zetels. Voor Netanyahu hangt daarom veel af van de prestaties van het extreem-rechtse partijtje ‘Joodse macht’ dat alle Arabieren Israël uit wil gooien; als dat de kiesdrempel haalt, kan de premier heel misschien toch de benodigde 61 zetels bijeen sprokkelen.

Waarschijnlijker is dat Lieberman wederom de sleutel tot een regering in handen zal hebben. Wat hij wil is duidelijk: een eenheidskabinet met Likud én Blauw-Wit (en natuurlijk zijn eigen partij). Complicatie is dat Blauw-Wit weigert te regeren met Netanyahu omdat die verwikkeld is in drie justitiële onderzoeken naar fraude en corruptie. Eind dit jaar zal blijken of de premier daar strafrechtelijk voor vervolgd wordt.

Netanyahu is een overlever

Er staat dus nogal wat op het spel voor Netanyahu, niet alleen politiek, maar ook persoonlijk. Dat maakt dat de premier tot veel concessies bereid zal zijn om zijn soms radicaal-rechtse bondgenoten (of toch Lieberman?) aan zich te binden en dat hij er alles aan zal doen om Blauw-Wit de mogelijkheid te ontnemen een coalitie zonder hem te vormen.

Voor oppositieleider Gantz wordt het een hele toer om de macht te grijpen. Van het gefragmenteerde links-centrale blok een coalitie smeden zal nagenoeg onmogelijk zijn – al was het maar omdat het waarschijnlijk geen zestig zetels haalt. Als Blauw-Wit de grootste wordt, en als Gantz van de president de opdracht krijgt om een regering te vormen, dan rest hem niet veel anders dan Likud zo ver te krijgen om Netanyahu te laten vallen. 

Zeker is dat de premier zich daar met alles wat in hem is tegen zal verzetten. En als Netanyahu, de langstzittende premier in de geschiedenis van Israël, één ding bewezen heeft, is het dat hij een overlever is.

Lees ook:

Arabische landen zijn woest om annexatieplannen van Netanyahu

Arabische landen zijn woedendnu de Israëlische premier een deel van de bezette Westoever wil annexeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden