Zero-covidbeleid

Niet alleen China moest zero-covid loslaten. Hoe deden buurlanden dat?

In Tokio bezoeken toeristen de populaire Sensoji-tempel, op 16 oktober 2022. Op 11 oktober zei Japan haar verplichte quarantaineperiode gedag. Beeld AFP
In Tokio bezoeken toeristen de populaire Sensoji-tempel, op 16 oktober 2022. Op 11 oktober zei Japan haar verplichte quarantaineperiode gedag.Beeld AFP

China worstelt met het het vasthouden aan zijn zero-covidbeleid. Hoe lieten naburige gebieden zoals Taiwan, Hongkong en Japan hun strenge coronabeleid los?

Anne ter Rele

Ruim twee jaar lang was Taiwan een van de weinige landen waar het coronavirus vrijwel geen voet aan de grond kreeg. Al in januari 2020 weigerde het land reizigers uit de Chinese stad Wuhan, twee maanden voordat de Wereldgezondheidsorganisatie de wereldwijde pandemie uitriep.

Taiwan sloot zijn grenzen en hield ze het grootste deel van de pandemie dicht. Reizigers mochten alleen na een wekenlange quarantaine het land in. De spaarzame coronapatiënten zaten hun besmetting dikwijls uit in het ziekenhuis. Gezonde inwoners leefden vrij, gingen naar de bioscoop en naar festivals, terwijl de rest van de wereld op slot zat.

Maar op 7 april dit jaar kondigde Chen Shih-chung, de Taiwanese minister van gezondheid, het ‘nieuwe Taiwanese model’ aan, dat als doel heeft te leren leven met het virus én economische belangen weer prioriteit te geven. Het besluit leidde direct tot een piek in het aantal besmettingen. Waar Taiwan begin april per dag nog maar enkele honderden coronabesmettingen registreerde, waren dat er op 5 mei 30.000.

Op dit moment staat China voor dezelfde vraag als Taiwan afgelopen april: moet het land zijn zero-covidbeleid vasthouden, of loslaten? De protesten tegen zero-covid groeien, maar het virus zich dan maar vrijelijk laten verspreiden in het beperkt gevaccineerde land is evenmin een optie.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Hongkongs doemscenario

In dat dilemma staat China niet alleen: aan het begin van de pandemie hanteerden Nieuw-Zeeland, Australië, Taiwan, Hongkong, Zuid-Korea en Japan allemaal een strikt zero-covidbeleid, gericht op het buiten houden van besmettingen.“China is daarmee niet zo uitzonderlijk”, zegt Frank Pieke, hoogleraar aan het Oost-Azië instituut in Singapore.

Het loslaten van zero-covid leidde in al die landen tot een besmettingspiek, maar nergens waren de gevolgen zo desastreus als in Hongkong. Dat schrapte afgelopen maart het invliegverbod voor passagiers uit negen landen, verkortte de quarantaineperiode en heropende de scholen.

Die versoepeling bleek té rigoureus voor de miljoenenstad, waar destijds slechts 60 procent van de ouderen gevaccineerd was. Eind maart steeg het dodental in Hongkong tijdelijk naar een van de hoogste niveaus ter wereld. Buiten ziekenhuizen stonden triagetenten, de crematoria waren overvol en zorgmedewerkers raakten overspannen.

In totaal kostte het virus in Hongkong ruim 10.000 mensen het leven; de meeste slachtoffers vielen in maart dit jaar. Tijdens de pandemie noteerde geen enkel Oost-Aziatisch land relatief zó veel coronadoden (1400 per miljoen inwoners) als Hongkong.

De Hongkongse piek is een doemscenario dat werkelijkheid zou kunnen worden als China zijn zero-covidbeleid in één keer loslaat. Ook in China zijn de vaccinatiecijfers laag: volgens de nationale zorgcommissie is slechts 60 procent van de 80-plussers gevaccineerd, en een luttele 20 procent heeft een booster gehad. Net als Hongkong leefde China twee jaar lang in een zero-covidbubbel, waardoor de virus-immuniteit laag is. Omgerekend zou een piek in China leiden tot tienduizenden doden per dag.

Middenweg

Toch lijkt er een middenweg te bestaan voor het verlaten van zero-covid. Taiwan, bijvoorbeeld, worstelde in mei met een hausse aan Omikron-besmettingen, en besloot vast te houden aan maatregelen zoals het dragen van maskers, werken vanuit huis, het voorkomen van groepsbijeenkomsten, en sneltesten bij symptomen. De quarantaine zat men thuis uit. Zo’n 80 procent van de bevolking was destijds gevaccineerd.

Hoewel de besmettingen in Taiwan stegen, bleef het aantal sterfgevallen beperkt. Gedurende de hele pandemie stierven 14.000 Taiwanezen aan corona, ongeveer 600 mensen per miljoen inwoners. Ter vergelijking: in de VS leidde het virus tot 3180 sterfgevallen per miljoen inwoners, in Nederland ruim 1300, volgens een berekening van de Johns Hopkins University.

Inmiddels lijkt Taiwans boodschap: het eiland is weer open. Sinds 13 oktober hoeven reizigers hun quarantaine niet meer uit te zitten in een speciaal quarantainehotel. En vanaf volgende week hanteert Taiwan geen maximum meer voor het aantal mensen dat het eiland mag bezoeken.

Taiwan is niet de enige. Ook Japan schrapte op 11 oktober zijn verplichte quarantaineperiode, na 2,5 jaar. Met dat besluit hoopt het land de yen te redden, die in 32 jaar niet zo slecht heeft gestaan ten opzichte van de dollar.

Ook Zuid-Korea koos voor een middenweg: per 1 april 2022 liet het land de quarantaine voor gevaccineerde reizigers los, maar tot 1 oktober dit jaar bleef de PCR-test voor inkomende reizigers verplicht.

Mondkapjes

Die middenweg blijkt een succesvolle exitstrategie voor voormalige zero-covidlanden. Maar of China een voorbeeld neemt aan zijn buurlanden? Hoogleraar Pieke betwijfelt het. “De Communistische Partij verwijst absoluut niet naar andere landen”, stelt hij. “Kijk maar naar het WK voetbal, waar China de supporters bij de wedstrijden niet laat zien, omdat die geen mondkapjes dragen.”

En hoewel de Chinese vicepremier Sun Chunlan deze week aankondigde dat China een nieuwe coronafase ingaat, verlaat het land zijn zero-covidbeleid nog niet. “Corona moet volgens China nog steeds buiten de deur gehouden worden”, zegt Pieke. “In die zin heeft het land dezelfde wetenschappelijke kijk op corona als twee jaar geleden.”

Lees ook:

De prijs van het coronabeleid wordt voor China te hoog

Het zeer strenge coronabeleid zorgt in China voor uitzonderlijke protesten. Ook de kosten ervan zijn niet langer op te brengen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden