Wagner Group

Ngo’s gaan achter Russische huurlingen aan voor oorlogsmisdaden in Syrië

Russische huurlingen van de Wagner Group in Syrië. Beeld
Russische huurlingen van de Wagner Group in Syrië.Beeld

Drie organisaties willen de Russische huurlingenorganisatie Wagner voor de rechter slepen vanwege oorlogsmisdaden in Syrië. Maandag deden zij aangifte tegen de particuliere militaire organisatie in Moskou.

Het is een van de vele gruweldaden die zich hebben voltrokken tijdens tien jaar burgeroorlog in Syrië. Op beelden waar de Russische onderzoekskrant Novaja Gazeta in 2018 de hand op wist te leggen, is te zien hoe vier Russisch sprekende mannen in camouflagekleding een Syrische man martelen. Het viertal bewerkt het slachtoffer eerst met een hamer, om vervolgens zijn ledematen te amputeren en het slachtoffer te onthoofden. Even later gieten ze brandbare vloeistof over het verminkte lijk en steken ze het in brand. Lachend kijken ze toe hoe het lichaam in vlammen opgaat.

Plaats van handeling is een olieveld nabij de stad Homs in 2017, in het westen van Syrië. Het slachtoffer, zo ontdekte Novaja Gazeta, is een Syrische militair die deserteerde uit het regeringsleger van president Assad. De daders zijn huurlingen van de Russische particuliere militaire organisatie Wagner Group, een schaduwleger van het Kremlin. Zij voeren al jaren buitenlandse militaire operaties uit, onder meer in Syrië, waar Moskou sinds 2015 meevecht aan de kant van president Assad.

Niet voor niets ontkent het Kremlin elke betrokkenheid

Een allegaartje van militair veteranen en figuren uit de inlichtingendiensten knapt onder de naam Wagner vuile klusjes van het Kremlin op. De organisatie is vaker in verband gebracht met Russische militaire operaties die internationaal en in eigen land gevoelig liggen. Niet voor niets blijft het Kremlin elke betrokkenheid bij de brigade steevast ontkennen. Toch duiken de huurlingen overal ter wereld op waar Rusland een belang te verdedigen heeft: Oost-Oekraïne, Libië, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Mozambique, Venezuela, Soedan en dus ook Syrië.

Wagner beschikt naar schatting over zo’n tienduizend manschappen die een actieve rol spelen in de buitenlandstrategie van Moskou, zonder daar enige verantwoording over af te leggen. Daar moet een einde aan komen, vinden drie mensenrechtenorganisaties, die de schimmige huurlingengroep uit de obscuriteit willen trekken door Wagner voor de rechter te slepen.

Jevgeni Prigozjin in juni 2016. Van deze man wordt aangenomen dat hij leiding geeft aan de Russische huurlingengroep Wagner. Beeld Getty Images
Jevgeni Prigozjin in juni 2016. Van deze man wordt aangenomen dat hij leiding geeft aan de Russische huurlingengroep Wagner.Beeld Getty Images

Maandag kondigden de Russische ngo Memorial, het Syrische Center for Media and Freedom of Expression en de Franse International Federation for Human Rights aan dat ze een rechtszaak willen beginnen tegen de leden van de Wagner Group die betrokken waren bij de marteling van die Syrische militair. De ngo’s doen dat in naam van de broer van het slachtoffer.

Om tot een rechtszaak te komen, hebben de mensenrechtenorganisaties een aanklacht ingediend bij het Onderzoekscomité in Moskou, het Russische equivalent van de Amerikaanse FBI. “Dit proces is de allereerste poging van de familie van een Syrisch slachtoffer om Russische verdachten verantwoordelijk te houden voor serieuze misdaden in Syrië”, aldus een gezamenlijke verklaring van de ngo’s. De aanklacht eist het “instellen van een strafrechtelijke procedure op grond van moord met extreme wreedheid”.

‘Chemische aanval’ op de redactie van Novaja Gazeta

Op de dag dat de juridische aanklacht tegen de Wagner Group bekend werd, kreeg onderzoekskrant Novaja Gazeta te maken met een ‘chemische aanval’. De hoofdredacteur van het prominente weekblad, Dmitri Moeratov, liet in een verklaring weten dat er “een chemische aanval plaatsvond bij het gebouw waar onze redactie zich bevindt”.

De dag na de aanval, dinsdag, kwamen er beelden van een beveiligingscamera naar buiten, waarop te zien is dat een man op een fiets een onbekende vloeistof bij de ingang van het gebouw sproeit. Volgens Moeratov was de geur ervan zo penetrant dat die in het hele gebouw en een paar blokken verder nog te ruiken was.

Hoewel de hoofdredacteur geen expliciet verband legde, merkte hij wel op dat de juridische zaak van de drie internationale ngo’s tegen de Wagner Group onder meer “gebaseerd zijn op onze artikelen”. Novaja Gazeta had in het verleden vaker te maken met aanvallen en bedreigingen. Sinds 2001 zijn zes journalisten van de krant vermoord.

Het is de vraag of het daadwerkelijk tot een onderzoek komt

Hoewel particuliere militaire organisaties bij wet verboden zijn in Rusland, is het sterk de vraag of het daadwerkelijk tot een onderzoek komt. Het Russische Onderzoekscomité danst vrijwel uitsluitend naar het pijpen van Poetin en daarnaast wordt algemeen aangenomen dat Wagner onder leiding staat van Jevgeni Prigozjin, een oligarch met nauwe banden binnen het Kremlin en bovendien een goede vriend van de president.

In een reactie liet het Kremlin maandag weten op de hoogte te zijn van de aanklacht, al distantieerde het zich bij monde van woordvoerder Dmitri Peskov ook direct van de zaak door te stellen dat het gaat om “een aangelegenheid van het Onderzoekscomité, niet van de presidentiële administratie”.

Deze aanklacht komt na diverse andere zaken, die onder meer in Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Noorwegen dienen tegen figuren binnen het Assad-regime. Het is de eerste keer dat er aangifte wordt gedaan vanwege de Russische betrokkenheid in de Syrische burgeroorlog.

Lees ook:

De beruchte Wagner-huurlingen gaan nu zelfs Moskou te ver

De afgelopen vijf jaar knapte de Russische paramilitaire organisatie Wagner veel vuile klusjes van het Kremlin op in buitenlandse oorlogen. Maar de particuliere militie raakt, na een reeks incidenten, langzaam uit de gratie bij Moskou.

‘Poetins Chef’ eist 50 miljard van de VS wegens ‘onterechte beschuldiging’

Jevgeni Prigozjin, alias ‘Poetins Chef’, wil 50 miljard dollar aan schadevergoeding nu de VS de strafzaak tegen hem wegens inmenging bij de presidentsverkiezingen staken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden