Chileense Palestijnen tijdens een betoging waarbij ze zich solidair verklaren met de Palestijnse slachtoffers van Israëlische aanvallen op Gaza, afgelopen mei.

ReportageChili

Nergens buiten de Arabische wereld wonen zoveel Palestijnen als in Chili. ‘Er is hier geen dorp zonder Palestijn’

Chileense Palestijnen tijdens een betoging waarbij ze zich solidair verklaren met de Palestijnse slachtoffers van Israëlische aanvallen op Gaza, afgelopen mei.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

In het Zuid-Amerikaanse Chili is de grootste Palestijnse gemeenschap buiten de Arabische wereld gevestigd. Zeker een half miljoen Chilenen hebben er een Palestijnse achtergrond. ‘Er is hier geen stad of dorp zonder Palestijnen.’

Een Palestijnse vlag boven de bank, recht tegenover de ingang van zijn huis. En een Chileense vlag aan de rechterkant, boven de eettafel. Het zijn de enige twee dingen die bij Muath Abuhamda aan de muur hangen in zijn huisje in Cabrero, een stadje 450 kilometer ten zuiden van de Chileense hoofdstad Santiago. “Toen ik nog in Gaza woonde, zeiden de mensen daar altijd tegen mij: je moet naar Chili toe, het is een goed land”, zegt de 28-jarige Muath. “Tegenwoordig is Chili mijn tweede land. Als ze er hier achter komen dat je Palestijn bent, behandelen ze je beter dan in Arabische landen.”

Muaths ogen glimmen als hij vertelt over alle mooie momenten die hij in zijn acht jaar in Chili heeft beleefd. Als hij verder teruggaat, naar zijn jeugd in Nuseirat, een vluchtelingenkamp in Gaza, worden zijn ogen juist dof. “Ik heb vier oorlogen meegemaakt in Palestina. In 2012 maakte ik een Israëlisch bombardement mee. Binnen een paar seconden vielen er zoveel bommen, het was een loterij. Als je in de buurt van een bom was, was je dood. Na die oorlog besloot ik te vertrekken”, zegt Muath.

Als oudste zoon van een gezin met negen broers en zussen voelde hij de verantwoordelijkheid een nieuwe horizon te zoeken, een veilige thuishaven waar zijn familie op den duur heen zou kunnen komen. Hij richtte zijn vizier op Chili, 13.000 kilometer weg van de oorlog. “In Palestina kennen ze Chili goed. Door de voetbalclub Palestino, maar ook omdat veel Palestijnen familie in Chili hebben”, zegt Muath. Via de Chileense vertegenwoordiging voor de Palestijnse Staat in Ramallah kreeg hij een toeristenvisum, waarna hij de grens overstak naar Jordanië. Via Dubai en Brazilië vloog Muath naar Chili. “Ik werkte in de meubelzaak van mijn vader, ik had geld gespaard. Via contacten in Chili ontmoette ik vlak na aankomst een Palestijnse vrouw in Santiago, bij wie ik vier jaar bleef.”

Eenzelfde geografie

In Chili wonen naar schatting een half miljoen Chilenen met Palestijnse achtergrond. Ze zijn zelf, zoals Muath, naar Chili gekomen op zoek naar een veiligere toekomst, of ze zijn nazaten van migranten die op de eerdere migratiegolven naar Zuid-Amerika kwamen. Buiten de Arabische landen heeft het Zuid-Amerikaanse land inmiddels de grootste Palestijnse gemeenschap ter wereld.

Een gemeenschap die, volgens Jaime Abedrapo, voorzitter van deze gemeenschap in Chili, vorm heeft gekregen via twee migratiegolven. “De eerste Palestijnen, onder wie mijn grootvader, kwamen eind negentiende eeuw naar Chili. Het waren de nadagen van het Ottomaanse rijk en Palestijnse migranten trokken richting Zuid-Amerika. Ze vestigden zich uiteindelijk in Chili, omdat het qua geografie op hun moederland leek”, zegt Abedrapo. “Ze kwamen aan met Turkse paspoorten, zonder de taal te spreken. In de burgerlijke stand zetten de Chileense autoriteiten de naam zoals ze deze klonk. Mijn naam bijvoorbeeld is Abudrabu, op zijn Chileens verbasterd tot Abedrapo.”

De tweede golf migranten kwam volgens Abedrapo op gang na de oprichting van de staat Israël in 1948. Palestijnen vestigden zich door heel Chili. “Er is in Chili geen stad of dorp zonder Palestijn. Binnen onze gemeenschap zeggen we: in elke Chileense stad is er een centraal plein, een politiebureau en een Palestijn”, zegt Abedrapo.

Billboards tegen Israël

De aanwezigheid van de vele Palestijnen in Chili is op veel manieren terug te zien. Tijdens de meest recente oplaaiing van geweld in Gaza werden in alle grote steden billboards neergezet die de bezettingen door Israël veroordelen. In het Chileense congres wordt nog altijd een wet besproken om Israëlische producten uit bezette gebieden te boycotten. En voetbalclub Palestino, opgericht door Palestijnse migranten en zeer populair in Gaza, houdt politieke acties voorafgaand aan wedstrijden om aandacht te vragen voor de situatie in de Gazastrook. Zo betraden de spelers van de club in mei, voorafgaand aan een wedstrijd, het veld met een keffiyeh, de typische, geruite Palestijnse sjaal.

Vanuit de Palestijnse gemeenschap probeert Abedrapo niet alleen de Chileense Palestijnen bewust te maken en betrokken te houden, hij probeert ook andere Chilenen te betrekken. “We organiseren culturele evenementen, demonstraties en marsen.

En voor de pandemie organiseerden we ieder jaar een reis naar Gaza voor opiniemakers en politici, om ze te laten zien wat daar gebeurt.”

Arabische scholen in Chili

Ook jongeren gaan zich steeds meer bezighouden met wat er in Palestina gebeurt, volgens Abedrapo mede dankzij sociale media, films en documentaires die over Palestina verschijnen. “Daarnaast zie je iets gebeuren wat je bij veel migrantengemeenschappen ziet. Eerste- en tweedegeneratiemigranten willen wortelen op de plaats waar ze aankomen. Werken, het land leren kennen en hun dankbaarheid tonen. De derde generatie, de jongeren van vandaag, gaat juist weer op zoek naar hun wortels”, zegt Abedrapo. Vanuit de gemeenschap worden ze gestimuleerd, met Arabisch onderwijs (er zijn vijf Arabische scholen in Chili), via studiebeurzen waarmee ze een semester in Jordanië kunnen studeren en via uitwisselingen. Verder is er een belangrijke rol weggelegd voor Club Palestino, die naast een voetbalclub ook een belangrijke ontmoetingsplek voor Palestijnse Chilenen is.

Spelers van Club Palestino betreden het veld  met een keffiyeh, de typische, geruite Palestijnse sjaal. Beeld Hollandse Hoogte / EPA
Spelers van Club Palestino betreden het veld met een keffiyeh, de typische, geruite Palestijnse sjaal.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

De club, met zijn thuishaven in een wijk in Santiago, werd opgericht in de jaren twintig door Palestijnse migranten. Tegenwoordig speelt de club in de hoogste professionele divisie in Chili, met als meest recente hoogtepunt de bekerwinst in 2018. Niet alleen in Chili werd de winst gevierd: de Palestijnse president Mahmoud Abbas schreef een brief aan de selectie van de club om de spelers te feliciteren. Tegenwoordig zijn er maar weinig spelers met Palestijnse achtergrond actief voor de club: de enige is de 23-jarige Nicolás Zedán. “Alle mensen in Palestina kennen de club. Ze staan om vier uur ’s ochtends op om wedstrijden te kijken. Ik ben een keer naar Palestina gegaan om de familie van mijn vaderskant te ontmoeten, en iedereen kende mij daar”, vertelt hij. “In Palestina noemen ze onze club hun tweede nationale selectie. Wij zijn de enige voetbalclub ter wereld die een land vertegenwoordigt. Als wij winnen, zorgen wij voor vreugde in een land met verdriet.”

Geld naar de familie

Ook Muath in Cabrero heeft een shirt van de voetbalclub, dat hij trots laat zien. Zijn leven is, sinds hij acht jaar geleden aankwam in Chili, compleet veranderd, mede dankzij de vele Palestijnen die hij in zijn nieuwe thuisland ontmoette. “Het is iets grappigs: als je één Palestijn leert kennen, leer je ze allemaal kennen. En ze staan voor je klaar, dag en nacht.”

Zijn eerste baan kreeg hij via een Palestijnse kennis. Het huis dat hij huurt is van een Palestijn. “Dankzij het gigantische netwerk van de gemeenschap ging ik vooruit. Ik kreeg een creditcard, zelfs een chequeboekje. Voor een Palestijn is het hebben van een chequeboekje een droom waar je jaren voor moet werken!”

Tegenwoordig verdient Muath zijn geld door Palestijns eten te verkopen via een speciale Instagrampagina. Hij opent een doos baklava om te laten proeven. “Ik kan ook shawarma, kebab of Palestijnse broodjes maken, maar dan wil je niet meer weg!” Toch is er een ding dat mist in Chili: zijn familie. “Hoewel ik hier vrienden heb, een vriendin, werk en een huis, kan ik nooit in vrede werken, wetende wat mijn familie doormaakt”, zegt Muath. “Ik houd het nieuws in de gaten. En overdag werk ik, om ze geld te sturen en ze op een dag hierheen te halen. Want toen ik Palestina verliet, besloot ik één ding: op een dag zal ik mijn familie hierheen halen, weg uit de oorlog”.

Lees ook:
Pro-Palestinabetogers trekken door steden, Rutte dringt bij Netanyahu en Abbas aan op stoppen met strijd

In diverse plaatsen in ons land zijn zondag Pro-Palestinademonstraties gehouden. Zo lopen er door Amsterdam duizenden mensen in een mars om steun te betuigen aan Palestina.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden