Explosie Beiroet

Nederlandse reddingswerkers van Usar speuren naar overlevenden in Beiroet: ‘Het is zwaar werk’

Leden van de reddingsploeg Urban Search and Rescue (USAR) voor hun vertrek naar Libanon op vliegbasis Eindhoven.Beeld ANP

Na een moeizame eerste dag, kon het Nederlandse hondenreddingsteam in de Libanese hoofdstad Beiroet vrijdag vol aan de bak. Woordvoerder Jop Heinen vertelt.

Zevenenvijftig mannen, zes vrouwen en acht speurhonden vormen samen het reddingsteam dat woensdag laat op de avond vanuit Nederland naar Libanon vloog. In de puinhopen van de haven, vanwaar dinsdagavond een enorme explosie door de stad rolde, zoeken de Nederlanders nu een week lang naar overlevenden tussen het puin. “We konden donderdagochtend met daglicht direct aan de slag”, aldus Jop Heinen van het reddingsteam vanuit de hoofdstad Beiroet.

De eerste dag was het wennen aan militaire checkpoints en Libanese bureaucratie. De regering van het kleine land ligt al maanden onder vuur vanwege corruptie en wanbeleid. Daar kwam corona overheen, en nu is de regering compleet overvallen door de ramp. Toch konden vrijdagochtend de eerste Nederlandse teams al om zeven uur naar de zwaar getroffen Nederlandse ambassade vertrekken. Om acht uur gingen de andere twee teams met alle honden richting de haven, slechts één pier van de locatie van de alles verterende explosie af. “Daar wisselen zij elkaar af omdat het voor de honden, ook door de hitte, zwaar werk is”, aldus Heinen. In het dagelijks leven is hij woordvoerder bij de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.

De avond van de ramp vroeg Libanon om hulp aan de Europese Unie. Die nacht hing minister Sigrid Kaag van ontwikkelingssamenwerking aan de telefoon en gaf opdracht tot inzet. In de vroege ochtend bleek dat het Nederlandse team welkom was. Vanaf zeven uur ‘s ochtends gonsden de lijnen in het Zoetermeerse coördinatiecentrum van Usar, voluit Urban Search and Rescue Team. Op de lijst staan 130 à 150 beroepshulpverleners die op vrijwillige basis naar een rampgebied gaan. “Dat zijn vooral brandweerlieden maar bijvoorbeeld ook ambulanceverpleegkundigen, logistiek experts van defensie, legerartsen en reddingshonden van de nationale politie”, vertelt Marcel van Vugt van het Nederlandse coördinatiecentrum. ‘s Avonds vertrokken zij – na een coronatest - vanaf het militaire deel van vliegbasis Eindhoven met een defensievliegtuig en een chartervlucht.

President Libanon hint op buitenlandse aanval

De Libanese president Michel Aoun sluit een aanval van een buitenlandse partij niet uit waardoor de 2700 ton ammoniumnitraat ontplofte en Beiroet compleet werd verwoest. Hij wil een onderzoek naar de oorzaak. Een ontploffing door verwaarlozing en menselijk falen wordt ook onderzocht.

Aoun heeft de Franse president Emmanuel Macron gevraagd om satellietbeelden van rond de tijd van de ramp om te zien of er gevechtsvliegtuigen in de lucht waren. Aoun lijkt daarmee de enorme politieke onvrede onder de bevolking over de corrupte elite van het land mogelijk te willen ombuigen naar een externe dader.

Ondertussen beleggen Frankrijk en de Europese Unie (EU) een donorconferentie voor zondag om de ramp het hoofd te bieden. De EU heeft inmiddels 300 hulpverleners ter plaatse.

Al drie dagen lang wordt er in het puin naar overleefden gezocht. Tot nu toe zijn er zeker 150 doden gevonden en 5000 gewonden, maar nog steeds worden velen vermist. Zeker twaalf procent van de inwoners van Beiroet kan niet naar huis, omdat hun woning te zwaar beschadigd is. Diverse VN-organisaties zijn inmiddels gestart met hulp acties.  

‘Hier is het heel overzichtelijk’

Er bestaan lichte, medium en zware teams. Dat is een officiële VN-indeling die aangeeft waarvoor een team kan worden ingezet - simpel zoeken, zoeken met lichte bouwactiviteiten of ‘zwaar’. Er zijn momenteel wel dertien internationale teams in Beiroet, uit Duitsland, Griekenland, Tsjechië en Polen. Net als Rusland en Frankrijk stuurt Nederland een zwaar team, de hoogste categorie. “Dat kan met andere buitenlandse teams coördineren, met touwen de hoogte of de diepte in, luisteren in het puin, boren of zagen in zwaar beton, veilig onder puin zoeken. Een defensiespecialist regelt de logistiek. Elk van de vier teams heeft 10 mensen en zelfs een klein veldhospitaal”, aldus Van Vugt.

Vanuit Libanon vertelt Heinen dat er continu overleg is tussen alle internationale teams, onder leiding van de Libanezen, op het Usar coördinatiecentrum op een marinebasis aan de rand van het getroffen gebied. Donderdag was er gedoe omdat bleek dat de honden niet ‘los’ mee mochten in de bus van het team vanwege lokale veiligheidsregels. Eerder ging Usar Nederland naar Sint Maarten (2017), Nepal (2015), Haïti (2010) en Pakistan (2005). En hoewel dit pas de eerste reis is van Heinen als Usar-lid, weet hij wel wat het grote verschil is met dat soort natuurrampen: “Die betreffen een veel grotere oppervlakte. Hier is het heel overzichtelijk, het gaat eigenlijk vooral om de haven en de wijken eromheen.”

Usar-Nederland blijft meestal zeven dagen ter plekke: “Daarna is zoeken naar overlevenden eigenlijk zinloos.” Vrijdag heeft het team geen overlevenden gevonden, maar ook geen doden. “Vanavond horen we vast waar we morgen gaan speuren.”

Lees ook:

Er heerst te veel wantrouwen om samen geld in te zamelen voor Libanon

Hoe reageren Libanese Nederlanders op de ramp in hoofdstad Beiroet? Melhem Matta vertelt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden