Update

Nederland vraagt Rusland om MH17-verdachte

Een Russische vliegtuig (links) arriveert in de Oekraïense hoofdstad Kiev, voorafgaand aan de gevangenenruil. Beeld REUTERS

Het Openbaar Ministerie heeft Rusland gevraagd MH17-verdachte Vladimir Tsemach uit te leveren. Dat heeft het OM de nabestaanden van de vliegramp laten weten. Nederland betreurt zeer dat Oekraïne de Oekraïense separatist überhaupt aan Rusland heeft overgedragen.

Oekraïne en Rusland hebben zaterdag zeventig gevangenen aan elkaar overgedragen. Elk land liet 35 gevangenen naar het buurland vertrekken. Nederland heeft ‘meermaals en tot op het hoogste niveau overleg gevoerd’ met Oekraïne om te voorkomen dat Tsemach deel zou uitmaken van de gevangenenruil met Rusland, schrijft minister Stef Blok van buitenlandse zaken aan de Tweede Kamer.

Tsemach kan mogelijk een belangrijke rol spelen in het onderzoek naar en de rechtszaak over het neerhalen van vlucht MH17, vijf jaar geleden. De rebellencommandant zou het bevel hebben gehad over de luchtafweer ter plaatse en de hand hebben gehad in het wegmaken van de fatale BUK-raketinstallatie.

Het OM heeft, volgens het kabinet na zware Nederlandse druk, de kans gekregen Tsemach nog eens te verhoren voor hij naar Rusland vertrok. Het OM drong er al langer op aan dat de Oekraïense separatist beschikbaar zou blijven voor het onderzoek naar het neerhalen van MH17. Maar Nederland deed er nog een schepje bovenop toen medio augustus duidelijk werd dat Oekraïne Tsemach mogelijk aan Rusland zou overdragen. Als hij eenmaal in Rusland is, is Nederland bang dat hij niet meer verhoord kan worden. Hij werd eerder deze week vrijgelaten. Nederland had er op aangedrongen hem niet over te dragen aan Rusland.

Opvallende belangstelling van Rusland

Het strafrechtelijk onderzoek naar MH17 kreeg al met een tegenslag te maken toen Tsemach werd vrijgelaten. Een Oekraïense rechter besloot deze week dat de man, mogelijk een betrokkene bij de vliegramp, op vrije voeten komt. Hij is nog wel verdachte van deelname aan de oorlog in het land als strijder bij de separatisten, maar mogelijke vervolging daarvoor mag hij buiten de gevangenis afwachten. Al eerder bestond de vrees dat Rusland hem als onderdeel van een gevangenenruil uit Oekraïne weg probeerde te krijgen.

De Russische belangstelling voor Tsemach is opvallend, omdat hij Oekraïens staatsburger is. Maar Tsemach speelde wel een rol in de door Rusland gesteunde en geleide separatisten­gebieden in het oosten van Oekraïne. Hij leidde een luchtverdedigingseenheid in de regio waar de MH17 uit de lucht is geschoten, vermoedelijk door een andere eenheid van het Russische leger. Later doken videobeelden op waarin Tsemach spreekt over wat er op de dag van de vliegramp is gebeurd, maar waarop cruciale geluidsfragmenten zijn weggelaten. Mogelijk weet Tsemach dan ook meer over de Russische Buk-raket, of speelde hij een rol bij de aan- en afvoer van het wapensysteem. Dat het OM hem recentelijk niet alleen als getuige maar ook als verdachte aanmerkte, duidt op dat laatste.

Uit de zwaarbewaakte gevangenis

De vliegtuigen vertrokken zaterdagochtend vanuit Kiev en Moskou en zijn allebei al geland in het buurland. In Moskou stapte volgens persbureau AFP en meerdere Russische media onder meer MH17-verdachte Tsemach uit. 

De Oekraïense gevangenen worden op het vliegveld onthaald door president Volodimir Zelenski. Onder meer filmmaker Oleg Sentsov en 24 matrozen zijn door Moskou overgedragen. De matrozen zaten sinds november vast, toen hun schip in beslag werd genomen in de Straat van Kertsj. Sentsov werd in 2014 opgepakt nadat hij kritiek had geuit op de inlijving van het Oekraïense schiereiland de Krim door de Russen. Hij kreeg een celstraf van twintig jaar na een veroordeling voor terrorisme. Zelenski en zijn Russische collega Vladimir Poetin bespraken de gevangenenruil eerder dit jaar. Ze proberen zo de band tussen beide landen te verbeteren.

Zaterdagochtend was te zien hoe twee bussen met een escorte de zwaarbewaakte gevangenis Lefortovo in Moskou verlieten. De beelden werden door de staatstelevisie voorgesteld als het begin van de gevangenenruil.

Een bus met vermoedelijk gevangenen verlaat de Lefortovo-gevangenis. Beeld AFP

Lees ook
Vrijlating Oekraïense MH17-verdachte wijst op stroeve samenwerking in internationaal onderzoek

Het Openbaar Ministerie wilde dat Oekraïne Vladimir Tsemach langer vasthield vanwege zijn mogelijke rol bij het neerhalen van vlucht MH17. Nu een rechtbank in Kiev zijn voorarrest opheft, bestaat de vrees dat hij naar Rusland vertrekt.

OM wil voorkomen dat Oekraïne MH17-verdachte aan Rusland uitlevert

Het Nederlandse Openbaar Ministerie vreest dat een mogelijk belangrijke getuige in het MH17-proces, Vladimir Tsemach, naar Rusland wordt gestuurd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden