Afghanistan

Nederland vraagt Europese Unie: ‘Zorg dat we Afghanen kunnen blijven uitzetten’

Een familie vlucht voor gevechten tussen het Afghaanse leger en de Taliban, vlak bij de stad Herat.  Beeld AP
Een familie vlucht voor gevechten tussen het Afghaanse leger en de Taliban, vlak bij de stad Herat.Beeld AP

Zes Europese landen, waaronder Nederland, willen dat het bestaande terugkeerakkoord met de Afghanen blijft gehandhaafd. Brussel moet hierover met de Afghaanse regering gaan praten.

Nederland wil uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers blijven uitzetten naar Afghanistan. Het vraagt de Europese Commissie om daarover met de regering in het Aziatische land te praten. Die vroeg eind juli Europese landen juist om voorlopig geen Afghanen terug te sturen omdat het land steeds onveiliger wordt.

Dat blijkt uit een persbericht dat de Deense regering voor het weekend heeft uitgestuurd. Daarin staat dat Denemarken er met Oostenrijk, Duitsland, België, Griekenland en Nederland bij de Europese Commissie op aandringt met de Afghaanse regering te praten. De EU-landen willen dat het bestaande terugkeerakkoord, dat voorschrijft dat Afghanistan zijn burgers terugneemt, wordt gehandhaafd.

Stoppen geeft ‘verkeerd signaal’

Het stopzetten van de uitzettingen zou ‘het verkeerde signaal’ afgeven, schrijven de landen in de brief, die door een Vlaamse journalist op Twitter wordt gedeeld. Het zou Afghaanse burgers extra motiveren huis en haard te verlaten en asiel aan te vragen in Europa. Bovendien, aldus de brief, geldt binnen het internationaal recht voor elk land de verplichting de eigen burgers terug te nemen.

De Nederlandse regering is tot nu toe onduidelijk geweest over het al dan niet stoppen met het uitzetten van Afghanen. Zij kunnen gedwongen op een vliegtuig worden gezet, maar het ministerie van justitie, verantwoordelijk voor de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND), heeft vooralsnog steeds benadrukt dat er het laatste halfjaar geen Afghanen gedwongen zijn uitgezet en dat er ook geen uitzettingen op stapel staan. Dat zegt echter niets over de mogelijkheid mensen gedwongen uit te zetten.

Het ministerie van justitie bevestigt desgevraagd dat Nederland de brief aan de Europese Commissie heeft ondertekend. Volgens een woordvoerder staat er niets nieuws in. Volgens haar wordt nog steeds per geval beoordeeld of terugkeer mogelijk is.

In rap tempo onveiliger

Sinds het vertrek van de internationale troepen wordt Afghanistan in rap tempo onveiliger. De Taliban rukken op en namen dit weekend Kunduz in, de grootste militaire overwinning voor de islamitische strijders sinds de buitenlandse militairen het land verlieten. Volgens de Verenigde Naties zijn in de eerste helft van 2021 al 1600 burgerdoden gevallen.

Noorwegen, Zweden en Finland hebben gehoor gegeven aan de oproep van de Afghaanse regering voorlopig geen uitgeprocedeerde asielzoekers terug te sturen. De hoop van verschillende mensenrechtenorganisaties was dat Nederland zou volgen.

Vluchtelingenwerk Nederland noemt de brief naar de Europese Commissie in een reactie schaamteloos en roekeloos. “Elke Afghaan die nu wordt uitgezet, wordt in levensgevaar gebracht”, zegt woordvoerder Martijn van der Linden. “Het huidige asielbeleid voor Afghanen is gebaseerd op een al lang gedateerd ambtsbericht over de veiligheidssituatie in Afghanistan. De veiligheidssituatie is inmiddels zo verslechterd en veranderlijk dat het uitzetten van Afghanen een levensgevaarlijke gok is met hun leven.”

Het steekt Vluchtelingenwerk dat het er via een Deens persbericht achter moet komen dat Nederland door wil gaan met het uitzetten van Afghanen. Dat het ministerie zegt dat er geen uitzettingen gepland staan, is volgens Van der Linden opmerkelijk, omdat hij weet van Afghanen die in vreemdelingendetentie zitten. Iemand vastzetten mag alleen als er ook daadwerkelijk zicht is op uitzetting.

Kamervragen worden voorlopig niet beantwoord

Ondertussen speelt ook de vraag of de regels voor Afghaanse asielzoekers moeten worden aangepast nu het land zo onveilig is geworden. Kamerlid Don Ceder (ChristenUnie) stelde er Kamervragen over, maar verantwoordelijk minister Ankie Broekers-Knol (VVD) liet onlangs weten dat die voorlopig niet beantwoord worden.

Voor Afghaanse asielzoekers geldt dat zij moeten bewijzen dat zij individueel gevaar lopen. Dat is anders voor bijvoorbeeld Syrische asielzoekers. Als zij bewijzen dat ze uit Syrië komen, hebben ze sowieso recht op bescherming.

Of het beleid voor Afghanistan verandert, is afhankelijk van de ambtsberichten van het ministerie van buitenlandse zaken. Het volgende wordt in oktober verwacht. Of dat eerder komt nu Afghanistan rap afdaalt in een spiraal van geweld is niet duidelijk. Het ministerie van buitenlandse zaken was maandag niet bereikbaar voor een toelichting.

Lees ook:

Taliban doden Afghaanse regeringswoordvoerder en rukken op naar de steden

De taliban hebben vrijdag het hoofd communicatie van de Afghaanse regering gedood. Aanslagen gericht tegen regeringsfunctionarissen en journalisten nemen de laatste tijd in aantal en in hevigheid toe.

De Nederlandse militairen zijn weg uit Afghanistan, maar hun tolken lopen nog gevaar

Ondanks de belofte om ze zo snel mogelijk in veiligheid te brengen, zitten nog tientallen Afghanen die met de Nederlanders werkten vast, terwijl het in het land steeds onveiliger wordt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden