Diplomatie

Navo zwijgt en dreigt tegelijk tegenover Poetins retoriek

Minister Kajsa Ollongren van defensie (rechts) overlegt in Brussel met haar Amerikaanse ambtgenoot Lloyd Austin, op de tweede dag van Navo-defensieberaad.  Beeld AFP
Minister Kajsa Ollongren van defensie (rechts) overlegt in Brussel met haar Amerikaanse ambtgenoot Lloyd Austin, op de tweede dag van Navo-defensieberaad.Beeld AFP

Het bondgenootschap houdt nucleaire kaarten het liefst tegen de borst, maar soms willen de lidstaten ook laten zien wat ze in huis hebben.

Christoph Schmidt

Dreigen of zwijgen? De Navo worstelt met dit dilemma als nooit tevoren. De volgens Navo-chef Jens Stoltenberg ‘roekeloze’ Russische retoriek over de mogelijke inzet van kernwapens dwingt het Noord-Atlantische bondgenootschap en zijn lidstaten (vooral de drie kernmachten VS, VK en Frankrijk) om een goede balans te vinden tussen openlijk afschrikken en rookgordijnen optrekken over een mogelijk antwoord.

“Je maakt ons er niet bang mee”, zei defensieminister Kajsa Ollongren donderdag in Brussel over de dreiging van de Russische president Poetin. Die zei vorige maand dat hij ‘niet bluft’ over de inzet van alles wat hij in huis heeft. “We blijven rustig”, aldus Ollongren na afloop van tweedaags overleg met haar Navo-ambtgenoten. “Natuurlijk zal een nucleaire aanval gevolgen hebben. Welke gevolgen? Daar laten we Poetin lekker naar raden.”

Kort daarvoor had Stoltenberg zijn woorden zorgvuldig gekozen, tijdens zijn afsluitende persconferentie. “We gaan niet in op hoe we precies zullen reageren”, aldus de Noor. “Maar uiteraard zal dit de aard van het conflict ingrijpend veranderen. Het zal betekenen dat een belangrijke lijn wordt overschreden. Zelfs het gebruik van een kleiner kernwapen zal een ernstige zaak zijn.”

Hij voegde daaraan wel toe dat de omstandigheden waarin de Navo zou overwegen om zelf een kernwapen in te zetten, op dit moment ‘extreem ver weg’ zijn. Dinsdag had Stoltenberg al gezegd dat niets wijst op een nabije Russische kernaanval van welke soort dan ook. Niettemin: “We nemen de dreiging serieus en blijven waakzaam.”

Enige deining veroorzaakte donderdag president Emmanuel Macron van Frankrijk, het nucleaire buitenbeentje in de Navo. Het land nam, zoals gebruikelijk, donderdag in Brussel geen deel aan trans-Atlantisch overleg in de nucleaire planningsgroep. Hij zei dat Parijs niet van plan is een eventuele kernaanval van Rusland op Oekraïne met gelijke (nucleaire) munt terug te betalen. “Maar hoe minder we erover praten, hoe geloofwaardiger we zijn”, voegde hij er haastig aan toe, in een interview op de Franse radio.

Navo-oefening met kernwapens

Intussen maakt zowel de Navo als Rusland zich op voor een militaire oefening met de inzet van kernwapens. Volgende week begint de jaarlijkse Navo-training ‘Steadfast Noon’, met de Belgische vliegbasis Kleine-Brogel als uitvalsbasis, niet ver van de Nederlandse grens. Twee jaar geleden was de Nederlandse vliegbasis Volkel de gastheer.

Volgens verscheidene Vlaamse media, waaronder VRT Nieuws, zullen zeker vijftig vliegtuigen deelnemen aan de oefening, die elk jaar met veel geheimzinnigheid is omgeven. Twee jaar geleden pas trad de Navo er voor het eerst mee in de openbaarheid. Stoltenberg bracht toen zelfs een bezoek aan Volkel, een van de vijf militaire bases in Europa waar Amerikaanse kernwapens liggen opgeslagen, al wordt dat nooit bevestigd.

Ook dit jaar doen Nederlandse vliegers en ander militair personeel mee aan Steadfast Noon, bevestigt Ollongren. “Het is standaard dat Nederland daaraan deelneemt. Het is belangrijk om te oefenen, ook met nucleaire afschrikking. Met elk systeem dat je wilt kunnen inzetten, moet je oefenen.”

Militairen uit ongeveer veertien Navo-landen oefenen met het uit de diverse bunkers halen van de kernwapens (waarvoor uiteraard nep-bommen worden gebruikt), het onder de vliegtuigen hangen ervan en het droppen op een doelgebied. Dat de oefening wordt gehouden, is aangemeld bij Rusland. “Dit is een routine-oefening, die draait om paraatheid”, zei de Britse defensieminister Ben Wallace in Brussel.

Rusland houdt zelf, waarschijnlijk ook deze maand, eveneens een training met het gebruik van kernwapens. Ook hier gaat het volgens Moskou om een routine-oefening. “Wij houden die in de gaten, zoals we altijd doen”, zei Stoltenberg.

Lees ook:
Navo-chef Stoltenberg waarschuwt én sust over kernwapens

Aan speculaties over een nucleaire escalatie in de oorlog geen gebrek. Vooralsnog wijst niets op een Russisch aanstalten daartoe, zegt secretaris-generaal Jens Stoltenberg van de Navo.

Ican-directeur Beatrice Fihn: ‘Spelletje blufpoker met kernwapens gaan we echt niet van Poetin winnen’

Interview uit april met Beatrice Fihn van de mondiale antikernwapenkoepel Ican. ‘Als dit zo doorgaat, zullen we een kernoorlog meemaken.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden