Navo-leden

Navo verwelkomt Zweden en Finland en de toetreding kan nu snel gaan

De Zweedse premier Magdalena Andersson kondigt in Stockholm aan dat haar sociaal-democratische partij zich schaart achter toetreding tot de Navo  Beeld ANP / EPA
De Zweedse premier Magdalena Andersson kondigt in Stockholm aan dat haar sociaal-democratische partij zich schaart achter toetreding tot de NavoBeeld ANP / EPA

Zweden en Finland zijn vol overtuiging op weg naar lidmaatschap van de Navo. Ook Turkse bezwaren zullen deze ‘historische’ stap waarschijnlijk niet meer blokkeren.

Ingrid Woudwijk en Gijs Moes

Finland, Zweden en de Navo-bondgenoten zetten alles op alles om de twee Scandinavische landen snel toe te laten treden tot het militaire bondgenootschap. De procedure kan in enkele maanden afgerond zijn en in de tussentijd kunnen de twee al op steun rekenen. Alleen met Turkije zijn nog gesprekken nodig, zo bleek zondag tijdens een bijeenkomst van Navo-ministers in Berlijn.

De Finse regering, die eerder al haar wens tot toetreding uitsprak, bevestigde zondag dat het officiële verzoek binnenkort volgt. Eerst moet het parlement in Helsinki instemmen en dat kan in de loop van de komende week al gebeuren. Ook Zweden zette een stap, doordat de regerende sociaal-democratische partij zich zondag achter toetreding schaarde. Dat was verwacht maar toch historisch, gezien de lange neutrale traditie van Zweden. Het parlement in Stockholm debatteert maandag over aansluiting bij het bondgenootschap.

Andere veiligheidssituatie in Europa

“Ons al tweehonderd jaar durende beleid van militaire afzijdigheid heeft ons goed gediend”, zei de Zweedse premier Magdalena Andersson zondagavond. “Maar nu is het de vraag of die militaire afzijdigheid ons zal blijven dienen. We staan voor een fundamenteel gewijzigde veiligheidssituatie in Europa.” Alles is veranderd door de Russische inval in Oekraïne, ook de publieke opinie. In Finland is een groot deel van de bevolking nu voor toetreding tot de Navo, in Zweden wil een meerderheid die stap zetten.

“Dit is een historische dag”, zei de Finse president Sauli Niinisto in Berlijn. “Een nieuw tijdperk begint.” Russische dreigementen en bezwaren tegen de uitbreiding van de Navo hebben geen indruk gemaakt in Helsinki en Stockholm. Met zijn agressieve optreden heeft de Russische president Vladimir Poetin juist bewerkstelligd wat hij wilde voorkomen: verdere uitbreiding van de Navo. Moskou ziet vooral de toetreding van Finland, dat een grens van 1300 kilometer deelt met Rusland, als een bedreiging.

Nu al garanties van de Amerikanen en Britten

“Alle bondgenoten beseffen de historische omvang van dit moment”, zei secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg zondag. Nu begint wel een onzekere periode, want tot het officiële moment van toetreding geldt de Navo-veiligheidsgarantie nog niet voor Zweden en Finland. In de tussentijd zal de alliantie haar aanwezigheid in en rond de Oostzee wel versterken, zei Stoltenberg. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben de veiligheid van de twee toekomstige leden al gegarandeerd.

De Noorse minister van buitenlandse zaken Anniken Huitfeldt heette de Finnen alvast welkom. “Het Finse lidmaatschap zal goed zijn voor Finland, goed voor de Noordse regio en goed voor de Navo.” Haar Duitse collega Annalena Baerbock zei: “Zweden en Finland, als jullie klaar zijn, zijn wij ook klaar”. De Nederlandse minister van buitenlandse zaken Wopke Hoekstra ziet geen beren op de weg, volgens hem zijn Zweden en Finland ‘in alle opzichten klaar’ voor toetreding.

Turkse bezwaren maar geen blokkade

Maar de Turkse president Recep Tayyip Erdogan kwam vrijdagavond wel met bezwaren tegen de toetreding van Zweden en Finland. “Op dit moment hebben we hier geen positief oordeel over”, zei Erdogan. Die landen huisvesten volgens hem ‘terroristen’, die gelieerd zijn aan de Koerdische beweging PKK. Ook aanhangers van de in de Amerika woonachtige prediker Fethullah Gülen worden in Turkije als terroristen beschouwd, omdat Ankara hem verantwoordelijk houdt voor de mislukte coup in 2016.

Als Erdogans opmerkingen al voor schrik binnen de Navo hadden gezorgd, dan bleek daar in Berlijn weinig meer van. “Turkije heeft duidelijk gemaakt dat het niet hun bedoeling is om het lidmaatschap te blokkeren”, zei Stoltenberg na gesprekken met de betrokken landen. Turkije speelt vaker de rol van buitenbeentje binnen de Navo.

Volgens Sinem Adar, analist bij het Centrum voor Toegepaste Turkije Studies (CATS) in Berlijn, doen Erdogans uitspraken het vooral goed bij zijn achterban. “Deze retoriek moet laten zien dat het sterke Turkije in staat is het Westen uit te dagen”. Omdat nieuwe landen alleen kunnen toetreden tot de Navo bij een unanieme stemming van de huidige leden, kan Turkije dit moment gebruiken om druk uit te oefenen.

De Turkse minister van buitenlandse zaken Mevlut Cavusoglu hield zondag in Berlijn de druk op de ketel. Zweden en Finland hebben zich volgens hem eerder verzet tegen wapenleveranties aan Turkije en hij noemde die opstelling ‘onacceptabel.’

Lees ook:

Enthousiasme, maar ook zorgen over Scandinavische Navo-uitbreiding

Dit weekeinde komt het vast te staan: Finland en Zweden willen lid worden van de westerse defensie-alliantie. Hoe reageert het grillige Rusland daarop?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden