Rusland

Navalny meteen na aankomst gearresteerd

De Russische oppositievoorman Aleksej Navalny met zijn vrouw Joelia en hun vrienden in Duitsland. Beeld AP
De Russische oppositievoorman Aleksej Navalny met zijn vrouw Joelia en hun vrienden in Duitsland.Beeld AP

De afgelopen zomer vergiftigde Aleksej Navalny keerde zondag vanuit Duitsland, waar hij herstelde, terug in Moskou. De Russische oppositieleider werd opgewacht door vele aanhangers, maar zijn vliegtuig week op het laatste moment uit naar een andere luchthaven. Daar werd Navalny vrijwel direct gearresteerd.

“Fascisten! Schande!” De woedende kreten zijn gericht aan politie-agenten die op ruwe wijze een jongeman wegsleuren uit de dichte mensenmenigte buiten de terminal van vliegveld Vnoekovo. Hij wordt snel afgevoerd naar de dichtstbijzijnde arrestantenwagen. Hetzelfde gebeurt met nog tientallen mensen.

Met, zo op het oog, nog enkele duizenden medestanders hebben zij buiten op straat urenlang twintig graden vorst getrotseerd om hier oppositieleider Aleksej Navalny te verwelkomen, bij zijn terugkeer uit Duitsland. Honderden anderen is het zelfs gelukt de terminal binnen te komen, ondanks verwoede pogingen van de massaal aanwezige politie alleen passagiers toe te laten. Onder hen ook enkele naaste medewerkers van Navalny, die in een koffiebar op de luchthaven om onduidelijke reden worden aangehouden.

Als het toestel ineens een vreemde draai maakt is het duidelijk dat Navalny hier niet zal landen

“De burgers van Rusland zijn gekomen om Aleksej Navalny te begroeten”, roept een man lachend tegen een een zojuist gelande passagier die zich hogelijk verbaast over de massa buiten. Ondanks de vrieskou houden veel aanwezigen via hun telefoons de bewegingen van Navalny’s vliegtuig nauwgezet in de gaten. Volgens de app FlightRadar heeft het toestel meer dan 60.000 volgers. Als het vlakbij Moskou ineens een vreemde draai naar het noorden maakt is iedereen duidelijk dat de oppositievoorman niet hier zal landen. Het wordt vliegveld Sjeremetjevo, ‘om technische redenen’, laten de luchthavenautoriteiten weten. Het is voor niemand echt een verrassing. Een half uur later komt het nieuws dat Navalny daadwerkelijk is geland en bij de paspoortcontrole is aangehouden. Zijn vrouw Joelia wordt wel doorgelaten en met applaus begroet.

Navalny maakte enkele dagen geleden bekend dat hij voldoende was hersteld om naar huis terug te keren. “Wacht me op”, besloot hij zijn videoboodschap, waarin hij benadrukte dat hij niet uit vrije wil zijn land had verlaten. In augustus werd Navalny in coma voor behandeling overgevlogen naar Berlijn, nadat hij tijdens een vlucht van Tomsk naar Moskou het bewustzijn had verloren en zijn toestel een noodlanding had gemaakt in Omsk. Onderzoek in Duitsland wees uit dat hij was vergiftigd met novitsjok, een alleen in Rusland geproduceerd strijdgas.

De Russische veiligheidsdienst FSB zat achter de moordaanslag

Navalny overleefde wonderwel en wist na maanden van rehabilitatie met hulp van onder anderen het journalistencollectief Bellingcat de toedracht van zijn vergiftiging in detail te reconstrueren. Dat onderzoek wees uit dat de Russische veiligheidsdienst FSB achter de moordaanslag zat. De autoriteiten negeren de bevindingen. De Russische justitie liet weten dat het gepubliceerde materiaal geen aanleiding geeft over te gaan tot vervolging van de genoemde FSB-medewerkers.

Of het het wijs was van Navalny nu terug te keren naar Rusland, daarover zijn de meningen verdeeld. Nog afgezien van het potentiële risico van een nieuwe aanslag op zijn leven riskeert hij gevangenisstraf door verschillende strafzaken die tegen hem lopen. Een eerder voorwaardelijk vonnis wegens veronderstelde fraude kan worden omgezet in een reële straf, onder het voorwendsel dat Navalny zich, ook tijdens zijn behandeling in Duitsland, niet regelmatig heeft gemeld bij de politie. Er komt ook een rechtszaak aan wegens laster en nog een voor fraude met donaties.

Geen andere keus

Dat hij toch wilde terugkeren heeft alles te maken met de aankomende parlementsverkiezingen in september en met zijn status als oppositieleider. De ervaring leert dat politici die al dan niet gedwongen in het buitenland verkeren, zoals oud-wereldkampioen schaken Garri Kasparov en ex-oliemagnaat Michail Chodorkovski, geen noemenswaardige invloed kunnen uitoefenen in Rusland zelf. Dat laat Navalny geen andere keus.

In de loop van de avond keren de Navalny-aanhangers terug naar Moskou, de meeste per bus en trein. Die was buiten het WK voetbal nog nooit zo afgeladen vol. Onderweg rijst bij sommigen het plan na aankomst de stad in te gaan om te protesteren tegen Navalny’s jongste arrestatie. “In 2013 deden we dat ook, en toen werd hij meteen vrijgelaten”, roept een man. Het plan wordt van mond tot mond doorgegeven, de trein door. Aangekomen op het Kiev-station zet een groep zich luid scanderend in beweging, richting centrum. “Vrijheid voor Navalny”, schalt het door de straten.

Lees ook:

Navalny gaat terug naar huis en riskeert direct gevangenisstraf

Aleksej Navalny keert zondag terug naar Rusland. Op het vliegveld zal een uitgebreid welkomstcomité hem opwachten, onder wie vermoedelijk ook de politie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden