InterviewArtsen zonder grenzen

Nauwelijks water, voedsel, medicijnen en elektriciteit in verscheurd Tigray. ‘Aan alles is gebrek’

Ethiopische vluchtelingen uit Tigray in Oost-Soedan. Beeld AFP
Ethiopische vluchtelingen uit Tigray in Oost-Soedan.Beeld AFP

Noodhulpcoördinator Kate White van Artsen zonder Grenzen keerde terug uit het door burgeroorlog verscheurde Tigray.

De stad Shire in het noorden van de Ethiopische provincie Tigray ligt er mistroostig bij sinds de aanval van het leger om het opstandige gebied onder controle te krijgen. “Er zijn geen gebouwen beschadigd tijdens de gevechten, maar de strijd heeft een groot effect op de bevolking. Shire is nu helemaal afhankelijk van voedselhulp geworden”, zegt Kate White, noodhulpcoördinator van Artsen zonder Grenzen die woensdag uit het gebied terugkeerde. Ze was er tweeënhalve week. “De toekomst is onzeker voor die mensen.”

Tigray is sinds het begin van de burgeroorlog op 4 november vorig jaar afgesloten van de buitenwereld. Het internet- en telefoonverkeer ligt vrijwel plat. Hulpverleners mochten er niet in. Artsen zonder Grenzen zit sinds een paar weken in plaatsen zoals Sire, dat zo’n 800.000 inwoners heeft, maar ook in Hiwane, Adi ­Keyih, Adigrat en May Cadera.

“Tigray is een enorm uitgestrekt bergachtig gebied. Op heel veel plaatsen krijgen hulpverleners geen toegang. We weten niet hoe de situatie daar is.” Kate White vreest het ergste als ze kijkt naar wat ze aantrof in Shire.

Kate White, noodhulp coördinator Artsen zonder Grenzen in Tigray. Beeld Antonio Faccilongo
Kate White, noodhulp coördinator Artsen zonder Grenzen in Tigray.Beeld Antonio Faccilongo

“Shire was een levendige, drukke stad, met veel verkeer en zelfs nachtclubs. Nu is er overdag wel wat te doen, maar zo gauw de zon ondergaat zorgt iedereen dat hij snel thuis is om binnen te zijn voordat de avondklok ingaat. In Shire is geen elektriciteit meer. Er is tekort aan voedsel, schoon water, medicijnen en gezondheidszorg. De situatie is bijzonder ernstig”, vat White de ­situatie in de stad samen. Gevechten heeft ze nog niet meegemaakt. Toch vecht het Ethiopische leger met milities uit de buurprovincie Amhara en troepen uit buurland Eritrea nog steeds tegen zwaar bewapende milities uit Tigray. De strijd heeft zich vooral naar de bergen verplaatst.

Filippo Grandi, de hoge commissaris van de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties UNCHR, waarschuwde deze week dat de mensenrechtensituatie in Tigray dramatisch is. Circa 2,3 miljoen mensen, de helft van het aantal inwoners van Tigray, zijn op de vlucht geslagen. Zij hebben gebrek aan alles, terwijl de hulpverlening maar mondjesmaat wordt toegelaten door de regering in Addis Abeba. Grandi sprak over ‘betrouwbare berichten’ waarin sprake is van ‘mensenrechtenschendingen, moorden en ontvoeringen’ in Tigray door de strijdende partijen.

Een domino-effect voor de regio

Rondom Shire leven volgens Artsen zonder Grenzen inmiddels tienduizenden vluchtelingen in verlaten gebouwen, op bouwterreinen en braakliggende stukken grond. “Ze kruipen met grote aantallen bij elkaar omdat dat het veiligst is, maar er is een chronisch gebrek aan alle basisbehoeften en aan onderdak”, zegt ­White.

Ze beschrijft ook dat het bijzonder moeilijk is om voedsel, schoon water en medicijnen naar Shire te krijgen. “De stad ligt tussen de bergen met gevaarlijke hellingen en smalle kronkelige wegen die steil omhoog en omlaag gaan. Het is daar heel moeilijk manoeuvreren met vrachtwagens en tankauto’s met drinkwater.”

Dit gebied was, volgens White, al voordat de gevechten begonnen afhankelijk van voedselhulp. Zo verwoestte een sprinkhanenplaag afgelopen zomer de oogsten. “De oorlogssituatie heeft een domino-effect, waardoor er nog maar heel weinig te eten is.”

‘Levens zijn compleet overhoop gehaald’

In May Cadera werd begin november een bloedbad aangericht, waarbij honderden gastarbeiders uit de ­Amhara-regio om het leven werden gebracht met messen en machetes.

“Er is zoveel tragisch gebeurd, dat die vreselijke gebeurtenis alweer lang geleden lijkt. Maar in May ­Cadera zien we nu nog steeds een stroom slachtoffers van geweld binnenkomen”, verzucht Kate ­White.

“Ik ben in het verleden vaak in Ethiopië geweest, maar wat ik daar de laatste drie weken heb gezien raakt me bijzonder. Het is triest hoe aangedaan mensen zijn door alles wat hier de afgelopen tijd is gebeurd. Hun levens zijn compleet overhoop gehaald. Niemand weet wanneer de situatie weer normaliseert. Die onzekerheid is voor mensen bijzonder stressvol.”

Lees ook:

Ethiopië kampt nu met drie conflicten binnen de grenzen, situatie complex en gevaarlijk

Het Ethiopische leger vecht nog steeds in Tigray, Eritrese divisies gaan niet weg uit het gebied, en Soedanese troepen bezetten een deel van de Ethiopische grensstreek. Zo lijkt Ethiopië met drie partijen te strijden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden